Je duke qëndruar para derës së shtëpisë, përballë një udhëtimi prej tre miljesh për në punë. Nuk ke makinë, nuk ke autobus. Mund të ecësh për një orë ose të hipësh në biçikletë dhe të arrish atje në 15 minuta, mezi duke djersitur. Ti zgjedh të dytën.
Shumë do të bënin të njëjtën gjë. Është vlerësuar se ka më shumë se një miliard biçikleta në botë.
Çiklizmi është një nga format e transportit më efikase nga ana e energjisë të shpikura ndonjëherë, duke u lejuar njerëzve të udhëtojnë më shpejt dhe më larg me më pak energji sesa ecja ose vrapimi.
Por pse pedalimi duket shumë më i lehtë sesa ecja? Përgjigja qëndron në biomekanikën elegante të mënyrës se si trupat tanë ndërveprojnë me këtë makinë me dy rrota.
Një makinë e thjeshtë por gjeniale.
Në thelbin e saj, një biçikletë është e thjeshtë: dy rrota, pedale që transmetojnë energji në rrotën e pasme nëpërmjet një zinxhiri dhe ingranazhe që na lejojnë të rregullojmë përpjekjen tonë. Por pas kësaj thjeshtësie qëndron inxhinieria që plotëson në mënyrë të përsosur trupin e njeriut.
Kur ecim ose vrapojmë, ne në të vërtetë lëvizim duke “rënë” vazhdimisht përpara dhe duke “kapur veten” me çdo hap. Këmbët tona lëkunden në harqe të gjera, duke i ngritur vazhdimisht gjymtyrët tona të rënda kundër gravitetit. Kjo lëvizje harxhon shumë energji. Imagjinoni sa të lodhur do të ndiheshit nëse do të tundnit krahët për një orë.
Në biçikletë, këmbët tuaja lëvizin me një lëvizje shumë më të vogël rrethore. Në vend që të lëkundni të gjithë peshën tuaj me çdo hap, ju thjesht i rrotulloni kofshët dhe pulpat në një rreth kompakt. Diferenca në shpenzimin e energjisë ndihet menjëherë.
Por efikasiteti i vërtetë vjen nga mënyra se si një biçikletë e shndërron fuqinë njerëzore në lëvizje përpara. Kur ecim ose vrapojmë, çdo hap është një mini-përplasje me tokën. Ju dëgjoni zhurmën e këpucëve tona që godasin tokën dhe ndjeni dridhjet në të gjithë trupin tonë. Kjo është energji që shpërdorohet, e shndërruar në tingull dhe nxehtësi.
Ecja dhe vrapimi përmbajnë një burim tjetër joefikasiteti: me çdo hap, ne në fakt ngadalësojmë pak. Kur këmba jonë ecën përpara, ajo krijon një forcë prapa që na ngadalëson pak. Muskujt tanë më pas duhet të punojnë përsëri për të na përshpejtuar përpara.
Një biçikletë e zgjidh këtë problem përmes rrotës. Në vend të një përplasjeje, kemi një rrotullim të butë – çdo pjesë e gomës “puthet” butësisht në tokë dhe pastaj ndahet. Nuk ka humbje energjie. Për shkak se rrota rrotullohet në mënyrë të barabartë, forca që ushtrojmë përmes pedaleve shndërrohet drejtpërdrejt në lëvizje përpara.
Për më tepër, një biçikletë i lejon muskujt tanë të punojnë në mënyrën më efikase. Muskujt e njeriut kanë një kufi themelor: sa më shpejt tkurren, aq më të dobët janë dhe aq më shumë energji përdorin.
Marshet në një biçikletë e zgjidhin këtë problem. Ndërsa rrit shpejtësinë, mund të kalosh në një marsh më të lartë, kështu që muskujt e tu nuk duhet të punojnë aq shumë sa përshpejton biçikleta. Ata qëndrojnë në një ekuilibër ideal midis forcës dhe shpenzimit të energjisë. Është sikur të kesh një asistent personal që rregullon vazhdimisht ngarkesën për të të mbajtur në zonën tënde optimale të performancës.
Ndonjëherë ecja është
gjithashtu më e mirë. Megjithatë, një biçikletë nuk është superiore.
Në kodra jashtëzakonisht të pjerrëta me një pjerrësi më të madhe se 15 përqind, këmbët e tua thjesht nuk mund të gjenerojnë forcë të mjaftueshme për të shtyrë ty dhe biçikletën tënde lart në një lëvizje rrethore. Në situata të tilla, ecja ose ngjitja funksionon më mirë.
Edhe nëse do të kishte një rrugë, askush nuk do të ngjitej në malin Everest me biçikletë.
Anasjelltas, në zbritje, një biçikletë bëhet më e lehtë për t’u përdorur deri në atë pikë sa nuk ke më nevojë për energji. Ecja poshtë, nga ana tjetër, bëhet gjithnjë e më e vështirë. Kur pjerrësia është më e madhe se 10 përqind, çdo hap shkakton stres në nyje. Zbritja në këmbë nuk është gjithmonë aq e lehtë sa duket.
