Edhe pse heqja e kartonit të gjelbër dhe integrimi i saj në polisën e sigurimit të përgjegjësisë motorike është njoftuar që nga dhjetori i vitit 2023, realiteti në terren është i ndryshëm, ai është ende një dokument i detyrueshëm për të gjithë ata që udhëtojnë jashtë vendit me automjet.
Disa vite më parë u përfol edhe liberalizimi i tregut të sigurimit të përgjegjësisë ndaj palëve të treta të automjeteve në vend. Ky sigurim pritej të vazhdojë të jetë i detyrueshëm për të gjitha automjetet që marrin pjesë në trafik, por çmimi i polisës do të përcaktohej nga secila kompani bazuar në disa faktorë. Një nga këta faktorë kryesorë, për shembull, do të ishte historia e drejtimit të çdo të siguruari potencial. Sa më shumë shkelje të trafikut të ketë kryer një person, aq më i kushtueshëm do të ishte sigurimi. Kjo paralajmërohej edhe si një mënyrë e mirë për të disiplinuar disa shoferë të pakujdesshëm. Mirëpo, nisma të tilla kanë mbetur në letër edhe nga ish qeverisja edhe nga kjo aktuale.
Pra, kartoni i gjelbër nuk pritet të bëhet më i lirë. Qytetarët dhe transportuesit janë pro uljes së çmimit të saj, ndërsa qeveria nuk po e shqyrton këtë temë për momentin. Ai mbetet një dokument i domosdoshëm për hyrjen me mjete motorike në vendet evropiane dhe fqinje, si Serbia, Shqipëria, Mali i Zi, Bosnja dhe Hercegovina dhe Moldavia.
Nga Byroja Kombëtare e Sigurimeve theksojnë se nuk duhet krijuar konfuzion midis pronarëve të automjeteve, sepse aktualisht karta jeshile është funksionale dhe nuk është e sigurt nëse dhe kur mund të futen ndryshime në zbatimin e saj. Për më tepër, shtojnë se bashkimi i mundshëm i kartonit të gjelbër me polisën e sigurimit të përgjegjësisë automobilistike është një çështje komplekse që varet nga rregulloret ndërkombëtare dhe vendase.
“Ky nuk është një proces që mund të zbatohet shpejt. Edhe pse tema po diskutohet në rajon, nuk ka konsensus, pasi vendet anëtare të CEFTA-s përdorin modele të ndryshme të sistemit të kartës së gjelbër”, thonë nga Byroja.
Sipas Byrosë Kombëtare të Sigurimeve, ndryshimet në lidhje me kartonin e gjelbër duhet të zgjidhen në përgjithësi, pasi ato varen nga rregulloret e brendshme të Këshillit të Byrove në Bruksel, ligji për sigurimin e detyrueshëm të trafikut, marrëveshjet dypalëshe midis byrove kombëtare, si dhe sistemi i tarifave dhe rregulloret përkatëse. Nga Agjencia e Mbikëqyrjes së Sigurimeve thonë se vendimi për heqjen e kartonit të gjelbër aktualisht ka një status quo dhe se aktualisht nuk ka vendime konkrete nëse dhe kur do të ndodhë ky ndryshim.
Kartoni i gjelbër është dokumenti ndërkombëtar që konfirmon mbulimin e sigurimit për një automjet jashtë vendit dhe është i detyrueshëm për të gjitha automjetet që udhëtojnë përtej kufijve kombëtarë.
Në shumicën e shteteve anëtare të Bashkimit Evropian, pronarët e makinave paguajnë 5 ose 10 euro për të marrë një kartë jeshile.
Në Maqedoni, çmimi vjetor i një kartoni të gjelbër për automjete deri në 66 kW është rreth 3.690 denarë, ndërsa për automjete mbi 66 kW për një vit është 5.536 denarë. Për një automjet pasagjerësh deri në 66 KW paguhen 1.850 denarë në muaj, dhe për një automjet mbi 66 KW është 3.075 denarë. Për automjete tërheqëse dhe speciale, motoçikleta, rimorkio dhe automjete pune çmimi është 5.536 denarë. Për kamionë dhe autobusë është 17.222 denarë.
Sipas raportit të Agjencisë së Mbikëqyrjes së Sigurimeve në gjashtë muajt e parë të vitit 2024 , çdo i treti automjet i siguruar kishte edhe një karton të gjelbër.
Në gjashtë muajt e parë të vitit të kaluar, të 12 kompanitë e sigurimeve lëshuan më shumë se 117.000 kartonë të gjelbër. Investimet në kartat jeshile ishin 10.2 milionë euro në gjashtë muaj e parë të 2024-ës.
Kartoni i gjelbër është një polisë sigurimi që shërben për të kompensuar palët e treta në rast të një aksidenti rrugor ose aksidenti jashtë vendit. Ai është një lloj zgjatjeje e vlefshmërisë së sigurimit të detyrueshëm të përgjegjësisë nga automjetet motorike. Vetëm në këtë mënyrë shoferët nga Maqedonia e Veriut mund të mbulojnë dëmet e mundshme në trafikun ndërkombëtar, në të njëjtën mënyrë sikur të ishin në vendin e tyre të origjinës.
Nëse një kartë e tillë nuk është në posedim, ata e mbulojnë dëmin plotësisht edhe në rastet kur nuk janë fajtorë, pasi kjo është sipas rregullave ndërkombëtare.
Në shumicën e shteteve anëtare të Bashkimit Evropian, pronarët e makinave paguajnë një prim të vetëm sigurimi, së bashku me një kartonin e gjelbër. Ngjashëm është edhe në rajon, Serbi, Bosnjë dhe Hercegovinë, Shqipëri, Slloveni dhe Greqi, ku këto dy dokumente tashmë janë bashkuar. Kjo ide është aktuale disa vite edhe në vend, megjithëse ka reagime nga shoferët që nuk udhëtojnë jashtë vendit dhe për ta, siç thonë ata, do të jetë një shpenzim i panevojshëm. Ligji për Sigurimin e Detyrueshëm të Trafikut thotë se një prim apo polisë e vetme do të zbatohet në vendin tonë kur Maqedonia të bëhet anëtare e plotë e BE-së.
Ekspertët thonë se ka disa arsye pse kartoni i gjelbër në Maqedoni është më i shtrenjtë në krahasim me rajonin. Në vend nuk ka integrim me sigurimin e automjeteve apo ndryshe nga vendet e tjera, shoferët vendor duhet të paguajnë për kartonin e gjelbër veçmas në vend që ta marrin atë së bashku me sigurimin e përgjegjësisë për automjete.
Njëherësh tregu i sigurimeve është i vogël, meqenëse Maqedonia është një vend i vogël me një numër të kufizuar kompanish sigurimi, konkurrenca është më e ulët, gjë që lejon çmime më të larta. Për më tepër rregulloret nuk janë në përputhje me standardet evropiane edhe pse Maqedonia është pjesë e sistemit të kartonit të gjelbër, çmimet nuk janë të rregulluara në një mënyrë që do t’i sillte ato në përputhje me vendet e tjera evropiane. Ndikim të madh ka edhe numri i madh i veturave të paregjistruara që qarkullojnë në rrugët e vendit. /Koha/
