Ekzekutivi paralajmëron pesë lloje të shportave konsumatore dhe metodologji të ndryshme për llogaritjen e saj. Në vend të llogaritjes aktuale të kostove minimale për një familje me katër anëtarë, llogaritja duhet të bëhet për pesë lloje të ndryshme familje. Në të ardhmen do të llogariten shporta të ndara konsumatorësh për kategori të ndryshme qytetarësh, për një person të vetëm, për një çift të ri bashkëshortor, për një familje me tre anëtarë, për një familje me katër anëtarë dhe për pensionistët. Sipas kryeministrit Hristijan Mickoski, nevojat nuk janë të njëjta dhe nuk duhet të trajtohen në mënyrë të barabartë.
PESË SHPORTA
Mickoski tha se në seancën e fundit të Këshillit Ekonomik dhe Social është zhvilluar një diskutim për këtë çështje dhe se tashmë është formuar një grup pune.
“Mendoj se tashmë ekziston një grup pune që komunikon me Ministrinë e Ekonomisë dhe Punës. Mendoj se duhet të dalim së bashku me Entin Shtetëror të Statistikës dhe institucionet e tjera me një shportë të unifikuar të konsumatorit që do t’u japë një përgjigje reale të gjitha dilemave që lindin për shkak të dyshimeve për një subjektivitet të caktuar nga njëra anë ose tjetra. Në përgjithësi, duhet të dalë një shportë e tillë që do të përmbushë nevojat e qytetarëve. Unë ende qëndroj në qëndrimin se ne duhet, si një llogaritje e dytë, të bëjmë edhe një llogaritje për një shportë konsumatori për një person të vetëm, një çift të ri bashkëshortor, një familje me tre dhe katër anëtarë dhe pensionistë. Duhet t’i kemi parasysh të gjitha këto sepse nevojat e një çifti të ri bashkëshortor dhe një çifti pensionistësh nuk janë të njëjta. Nuk mund ta trajtojmë një shportë si një shportë minimale të përgjithshme të konsumatorit. Nëse do t’i kishim të gjithë këta parametra, mendoj se do të ishim në gjendje të merrnim vendime më të mira”, tha kryeministri Mickoski.
Në ndërkohë në fillim të këtij muaji, Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë njoftoi se vlera e shportës minimale sindikale për shtatorin është 65.077 denarë.
Vlera e shportës minimale sindikale për shtatorin e vitit 2025 është 65.077 denarë. Me një apartament me qira prej 60 metrash katrorë, ajo arrin në 80.452 denarë, njoftoi LSM . Sipas llogaritjes së Sindikatave, nga shporta minimale sindikale, një familje me katër anëtarë duhet të ndajë 23.394 denarë ose 35,9 për qind për ushqim dhe pije, 5.725 denarë ose 8,8 për qind për veshmbathje dhe këpucë, 6.096 denarë ose 9,4 për qind për qira, ujë, energji elektrike dhe ngrohje. 2.636 denarë ose 4,0 për qind për higjienë personale dhe mirëmbajtjen e higjienës në shtëpi, 4.716 denarë ose 7,2 për qind për transport, 3.417 denarë ose 5,3 për qind për komunikim dhe 1.174 denarë ose 1,8 për qind për shëndetësi.
SINDIKATAT NUK MIRËPRESIN SHPORTAT E NDARA
Sindikatat nuk mirëpresin llogaritjen e shportave të ndara të konsumatorëve. Sindikalistët thonë se të dhënat nga shporta sindikale janë relevante sepse llogariten çdo muaj që nga viti 2012, duke shtuar se edhe dy paga minimale ende nuk e mbulojnë shportën sindikale. “Faturat për energji elektrike, ujë, ngrohje, mirëmbajtje të ndërtesës… për një apartament prej 50 metrash katrorë janë të njëjta pavarësisht nëse në të jeton një çift i ri, pensionistë apo një familje. Në vend që të llogarisë shporta të veçanta të konsumatorëve, Qeveria duhet të llogarisë nëse e njëjta u paguhet të rinjve, burrave, grave, të rriturve…”, thotë Ivan Peshevski nga LSM.
Sindikatat thonë se Shporta e sindikatës nuk është për t’u treguar politikëbërësve se kjo është e mjaftueshme për të mbijetuar, por për t’u treguar atyre se kjo nuk është e mjaftueshme për të mbijetuar dhe se nevojitet një rritje urgjente e pagave. Sindikatat disa muaj kërkojnë rritje të pagës minimale në 30 mijë denarë , dhe rritje të pagave të tjera për 6000 denarë.
Sipas hulumtimit të kryer nga LSM në periudhën e kaluar, u konfirmua qëndrimi se rritja e pagave dhe rritja e pagës minimale nuk kontribuon në mbylljen e kompanive dhe nuk shkatërron ekonominë, por përkundrazi krijon kushte për zhvillimin dhe hapjen e kompanive të reja, në kundërshtim me tezën dhe manipulimet nga shefat se rritja e pagave shkakton kolapsin e kompanive dhe humbjen e vendeve të punës. Kjo konfirmohet nga të dhënat nga Regjistri Qendror, sipas të vilave në vitin 2022, kur paga minimale u rrit nga 15.194 në 18.000 denarë, pati 7.062 kompani të sapothemeluara, dhe 5.694 u fshinë ose u mbyllën. Në vitin 2023, me një rritje të pagës minimale nga 18.000 në 20.175 denarë, numri i kompanive të sapothemeluara mbeti 7.062, ndërsa ato të fshira u ul në 3.372. Në vitin 2024, me rritjen e pagës minimale nga 20.175 në 22.567 denarë, pati 6.627 kompani të reja, dhe vetëm 2.891 u mbyllën.
PAGA MINIMALE MBETET 24 MIJË
Paga minimale përcaktohet nga zhvillimi ekonomik, rritja e produktivitetit dhe kostoja e jetesës. Një propozim ad hok për rritje pa mbështetje ekonomike dhe pa kryer një analizë do të ushtrojë presion të drejtpërdrejtë mbi ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, të cilat janë shtylla kurrizore e ekonomisë, tha Ministri i Ekonomisë dhe Punës Besar Durmishi në përgjigje të një pyetjeje parlamentare. Si pasojë e kësaj, shtoi ai, do të ketë shkurtime të shumë punëtorëve, si dhe një rigjallërim të inflacionit dhe rritjes së çmimeve që do të prekë rastet sociale ose familjet e varfra. Ai thotë se propozimi i opozitës parashikon një rritje ad hoç të pagës minimale në 30 mijë denarë dhe se kjo nuk është e mundur pa u përmbushur më parë kushtet e nevojshme.
“Fillimisht, kemi një formulë për përcaktimin e pagës minimale – 50 për qind e rritjes së pagës së mëparshme dhe rritjes së kostos së jetesës në vitin paraprak. Ky mekanizëm është në përputhje me sindikatat, punëtorët dhe është një mekanizëm që është në praktikë si në Evropë ashtu edhe këtu. Ai mbron punëtorët, siguron interesat dhe kapacitetet reale të ekonomisë vendase. Sa i përket minimumit, nëse krahasojmë përvojat nga Eurostat, vendi ynë është në mes të Evropës. Në fund të fundit, Shqipëria, Serbia dhe Bullgaria kanë pagën minimale më të ulët. Jemi pas Kroacisë, Sllovenisë dhe Polonisë”, tha Durmishi, duke iu përgjigjur pyetjes së deputetes së LSDM-së Jovana Trençevska në lidhje me rritjen e pagës minimale.
Kreu i Lidhjes së Dhomave të Tregtisë, Goran Gjorgievski, beson se pagat duhet të rriten në përputhje me rritjen e produktivitetit. Ai paralajmëron se propozimi i LSM-së për të rritur pagën minimale në 500 euro do të krijojë presion financiar mbi kompanitë, pasi do të sjellë një korrigjim të të gjitha pagave të tjera. “Rritja e pagës minimale shkakton automatikisht presion mbi pagat më të larta në kompani, që do të thotë kosto shtesë për punëdhënësit”, thotë Gjorgievski.
Ai gjithashtu propozon futjen e një sistemi për matjen e produktivitetit, si në sektorin privat ashtu edhe në administratën shtetërore, për të mundësuar një shpërndarje të drejtë të pagave sipas rezultateve të arritura. Gjorgievski thotë se kompanitë private nuk mund të krahasohen me administratën shtetërore. Ai propozon futjen e një sistemi që do të masë se sa punon dikush, në mënyrë që të dihet saktësisht se sa pagë i takon.”Na duhet një sistem për matjen e produktivitetit edhe në administratën shtetërore, në mënyrë që të identifikojmë ato grupe që nuk krijojnë vlerë reale, por marrin një pagë. Nëse kjo eliminohet, fondet e tepërta që mbeten mund të transferohen shtesë si financa për ata që punojnë realisht “shton ai.
Ndryshe, sipas të dhënave të publikuara nga Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë , rreth 170 mijë punëtorë, që është një e treta ose 33,1 për qind e punëtorëve në vend, marrin pagë nën 30.000 denarë ose nën 500 euro. “Të dhënat tregojnë se në Maqedoni, në muajin maj të vitit 2025, u regjistruan 509.960 punëtorë me pagë neto të llogaritur dhe të paguar, nga të cilët 374.045 punëtorë ose 73.3 për qind e punëtorëve morën pagë nën pagën mesatare, dhe 135.915 punëtorë ose 26.7 për qind e punëtorëve morën pagë mbi pagën mesatare. Është shqetësues fakti që 169.082 punëtorë, ose 1/3 ose 33.1 për qind e punëtorëve, marrin pagë nën 30.000 denarë ose nën 500 euro. Refuzimi për të rritur pagën minimale nga Qeveria, punëdhënësit dhe parlamenti po shkakton dëm të drejtpërdrejtë për 169.082 punëtorë dhe familjet e tyre, të cilët nuk mund të përballojnë as dy paga për të siguruar kushtet më themelore të jetesës për familjet e tyre sipas vlerës së Pagës Minimale”, thonë nga LSM. /Koha/
