Mungesa e fuqisë punëtore dhe importi i fuqisë punëtore përfaqësojnë një nga sfidat më urgjente ekonomike dhe sociale në vend dhe në rajon.Ky fenomen është rezultat i disa faktorëve kryesorë: emigrimi masiv i personelit të ri dhe të kualifikuar në vendet e Evropës Perëndimore, ndryshimet demografike (nivelet e ulëta të lindjeve dhe një popullsi në plakje), si dhe mospërputhja midis sistemit arsimor dhe nevojave të tregut real të punës. Sektorët më të prekur janë ndërtimi, mikpritja dhe turizmi, bujqësia, industria tekstile dhe prodhim. Në përgjigje të këtyre presioneve, importimi i fuqisë punëtore nga jashtë (kryesisht nga vendet e Lindjes së Mesme, Azisë Qendrore dhe Lindjes së Largët) është bërë një domosdoshmëri për mbijetesën e shumë kompanive.
Megjithatë, ky proces më shumë pyetje. Një pjesë e madhe e të papunëve nuk zotërojnë aftësitë ose kualifikimet që kërkojnë punëdhënësit. Ekziston edhe pasiviteti midis individëve të regjistruar. Disa nga personat në lista janë të papunë vetëm në letër (ata punojnë në ekonominë informale ose kanë emigruar jashtë vendit), ndërsa të tjerë nuk janë të interesuar për vendet e lira të punës. Faktor tjetër janë pagat e ulëta dhe kushtet e këqija, Punëkërkuesit vendas nuk shfaqin interes për pozicione të caktuara që kërkojnë sforcim fizik dhe ofrojnë paga të ulëta.
Ekspertët vlerësojnë se Maqedonia nuk duhet të nxitohet të importojë fuqi punëtore nga jashtë, ndërkohë që në vend ka një numër të konsiderueshëm të papunësh dhe qytetarësh ekonomikisht joaktivë që mund të hyjnë në tregun e punës. Pra, zgjidhja nuk duhet kërkuar menjëherë në punësimin e punëtorëve të huaj, por në aktivizimin e popullsisë vendase që aktualisht nuk është e përfshirë në tregun e punës.
Profesori universitar Borçe Trenovski, thekson se vendi duhet së pari të shfrytëzojë burimet e veta njerëzore përpara se të kërkojë zgjidhje për mungesën e punëtorëve jashtë vendit.
“Nevojitet të përshtaten aftësitë e punëtorëve me nevojat e ekonomisë përpara se të vendoset për importe më të mëdha të punës. Para se të vendosim të sjellim punëtorë nga jashtë, duhet të shterojmë të gjitha fondet që kemi këtu. Ende kemi një fuqi punëtore të madhe joaktive”, theksonTrenovski.
Për më tepër vlerësohet se shteti duhet t’u kushtojë më shumë vëmendje të papunëve afatgjatë, popullsisë ekonomikisht joaktive dhe qytetarëve që punojnë në ekonominë informale. Maqedonia njëkohësisht ka një numër të madh të të papunëve, por në të njëjtën kohë mijëra vende pune të lira, dhe një problem i madh janë pozicionet e paspecializuara, si dhe presioni demografik mbi popullsinë. Të dhënat e fundit nga Enti Shtetëror i Statistikave thonë se papunësia në Maqedoni është në nivelin 11.3 për qind. Në shifra absolute, në vend ka 90.020 të papunë. Përveç kësaj, në tremujorin e dytë të vitit 2026, numri i personave të punësuar në mënyrë informale arriti në 101.022 persona, që është një rritje prej 7.2 për qind krahasuar me tremujorin e mëparshëm.
Raporti tregon se rritja është kryesisht për shkak të numrit në rritje të punëtorëve informalë në bujqësi, pylltari dhe peshkim, ku janë të regjistruar 51.487 persona, ose 51% e punësimit total informal. Gjithashtu 17.2 për qind shtesë e punëtorëve informalë janë të përqendruar në ndërtim. Kjo strukturë tregon se aktivitetet sezonale në këta dy sektorë kanë një ndikim kyç në lëvizjet tremujore të punësimit informal. Të dhënat nga raporti thonë se shkalla e papunësisë tek të rinjtë nën 29 vjeç është 24 për qind. Kjo do të thotë se pothuajse çdo i katërti i ri në Maqedoni është i papunë. /Koha/
