Domatet dhe kastravecët që dikur ishin simbol i disponueshmërisë së verës duket se tani janë bërë ushqime të shijshme. Specat pa të cilat një familje në Maqedoni nuk mund ta imagjinojë dimrin po arrijnë në sasi që deri dje dukeshin të paimagjinueshme, ndërsa kur bëhet fjalë për cilësinë askush nuk siguron asgjë. Disa nga frutat dhe perimet po importohet, por se nga ku saktësish, është e vështirë se ndonjë shitës dëshiron ose mund ta thotë.
“Çmimi është i ndryshueshëm çdo ditë, ndërsa shpërndarësit na thonë se çmimi është rritur përtej kufirit, se ka mungesë, se kostot e transportit janë më të larta, dhe ne nuk kemi zgjidhje tjetër. Nëse nuk i pranojmë këto kushte mbetemi duarbosh”, thotë një shitës në tregjet e Shkupit.
Por, nëse shkon në një qytet më të vogël, historia është krejt ndryshe. Atje mund të gjesh të njëjtat produkte, por të paktën me gjysmën e çmimit, edhe të freskëta nga kopshti, me baltë ende në rrënjë. Edhe statistikat e konfirmojnë perceptimin e qytetarëve që vetëm në një vit perimet janë bërë më të shtrenjta me 63.3 për qind, ndërsa frutat me 33.2 për qind.
Rritja totale vjetore e çmimeve të kulturave bujqësore është pothuajse 40 për qind. Këto janë të dhënat që nxjerrin në pah të vërtetën e hidhur, që prodhimi vendas është i pamjaftueshëm dhe Maqedonia e Veriut po bëhet gjithnjë e më e varur nga importi.
Ekonomistët paralajmërojnë se këto shifra janë alarmante.
“Kjo nuk është vetëm një krizë çmimesh, por është një çështje e sigurisë ushqimore”, shpjegojnë ekspertët. Sipas tyre, kur importuesit dhe shpërndarësit kanë rolin kryesor në furnizim, ata diktojnë edhe çmimin përfundimtar. Dhe fermeri, ai që punon në të vërtet tokën, mbetet në anë të rrugës.
Fermerët, nga ana tjetër, thonë se askush nuk po i ndihmon.
“Unë paguaj më shumë për plehra dhe fara sesa mund të fitoj nga shitja e tyre. Dhe kur mbërrijnë produktet e importuara, puna ime duket e pavlerë. Pra, është normale që njerëzit të heqin dorë nga kjo telashe. Dhe kështu çmimet rriten edhe më shumë, sepse nuk ka furnizim vendas”, thotë një prodhues nga Sveti Nikole. Qytetarët, të dëshpëruar, thjesht ngrenë supet.
“Si mund të kushtojë një domate 120 denarë në Shkup dhe 60 në Manastir. Nuk e kuptoj dhe askush nuk po më jep përgjigje. Di vetëm që pensioni im është i njëjtë dhe shporta ime po më lehtësohet”, pyet një pensionist në një treg të gjelbër në Aerodrom.
A do t’i detyrojë kjo situatë institucionet që më në fund të ngrenë kokën dhe të vendosin rregulla të qarta për importin, shpërndarjen dhe mbështetjen për fermerët vendas? Apo do të vazhdojmë të jetojmë me paradoksin, vendi më pjellor në Ballkan paguan çmimet më të larta për perimet vendase. Përgjigja është e pasigurt. Deri atëherë, do të vazhdojmë të shohim skena ku një blerës në një treg të Shkupit do të shqyrtojë nëse do të blejë gjysmë kilogrami domate, ndërsa i afërmi i tij në fshat do të mbushë arka për të njëjtën sasi. /Koha/
