Ekonomitë e Ballkanit Perëndimor vijojnë të përballen me nivele të ulëta produktivitetit të punës krahasuar me mesataren e Bashkimit Evropian.
Kushtet e tregut të punës në Ballkanin Perëndimor janë përmirësuar, me përparim të dukshëm në rritjen e shkallës së punësimit dhe përmirësimin e nivelit arsimor të fuqisë punëtore. Megjithatë, nuk ka pasur përmirësime të dukshme të produktivitetit, me produktivitetin e punës në rajon që mbetet vetëm në 40 për qind të mesatares së BE-së. Analiza e OECD konstaton se produktiviteti i ulët mund t’i atribuohet, ndër të tjera, joefikasitetit në sistemet arsimore dhe të trajnimit, të cilat shpesh dështojnë të pajisin individët me aftësitë e kërkuara nga tregu i punës, duke filluar nga aftësitë themelore deri te kompetencat digjitale, me këto të fundit që kufizojnë miratimin e teknologjive të reja brenda fuqisë punëtore.
Gjithashtu, analiza krahasuese e Organizatës për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD) e publikuar këto ditë tregoi se mesatarja e prodhimit për orë pune në Shqipëri ishte 18 dollarë amerikan për periudhën 2020-2023, rezultati më i ulët ndër gjashtë ekonomitë e Ballkanit Perëndimor (VB6), ndërsa më i larti ishte në Mal të zi me 33.1 dollarë. Në vend të dytë renditet Maqedonia e Veriut me 31 dollarë, e ndjekur nga Kosova me 27 dollarë, Serbia me 25 dollarë prodhim për orë pune, Bosnja me 23 dollarë për orë dhe Shqipëria me vetëm 18 dollarë.
Maqedonia e Veriut renditet e treta në rajon në grupin e aftësive, me performancë të ndenjur me kalimin e kohës. Ndërsa rezultatet arsimore dhe normat e punësimit janë përmirësuar, mundësitë e kufizuara arsimore dhe trajnuese për të rriturit, së bashku me shpenzimet vazhdimisht të ulëta për kërkim dhe zhvillim, vazhdojnë të pengojnë performancën e ekonomisë.
Analiza më tej thekson se Klasteri i Mjedisit të Biznesit përfaqëson zonën më të shpejtë të konvergjencës në Maqedoninë e Veriut. Ekonomia ka bërë hapa të mirë në tërheqjen e një vëllimi më të madh të investimeve të huaja të drejtpërdrejta (IHD) dhe në regjistrimin e niveleve të rritura të investimeve private dhe tregtisë. Në të kundërt, sfidat vazhdojnë në sigurimin e një “fushe loje të barabartë”, me rezultate që përkeqësohen në lidhje me korrupsionin.
Ndryshe në nivel të rajonit, edhe pse faktorë të tillë si kapitali fizik (p.sh. pajisjet dhe infrastruktura) dhe përparimet teknologjike ndikojnë ndjeshëm në produktivitetin e punës, aftësitë mbeten thelbësore. Arsimi, trajnimi dhe nivelet e aftësive ndikojnë drejtpërdrejt në efikasitetin dhe efektivitetin e fuqisë punëtore. Ndërsa aftësitë themelore si shkrim-leximi dhe numërimi janë thelbësore për produktivitetin e punëtorëve, zhvillimi i aftësive digjitale është bërë gjithnjë e më kritik pasi ato janë ndër më të kërkuarat nga punëdhënësit në rajon. /Koha/
