Në fund të vitit të kaluar, disa media maqedonase raportuan një artikull nga Euronews Albania, ku pretendohej se numri i shqiptarëve ishte rritur në dekadën e fundit, ndërsa numri i maqedonasve ishte zvogëluar. Teksti shpejt u shndërrua në një narrativë që provokoi gjuhë urrejtjeje në komentet në rrjetet sociale dhe sensacionalizëm, përcjell Nistori.
Sipas artikullit të Euronews Albania dhe artikujve të raportuar në median në RMV, pa cituar burimin e të dhënave, komuniteti maqedonas regjistroi një rritje natyrore negative prej 7,919 personash, ndërsa komuniteti shqiptar regjistroi një rritje natyrore pozitive prej 2,164 personash.
Megjithatë, të dhënat nga Zyra Shtetërore e Statistikave, të cilat u analizuan nga Meta.mk, tregojnë një trend të ndryshëm. Konkretisht, duke marrë parasysh të dhënat në 15 vitet e fundit, nga viti 2010 deri në vitin 2024, numri i lindjeve të gjalla është në rënie si tek popullata maqedonase ashtu edhe tek ajo shqiptare, ndërsa numri i vdekjeve është relativisht i njëjtë, përveç gjatë periudhës së pandemisë Covid, kur u regjistruan më shumë vdekje si tek maqedonasit ashtu edhe te shqiptarët.
Rënia e numrit të lindjeve të gjalla në mesin e popullsisë maqedonase në këto 15 vjet është afërsisht 45 përqind, ndërsa në mesin e popullsisë shqiptare rënia është rreth 30 përqind. Ky trend është veçanërisht i dukshëm në periudhën nga viti 2019 deri në vitin 2024, kur numri i lindjeve në mesin e të dy grupeve etnike po i afrohet vlerave më të ulëta të 15 viteve të fundit. Në fakt, me kalimin e viteve, të dy komunitetet kanë regjistruar një rënie të vazhdueshme të numrit të lindjeve.
Të dhënat konfirmojnë realitetin se rënia e shkallës së lindjeve është një trend i përbashkët afatgjatë dhe prek të dy komunitetet etnike. Shifrat që artikulli i Euronews Albania dhe artikujt e botuar në maqedonisht nuk e citojnë fare burimin, dhe megjithëse thonë se i referohen dekadës së fundit, ato në të vërtetë janë numra që janë regjistruar vetëm në vitin 2024. Përdorimi vetëm i atij viti krijon përshtypjen se ndërsa numri i lindjeve të gjalla në një komunitet rritet, tjetri zvogëlohet, gjë që nuk pasqyron trendin real afatgjatë dhe mund të inkurajojë sensacionalizëm ose intolerancë ndëretnike.
Sipas të dhënave nga Enti Shtetëror i Statistikave, numri i vdekjeve sipas gjinisë dhe etnisë nga viti 2010 deri në vitin 2024 është relativisht i njëjtë në bazë vjetore, me përjashtim të viteve 2020 dhe 2021, kur u regjistrua një rritje e numrit të vdekjeve për shkak të pandemisë.
Në të vërtetë, të dhënat tregojnë se në 15 vitet e fundit popullsia maqedonase ka regjistruar vazhdimisht një rritje natyrore negative, ndërsa popullsia shqiptare vazhdon të jetë pozitive, por në një trend të qartë dhe të përshpejtuar në rënie. Edhe pse regjistrohen luhatje të vogla tek maqedonasit në vite të caktuara, tendenca e përgjithshme mbetet negative, duke treguar një rënie demografike afatgjatë. Në të njëjtën kohë, rritja natyrore tek shqiptarët në vitet e fundit është pothuajse përgjysmuar krahasuar me periudhën e mëparshme, gjë që tregon se edhe ky komunitet po përjeton një dobësim gradual të dinamikës demografike.
Etnizimi i të dhënave demografike e paraqet rënien e shkallës së lindjeve si “rritje” dhe “rënie” midis komuniteteve të ndryshme etnike, megjithëse trendet afatgjata tregojnë qartë se ky është një proces i përbashkët dhe afatgjatë që prek të gjitha komunitetet, jo vetëm në Maqedoni, por edhe në të gjithë rajonin e Ballkanit Perëndimor. Dobësia kryesore metodologjike e pretendimeve të tilla është fakti se rritja natyrore pozitive në një vit nuk do të thotë rritje afatgjatë e popullsisë, dhe izolimi selektiv i një viti të tillë është një shembull klasik i përdorimit manipulues të statistikave.
Ky rast ilustron përdorimin sensacionalist të të dhënave të sakta për përfundime të shtrembëruara, duke injoruar pamjen më të gjerë demografike dhe sfidat e përbashkëta strukturore. Për më tepër, megjithëse të dhënat tregojnë një korrelacion midis trendeve midis komuniteteve të ndryshme, nuk ka shkakësi; ulja e numrit të maqedonasve nuk është pasojë e një rritjeje të numrit të shqiptarëve, por më tepër rezultat i faktorëve më të gjerë, si një rënie e shkallës së lindjeve, emigrimi, një popullsi në plakje dhe kushtet socio-ekonomike. /Nistori/
