Komisioni Evropian ka publikuar raportin e vitit 2026 për Maqedoninë e Veriut, duke evidentuar mungesë përparimi në disa prej fushave më të rëndësishme për integrimin evropian, përfshirë luftën kundër korrupsionit, lirinë e shprehjes, prokurimet publike dhe ndryshimet kushtetuese. Raporti vlerëson se vendi ka ndërmarrë hapa pozitivë në disa sektorë, por reformat thelbësore vazhdojnë të përballen me pengesa politike dhe institucionale, shkruan Nistori.
Ndryshimet kushtetuese dhe integrimi evropian
Një nga konstatimet kryesore të raportit është mungesa e përparimit drejt miratimit të ndryshimeve kushtetuese, të parashikuara në përfundimet e Këshillit të BE-së të vitit 2022. Komisioni thekson se nuk është ndërmarrë asnjë përpjekje për miratimin e tyre, përfshirë dispozitat që do të mundësonin përfshirjen e bullgarëve në Kushtetutë.
Ndërkohë, vendi ka vazhduar përgatitjen e dokumenteve të nevojshme për përmbushjen e kushteve për hapjen e grupkapitullit të parë të negociatave, që lidhet me çështjet themelore të procesit të anëtarësimit.
Korrupsioni mbetet shqetësim serioz
Komisioni Evropian konstaton se Maqedonia e Veriut nuk ka shënuar përparim në parandalimin dhe luftën kundër korrupsionit, duke vlerësuar se ky fenomen vazhdon të jetë i përhapur dhe përbën shqetësim serioz.
Vëmendje e veçantë u kushtohet ndryshimeve në Kodin Penal. Sipas raportit, ndryshimet e janarit 2026 nuk i kanë korrigjuar në mënyrë të përshtatshme pasojat negative të ndërhyrjeve ligjore të vitit 2023, duke kontribuar në pasigurinë juridike.
Komisioni paralajmëron se rastet e korrupsionit të nivelit të lartë vazhdojnë të përballen me zvarritje procedurale dhe shpesh arrijnë deri në parashkrim, duke përforcuar perceptimin e pandëshkueshmërisë.
Drejtësia vazhdon të përballet me ndërhyrje politike dhe mungesë burimesh
Në sistemin gjyqësor është shënuar njëfarë përparimi, kryesisht përmes miratimit të ligjeve të reja dhe vazhdimit të reformave. Megjithatë, Komisioni vlerëson se pavarësia dhe autonomia financiare e gjyqësorit vazhdojnë të cenohen nga ndërhyrjet e pushteteve të tjera dhe mungesa e theksuar e burimeve financiare dhe njerëzore.
Asnjë përparim në lirinë e mediave
Raporti konstaton mungesë përparimi edhe në fushën e lirisë së shprehjes dhe mediave.
Sipas Komisionit, Agjencia për Shërbime Mediatike Audio dhe Audiovizuele dhe transmetuesi publik vazhdojnë të përballen me probleme që lidhen me autonominë e kufizuar financiare dhe administrative, si dhe financimin e parregullt.
Institucionet evropiane kërkojnë transparencë më të madhe të pronësisë së mediave, rregulla të qarta për shpërndarjen e fondeve publike për reklamat shtetërore dhe masa efektive kundër kërcënimeve dhe dhunës ndaj gazetarëve.
Gjuha shqipe dhe përfaqësimi i drejtë, pjesë e shqetësimeve të evidentuara
Në pjesën që trajton funksionimin e institucioneve demokratike dhe marrëdhëniet ndëretnike, raporti evidenton debatin e shkaktuar nga kërkesat e studentëve të drejtësisë për dhënien e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe.
Komisioni e lidh këtë debat me çështjet më të gjera të zbatimit praktik të të drejtave gjuhësore dhe përfaqësimit të drejtë të komuniteteve joshumicë në institucionet shtetërore.
Raporti thekson gjithashtu se miratimi i ligjit të ri për përfaqësim adekuat dhe të drejtë mbetet pezull për shkak të mungesës së shumicës së nevojshme sipas parimit të Badinterit.
Ekonomia: rritje, por edhe inflacion e probleme strukturore
Në aspektin ekonomik, Komisioni vlerëson se Maqedonia e Veriut ka nivel të mirë përgatitjeje për funksionimin e ekonomisë së tregut, megjithëse gjatë periudhës raportuese ka shënuar përparim të kufizuar.
Rritja ekonomike është përshpejtuar gjatë vitit 2025, por inflacioni është rikthyer si shqetësim. Problemet në menaxhimin e investimeve publike, ekonomia informale, emigrimi i konsiderueshëm dhe mospërputhja ndërmjet aftësive të fuqisë punëtore dhe kërkesave të tregut vazhdojnë të pengojnë zhvillimin ekonomik.
Prokurimet publike dhe mjedisi, ndër sektorët me përparim të kufizuar ose të munguar
Në prokurimet publike nuk është regjistruar përparim. Komisioni kërkon forcimin e kontrollit institucional, rritjen e konkurrencës dhe përmirësimin e mekanizmave për identifikimin e parregullsive, konfliktit të interesit dhe praktikave mashtruese.
Në fushën e mjedisit dhe ndryshimeve klimatike është shënuar vetëm përparim i kufizuar, ndërsa kërkohet forcimi i inspektorateve, përmirësimi i menaxhimit të mbeturinave dhe miratimi i legjislacionit për klimën.
Përparim në digjitalizim dhe politikën e jashtme
Pavarësisht kritikave, Komisioni vlerëson pozitivisht zhvillimet në transformimin digjital, zgjerimin e shërbimeve elektronike dhe përmirësimin e kornizës së sigurisë kibernetike.
Përparim i mirë është regjistruar edhe në shkencë dhe kërkim, ndërsa Maqedonia e Veriut ka ruajtur përafrimin e plotë me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë të Bashkimit Evropian, përfshirë qëndrimet lidhur me agresionin rus kundër Ukrainës.
Raporti i vitit 2026 nxjerr në pah një kontrast të qartë: ndërsa vendi shënon rezultate në disa fusha teknike dhe në bashkëpunimin ndërkombëtar, reformat që lidhen drejtpërdrejt me sundimin e ligjit, llogaridhënien institucionale dhe procesin politik të integrimit evropian vazhdojnë të mbeten sfidat kryesore.
Nistori – Burimi: Komisioni Europian, Raporti për Maqedoninë e Veriut 2026, SWD(2026)
