Çdo vit, mijëra qytetarë të Maqedonisë së Veriut nisen për punë sezonale në Gjermani, Holandë, Greqi, Itali dhe Kroaci, duke shpresuar të sjellin në shtëpi një pagë që mungon shumë. Por atje, midis luleshtrydheve, domateve dhe bareve të hoteleve, ata shpesh e gjejnë veten duke punuar jashtë orarit pa pagesa dhe duke jetuar në ambiente të përbashkëta të mbipopulluara.
Në analizën e mediave bazuar në të dhënat e vizave, raportet e inspektimit dhe të dhënat diplomatike, punëtorëve sezonal u ofrohet kontakte dhe hapa të qartë për të raportuar çdo abuzim nga punëdhënësi i tyre ose agjencia që i ka dërguar ata, përpara se shfrytëzimi të bëhet jeta e tyre e përditshme.
Një 24 vjeçare nga Vallandova majin e këtij viti e priti nën serra holandeze, duke mbledhur speca “ramiro”, ndërsa vëllai i saj mblodhi luleshtrydhe në Bavari. Të ndarë nga 1.800 kilometra, të dy i premtuan njëri-tjetrit një gjë – nëse “bien” në një turn të papaguar ose në një apartament të mbipopulluar, do ta raportojnë menjëherë pas përvojave negative që patën vitin e kaluar.
Punëtorët sezonal më shpesh zgjedhin të punojnë në një nga pesë destinacionet e mëposhtme:
Gjermania – bujqësia dhe industria e mishit; statistikat atje numërojnë rreth 243.000 punëtorë sezonalë në vitin 2024, nga të cilët maqedonasit janë një pjesë modeste por e qëndrueshme.
Kroacia – turizëm dhe hoteleri; më shumë se 21.000 leje të reja në vitin 2024, dhe ndër punëtorët sezonalë më të zakonshëm janë nga Maqedonia.
Italia – duke korrur domate, agrume, ullinj; shteti hapi 82.550 kuota për punëtorët sezonalë në sektorin bujqësor në vitin 2024.
Greqi – turizëm dhe ullinj; 80.000 vende pune të krijuara këtë verë
Holanda – serra dhe logjistikë; eksportet e forta të luleve dhe perimeve kërkojnë një fluks të vazhdueshëm punëtorësh.
Me një kontratë të thjeshtë dhe një biletë autobusi, mijëra familje nga Maqedonia po përpiqen të plotësojnë buxhetin e tyre familjar, por e njëjta kontratë mund të shndërrohet në kurth nëse apartamenti shndërrohet në një hapësirë kolektive gjumi, shpesh 5-6 persona në rreth 40 metra katrorë, dhe turni zgjat më shumë se 10 orë.
Direktiva 2014/36/BE thotë se punëtorët sezonal duhet të marrin pagë të barabartë, sigurim shëndetësor, një kontratë të shkruar në një gjuhë të kuptueshme dhe akomodim të mirë. Megjithatë, kontrolli është në duart e inspektorateve kombëtare, që ata të shkojnë në terren, dikush duhet t’i kontaktojë më parë. /Koha/
