Ulje e numrit të pasagjerëve, pakësim linjash, mungesë e trenave për udhëtim jashtë vendit, shina më shumë se gjysmë shekulli të vjetra, trena që ndodh në raste të caktuara lëvizin me 10 km/orë si dhe rënie e madhe e numrit të punonjësve. Kjo pasqyron dekadat e neglizhencës së shtetit ndaj sistemit të hekurudhave në Maqedoni. Shpejtësia maksimale me të cilën trenat mund të udhëtojnë në hekurudhat e Maqedonisë është 100 kilometra në orë. Por edhe kjo vlen vetëm për një të tretën e rrjetit hekurudhor. Nga Velesi në Koçan, për shembull, edhe nëse do të kishte përsëri një tren, ai nuk do të ishte në gjendje të udhëtonte mbi 50 kilometra në orë.
Kufizime të tilla ekzistojnë edhe përgjatë Korridorit 10, nga Tabanoca deri në Gjevgjeli, ku ndodhet hekurudha e vetme e elektrizuar në vend. Gjithashtu ka edhe ndërprerje të plota. Deri vonë, trafiku i mallrave në këtë linjë ishte i ndaluar për gati dy muaj për shkak të rehabilitimit të urës hekurudhore mbi Lumin Crna. Trafiku i pasagjerëve ishte i ngadalësuar, sepse njerëzit transportoheshin me autobus nga Gradsko në Negotinë ose anasjelltas, pas së cilës ata vazhdonin udhëtimin e tyre me tren.
Drejtori i Hekurudhave së Maqedonisë – Transporti, Sinisha Ivanovski në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, thotë se nuk është një situatë e mirë kur transporti është ulur në një nivel shumë të ulët.
“Ka një numër seriozisht të reduktuar të pasagjerëve krahasuar me 10 ose 15 vjet më parë dhe nëse kërkojmë arsyet pse ka gjithnjë e më pak pasagjerë, supozoj se ata nuk e njohin hekurudhën si një zgjidhje alternative. Që dikush ta njohë atë si një zgjidhje alternative, duhet të ketë kushte të përshtatshme: Së pari, duhet të ketë komoditet, rehati në udhëtimin e tij, duhet të ketë siguri, shpejtësi dhe sigurisht duhet të ketë mjete teknologjike dixhitale që lehtësojnë mënyrën, për shembull, blerjen e biletave. Njëherësh ulja është për shkak të kushteve të pamjaftueshme dhe me cilësi të dobët. Nëse dikush dëshiron të udhëtojë nga Gjevgjelia në Shkup dhe nëse treni duhet të mbërrijë në Gjevgjeli në orën 9 të mëngjesit dhe të jetë në Shkup në orën 11 të mëngjesit, dhe nëse shkon në stacion në orën 9 të mëngjesit dhe pret dy orë, madje edhe tre, është normale që kjo të ndodhë një herë, do të ndodhë dy herë, tre herë dhe se pasagjerët ngadalë do të heqin dorë nga përdorimi i trenit si mjet transporti. Dhe kjo është gjëja kryesore”, thekson ai.
Sipas Ivanovskit, hekurudha Shkup-Kërçovë do të rikonstruktohet me fokus në mjedis dhe ekologji në mënyrë që të elektrifikohet plotësisht, gjë që do të zvogëlojë ndjeshëm ndotjen. “Në këtë moment, ekziston një linjë hekurudhore për në Shkup nëpërmjet Tetovës-Gostivarit deri në Kërçovë, por ajo nuk ka qenë në funksion me vite. Kjo pjesë do të rikonstruktohet plotësisht dhe, duke pasur parasysh mjedisin dhe ekologjinë, do të elektrifikohet plotësisht, gjë që do të zvogëlojë ndjeshëm ndotjen”, tha Ivanovski.
Ivanovski thekson se brenda një deri në dy vitesh do të ketë një projekt të pjekur në mënyrë që shteti të mund të tenderojë dhe të fillojë një rindërtim të plotë nga Shkupi deri në Kërçovë, i cili do të rezultojë në një datë përfundimi në vitet 2031-2032.
“Afati i fundit për përfundimin e të gjithë punës do të ishte diku rreth vitit 2031-2032 sepse ndërtimi i hekurudhave është një punë shumë komplekse, nuk është vetëm një dëshirë për të ndërtuar, por ka shumë studime që duhet të përgatiten paraprakisht, të bëhen, për të ruajtur ekologjinë, për të ruajtur rentabilitetin, për të përcaktuar vetë trasenë ku do të zhvillohet, kjo po ndodh në bashkëpunim me bankat evropiane këtë periudhë me shpresën se diku midis 1 e gjysmë deri në 2 vjet do të kemi një projekt të pjekur dhe shteti do të jetë në gjendje të tenderojë dhe të fillojë një rindërtim të plotë nga Shkupi në Gostivar-Tetovë, duke përfunduar në Kërçovë”, thekson Ivanovski.
Gjithashtu, planifikohet që punimet ndërtimore për hekurudhën me shpejtësi të lartë në Korridorin 10 të fillojnë vitin e ardhshëm, dhe të përfundojnë e të vihen në funksion brenda pesë deri në gjashtë vjetësh, së bashku me Stacionin Hekurudhor të Shkupit të rindërtuar dhe degën hekurudhore nga ky stacion deri në Aeroportin Ndërkombëtar të Shkupit. Paralelisht, Ndërmarrja e Hekurudhës Transporti do të duhet të sigurojë trena dhe lokomotiva të reja.
“Si kornizë kohore, qëllimi është që kur të lëshohet në përdorim Stacioni Hekurudhor i rindërtuar plotësisht, trafiku nga ky stacion deri në Aeroportin e Shkupit të fillojë në të njëjtën kohë së bashku me hekurudhën e shpejtë në Korridorin 10 nga Serbia në Greqi. Është mirë që këto tre gjëra të bëhen në të njëjtën kohë”, thonë nga Ndërmarrja e Hekurudhës – Infrastruktura.
Projekti për rindërtimin e Stacionit Hekurudhor do të zhvillohet për të paktën një vit, i ndjekur nga aktivitetet për sigurimin e financimit dhe punimet e ndërtimit, që do të thotë se pritet të përfundojë brenda pesë deri në gjashtë vjetësh.
Autoritetet thonë se Hekurudha e shpejtësisë së lartë në Korridorin 10 do të jetë me binarë të dyfishtë, ndërsa do të ruhet rruga ekzistuese. Me fjalë tjera, pjesa më e madhe e rrugës ekzistuese do të mbahet, dhe studimet që po kryhen aktualisht do të tregojnë saktësisht se ku do të vendoset rruga e re, e cila do të bëhet sa më afër dhe paralel me rrugën ekzistuese. Pra, traseja ekzistuese do të rikonstruktohet plotësisht duke rritur shpejtësinë në më shumë se 160 kilometra në orë për trafikun e pasagjerëve dhe deri në 120 kilometra në orë për trafikun e mallrave. Paralelisht me atë ekzistuese, do të ndërtohet një linjë hekurudhore krejtësisht e re me dy binarë, me anë të së cilës kthesat do të drejtohen sa më shumë që të jetë e mundur dhe gjatësia e linjës hekurudhore do të zvogëlohet. Pritet një rindërtim i plotë i pjesës së hekurudhës nga Draçeva në Ilinden, si dhe pjesës nga Zelenikova në Shkup, e cila do të jetë pjesë e trenit të qytetit.
Korridori 10 shtrihet përgjatë Lumit Vardar në një gjatësi prej rreth 230 kilometrash. Hekurudha aktuale është me një binar, duke transportuar si trafik mallrash ashtu edhe pasagjerësh. /Koha/
