Përveç hoteleve, supermarketet mund të bëhen objekte me rëndësi shtetërore
Përveç hoteleve, supermarketet mund të ndajnë të njëjtin status urban si spitalet dhe hidrocentralet shtetërore. Në letër, ato mund të klasifikohen si “objekte me rëndësi shtetërore”. Kanë kaluar pesë javë nga ndryshimi i fundit në Rregulloren e Planifikimit Urban, e cila tashmë trajtonte objektet e ruajtjes së energjisë, si dhe hotelet me sipërfaqe mbi një mijë metra katrorë, si objekte me rëndësi shtetërore, shkruan REL, përcjell Nistori.
Ndryshimet e reja në rregulloren e planifikimit urban synojnë të lehtësojnë procedurat për ndërtimin e supermarketeve të mëdha në të gjithë vendin. Neni 47 i rregullores, i cili liston objektet ushtarake, hidrocentralet, aeroportet dhe rrugët shtetërore si objekte me rëndësi shtetërore, tashmë pritet të përfshijë edhe supermarketet.
Sipas projekt-ndryshimit, në nenin 47, paragrafi (3), pas pikës 19 shtohet një pikë e re, pika 20, e cila përcakton: supermarkete, hipermarkete dhe tregje të tjera të mëdha në parcela mbi 8,000 m², në zona të banuara, në zona me qëllim ndërtimi të klasës B2 ose me qëllim të pajtueshëm me klasën bazë, si dhe jashtë zonave të banuara.
Kjo nënkupton se shteti planifikon të trajtojë supermarketet me sipërfaqe mbi 8,000 metra katrorë si objekte me rëndësi shtetërore.
“Qëllimi është të mbështeten investitorët e mëdhenj në procedurat e urbanizimit. Tani po vjen Lidl, dhe shpresojmë se do të ketë edhe investitorë të tjerë të mëdhenj”, deklaruan përfaqësues të shërbimit juridik të Ministrisë së Transportit gjatë debatit ekspert mbi ndryshimet në rregullore.
Planifikim urban apo përmbushje dëshirash
Iniciativa qytetare Ohrid SOS kundërshton ashpër këtë mënyrë të ndryshimit të Rregullores së Planifikimit Urban, pasi sipas tyre ajo tregon një trend të rrezikshëm të përshtatjes së ligjeve sipas nevojave të fuqive të biznesit.
Sipas tyre, duket se gjithçka që konsiderohet në interes të partisë në pushtet është përfshirë në mënyrë të drejtpërdrejtë në rregullore, me qëllim mundësimin e procedurave të shkurtuara, lejeve më të shpejta dhe shmangien e procedurave standarde. Nëse këto ndryshime vazhdojnë me këtë ritëm, së shpejti rregulloret standarde do të duhet të shfuqizohen plotësisht, ndërsa planifikimi urban do të reduktohet në përmbushjen e kërkesave të investitorëve të privilegjuar.
Ata i mbështesin dyshimet e tyre me faktin se nuk ekzistojnë kritere të qarta sipas të cilave objektet në pronësi të individëve privatë apo zinxhirëve të mëdhenj tregtarë papritmas mund të shpallen me rëndësi shtetërore.
Sipas tyre, në rastin e garazheve shumëkatëshe dhe hoteleve — të cilat u përfshinë më herët —, si dhe për shkak të presionit në rajonin e Ohrit dhe rekomandimeve të UNESCO-s përmes Misioneve Reaktive të Monitorimit, “nuk kishte zgjidhje tjetër, ndaj u ndryshuan rregullat për të shmangur kufizimet dhe për të lehtësuar procedurat”.
Sipas Ohrid SOS, pasojat e një trendi të tillë janë të rënda: shkatërrim i përhershëm i hapësirës, degradim i mjedisit dhe planifikimit hapësinor, si dhe margjinalizim i plotë i interesit publik.
Edhe iniciativa joqeveritare “O2” shpreh shqetësim se me këto ndryshime qeveria qendrore po ndërhyn në kompetencat e qeverisjes vendore, duke e privuar atë nga e drejta për të vendosur për planet konkrete urbane.
“Shteti mund të ndërtojë kudo që dëshiron. Në këtë rast, bëhet fjalë për supermarkete, pavarësisht planeve urbanistike për ato zona apo mbrojtjes së peizazhit. Kjo përbën një shkatërrim të sistemit të planifikimit urban, një centralizim të kompetencave dhe një kufizim të të drejtave të vetëqeverisjes vendore, e rrjedhimisht edhe të të drejtave të qytetarëve për të ndikuar në vendimet që lidhen me hapësirën ku jetojnë”, deklaron Tatjana Çakulev nga iniciativa O2.
Tregjet si përparësi në planet urbanistike?
Ministria i mohon këto pretendime dhe thekson se qëllimi i saj nuk është të heqë kompetencat e komunave, por të lehtësojë procedurat për investitorët.
Si arsye për këtë qasje, ajo përmend numrin e madh të planeve të detajuara urbanistike që nuk janë miratuar prej vitesh për lagje të ndryshme të qytetit, madje disa prej tyre për dekada. Si shembull jepet një plan i detajuar në komunën e Karposhit në Shkup, i cili ka pritur miratim për më shumë se një dekadë.
Sipas të dhënave të disponueshme publikisht, aktualisht në vend nuk ekziston një supermarket me sipërfaqe më të madhe se 3,500 metra katrorë. Qendra tregtare në qendër të Shkupit, “Ramstore”, është afërsisht me këtë madhësi, rreth 10,000 metra katrorë në total.
Sipas draftit të rregullores, përfshirja e supermarketeve dhe hipermarketeve në kategorinë e “objekteve me rëndësi shtetërore” do t’u japë atyre përparësi në planet urbanistike, procedura më të shpejta administrative dhe qasje më të lehtë në lokacione me vlerë të lartë publike.
Organizatat joqeveritare, planifikuesit urbanë dhe arkitektët paralajmërojnë se një ndryshim i tillë mund të ndryshojë rrënjësisht përkufizimin e interesit publik, duke hapur hapësirë për interpretime të ndryshme nga investitorët dhe duke mundësuar që edhe supermarketet të ndërtohen në disa kate.
Për këtë arsye, ata kërkojnë që të përcaktohet qartë në rregullore se në çfarë kushtesh dhe me çfarë qëllimi mund të konsiderohet një objekt si me rëndësi shtetërore.
Sipas ndryshimeve të rregullores, e cila është ndryshuar mbi dhjetë herë në dy vitet e fundit, objektet me rëndësi shtetërore përfshijnë rrugët dhe hekurudhat, hidrocentralet, termocentralet, komplekset ushtarake dhe projektet me rëndësi strategjike.
“Plani urbanistik për zonat dhe objektet me rëndësi shtetërore miratohet për ato zona dhe objekte që nuk mbulohen dhe nuk mund të rregullohen nga planet urbanistike me rëndësi lokale”, thuhet në rregulloren aktuale për planifikimin urban.
Kjo do të thotë se komuna humbet të drejtën për të vendosur nëse një investitori do t’i jepet leje ndërtimi për një supermarket apo hipermarket, nëse ai projekt kalon kufirin prej 8,000 metrash katrorë.
Për krahasim, në këtë sipërfaqe mund të ndërtohet një shkollë e mesme, një palestër sportive me tribuna ose një fushë futbolli sipas standardeve të FIFA-s.
Sipas kritikëve, këto ndryshime shmangin rregullat standarde të planifikimit urban.
“Planifikimi i objekteve që janë në juridiksionin e tyre u hiqet vetëqeverisjes lokale dhe i transferohet shtetit, ku publiku nuk ka të drejtë pjesëmarrjeje të drejtpërdrejtë, as mekanizma efektivë për konsultim publik dhe ndikim në vendimmarrje”, deklaron Çakulev për Radion Evropa e Lirë.
Komunat anashkalohen në planifikim
Ministria deklaron se qëllimi i saj nuk është të ndërhyjë në punën e komunave.
“Ndërhyrja është bërë me kujdes. Qëllimi ynë nuk është të ndërhyjmë në planet e përgjithshme urbane, por të përqendrohemi në politikat dhe projektet e qeverisë. Duam të theksojmë se rëndësia shtetërore nuk është e njëjtë me interesin publik”, theksojnë përfaqësuesit e ministrisë.
Vetëm një muaj më parë, ministria miratoi ndryshime në rregullore që përfshijnë edhe hotelet në kategorinë e objekteve me rëndësi shtetërore.
Organizata joqeveritare Ohrid SOS kujton se ministri i Transportit, Aleksandar Nikollovski, kishte deklaruar më parë se vendit i mungojnë hotele cilësore.
Sipas tyre, ndryshimi i rregullave ligjore vetëm për të kënaqur interesa të caktuara biznesi dëmton themelet e sistemit të planifikimit urban.
“Kjo qasje krijon hapësirë për ndërtime të pakontrolluara dhe të papërshtatshme, duke imponuar objekte në zona ku ato nuk i përkasin dhe duke kufizuar të drejtën e qytetarëve për të marrë pjesë në vendimet që ndikojnë në hapësirën ku jetojnë”, theksojnë nga Ohrid SOS.
Nëse rregullorja e re hyn në fuqi, një investitor që dëshiron të ndërtojë një supermarket mbi 8,000 metra katrorë do të përballet me procedura më të shkurtra dhe më të thjeshta. Vendimmarrja do të kalojë në nivelin qendror, ndërsa kufizimet lokale do të reduktohen ndjeshëm. Procedurat e sigurisë dhe standardet teknike do të mbeten të pandryshuara.
