Studentët në Maqedoninë e Veriut nuk bëjnë pjesë ndër grupet më të kënaqura të qytetarëve. Sipas një ankete të vitit 2026, më shumë se 76 për qind e studentëve po mendojnë të emigrojnë. Ndër arsyet kryesore përmenden cilësia e jetës dhe mundësitë për të gjetur një vend pune që përputhet me kualifikimet e tyre profesionale, shkruan Meta, përcjell Nistori.
Por, çfarë do të ndodhte nëse vetë studentët do të mund ta ndryshonin këtë realitet?
Për fat të mirë, në Maqedoninë e Veriut ka njerëz që kanë vendosur ta marrin situatën në duart e tyre dhe t’i ndihmojnë studentët të kenë një jetë më cilësore, jo vetëm për veten, por edhe për shumë të rinj të tjerë.
Goshe Nikolov, në kohën kur ishte ende student, themeloi median studentore “Studentarija” në Instagram. Fillimisht, ajo funksiononte si një platformë argëtimi, ku studentë nga i gjithë vendi shpërndanin meme që lidheshin me studimet dhe aktualitetin.
Sot, kjo media numëron mbi 65 mijë ndjekës, një shifër e konsiderueshme për një vend me rreth 53 mijë studentë.
Në kohën e zhvillimit të intervistës me “Global Voices”, përmes platformës Zoom, Nikolov kishte tashmë nëntë vjet përvojë në drejtimin e një prej mediave studentore më të suksesshme në vend.
Së bashku me ekipin e tij prej tre anëtarësh, ai ka krijuar edhe platformën “Zëri Digjital i Studentëve” (Digital Student Voice), e cila u mundëson studentëve nga e gjithë Maqedonia e Veriut të raportojnë në mënyrë anonime problemet që lidhen me arsimin e lartë dhe jetën studentore. Platforma është zhvilluar me mbështetjen e një granti nga Iniciativa për Demokraci Digjitale.
Nikolov shfaqet me një buzëqeshje të gjerë dhe një qëndrim plot vetëbesim. Ai u përgjigjet pyetjeve qartë dhe shkurt, me sigurinë që fitohet vetëm pas shumë vitesh përvojë praktike.
Bisedën e nisim me historinë e krijimit të “Studentarija”-s.
Global Voices (GV): A mund të na tregoni shkurtimisht për median tuaj studentore? Si nisi historia e saj? Si arritët të tërhiqni kaq shumë ndjekës dhe të nxisni një ndërveprim kaq të madh me audiencën? A jeni të pranishëm vetëm në Instagram?
Goshe Nikolov (GN): “Studentarija” u krijua në vitin 2017, kur unë isha ende student. E themelova në dhomën time të konviktit në Shkup. Në atë kohë, Instagrami po bëhej gjithnjë e më popullor mes studentëve në Maqedoni, por nuk ekzistonte ndonjë faqe në gjuhën maqedonase e dedikuar posaçërisht për ta.
Pikërisht për këtë arsye vendosa të krijoja një faqe të tillë. Emri “Studentarija” më erdhi krejt spontanisht dhe vazhdon të përdoret edhe sot.
Në fillim, ideja ishte shumë e thjeshtë. Donim të krijonim një hapësirë ku studentët të mund të shpërndanin përmbajtje argëtuese, me të cilat do të identifikoheshin. Për shembull, meme, video humoristike, postime të përditshme dhe situata nga jeta studentore.
As që mund ta imagjinoja se një ditë “Studentarija” do të zhvillohej deri në nivelin ku është sot. Me kalimin e kohës, numri i ndjekësve u rrit vazhdimisht, gjë që, sipas mendimit tim, dëshmoi se ekzistonte një nevojë reale për një hapësirë të tillë.
Me fillimin e pandemisë COVID-19, në vitin 2020, nisa t’u kushtoja më shumë vëmendje problemeve dhe sfidave reale me të cilat përballeshin studentët në Maqedoni.
Studentët filluan të na kontaktonin me pyetje, të kërkonin informacione dhe të ndanin problemet e tyre, sepse shpesh nuk arrinin të siguronin informacionin apo mbështetjen e nevojshme nga burime të tjera.
Pikërisht atëherë e kuptova se “Studentarija” mund të luante një rol shumë më të rëndësishëm në jetën e studentëve dhe të rinjve në vendin tonë.
Mendoj se arsyet kryesore përse të rinjtë na kanë qëndruar besnikë gjatë gjithë këtyre viteve janë hapja, transparenca, kreativiteti, vazhdimësia dhe, natyrisht, fakti që jemi lehtësisht të qasshëm.
Studentët në Maqedoni e dinë se mund të na kontaktojnë drejtpërdrejt, se ne i dëgjojmë dhe se “Studentarija” është ndërtuar mbi përvojat dhe nevojat e tyre.
GV: A mendoni se “Studentarija” do të vazhdojë të jetë e pranishme vetëm në Instagram, apo planifikoni të zgjeroheni edhe në platforma të tjera?
GN: Për momentin, jemi të pranishëm vetëm në Instagram, sepse kjo është platforma kryesore ku të rinjtë dhe audienca jonë e synuar kalojnë kohën e tyre.
Megjithatë, planifikojmë ta zgjerojmë praninë tonë edhe në platforma të tjera. Tashmë po punojmë për krijimin e një faqeje interneti dhe kemi zhvilluar një platformë digjitale përmes së cilës studentët mund të raportojnë problemet e tyre.
GV: E kujt ishte ideja për krijimin e një platforme të tillë?
GN: Do të thosha se ideja për krijimin e një sistemi digjital që u jep zë studentëve lindi krejt natyrshëm, nga vetë studentët.
Ata filluan ta perceptonin “Studentarija”-n si një hapësirë të sigurt. Na shkruanin përmes mesazheve private në Instagram dhe na tregonin për problemet me të cilat përballeshin në fakultete, në konviktet studentore, me tekstet mësimore, shërbimet publike dhe në shumë aspekte të tjera të jetës studentore.
Edhe unë vetë kam qenë student dhe thjesht nuk mund t’i shpërfillja ato mesazhe, sidomos kur shihja se bëhej fjalë për probleme serioze.
U përpoqëm t’i bënim këto probleme të dukshme për publikun, të hapnim diskutime, të kërkonim përgjigje nga universitetet ose, së paku, t’u krijonim studentëve një hapësirë ku zëri i tyre të dëgjohej.
Për vite me radhë, të gjitha këto raportime mbërrinin në kutinë tonë të mesazheve në Instagram, e cila mbetet një nga kanalet kryesore të komunikimit tonë të përditshëm me studentët.
Megjithatë, në një moment kuptuam se na nevojitej një mënyrë shumë më e organizuar për mbledhjen, kategorizimin dhe ndjekjen e problemeve të studentëve në Maqedoni.
Kështu lindi ideja për platformën “Zëri Digjital i Studentëve”.
GV: Besoj se problemet me të cilat përballen studentët janë pak a shumë të ngjashme në vende të ndryshme. Megjithatë, a mund të përmendni disa raste që ju kanë mbetur veçanërisht në kujtesë?
GN: Platforma “Zëri Digjital i Studentëve” funksionon që nga prilli i këtij viti. Ndër problemet më të shpeshta të raportuara gjatë muajve të fundit do të veçoja vonesat në pagesat e ndihmës shtetërore për studentët dhe kushtet e këqija të jetesës në konviktet studentore në mbarë vendin.
Për shembull, studentët kanë raportuar mungesë të ujit të ngrohtë në konvikte, ndërprerje të energjisë elektrike, si dhe probleme me brejtësit dhe insektet.
Gjithashtu, kemi pranuar raportime për trajtim të papërshtatshëm ose të padrejtë nga profesorët, probleme me vlerësimin dhe organizimin e provimeve, si dhe vështirësi që lidhen me transportin publik në Shkup.
Do të thosha se raportimet përfshijnë një gamë shumë të gjerë problemesh, duke filluar nga kushtet e përditshme të jetesës e deri te çështjet më të mëdha që lidhen me cilësinë e arsimit të lartë në Maqedoni dhe qëndrimin e institucioneve ndaj studentëve.
GV: Çfarë ndodh pasi studentët i raportojnë problemet në platformë? Si trajtohen ato më pas? A e ndiqni procesin për të parë nëse problemet zgjidhen apo mbeten të pazgjidhura? A arrini të siguroni zgjidhje konkrete? Na shpjegoni se si funksionon i gjithë procesi.
GN: Do të përpiqem ta shpjegoj shkurtimisht.
Fillimisht, ne e shpërndajmë lidhjen e platformës në faqen tonë në Instagram, pasi ky është kanali kryesor përmes të cilit komunikojmë me studentët.
Kur studentët raportojnë probleme përmes platformës “Zëri Digjital i Studentëve”, ata fillimisht zgjedhin një kategori. Problemi mund të lidhet me diskriminimin, bursat, tekstet mësimore, çështje të tjera studentore ose transportin.
Më pas, ata përshkruajnë se çfarë ka ndodhur dhe ku ka ndodhur. Raportimi na dërgohet përmes një platforme të sigurt, e cila mundëson ruajtjen e anonimitetit.
Çdo disa ditë, ekipi ynë i shqyrton raportimet, i organizon dhe i kategorizon. Më pas analizojmë nëse ka probleme që përsëriten ose modele të caktuara.
Në bazë të kësaj analize, vlerësojmë se çfarë mund të ndërmarrim.
Në varësi të natyrës së problemit, kjo mund të nënkuptojë publikimin e tij në faqen tonë në Instagram, sensibilizimin e opinionit publik, kontaktimin e institucionit përkatës, kërkimin e një përgjigjeje zyrtare ose nxjerrjen në pah të një problemi më të gjerë që prek një numër të madh studentësh.
Qëllimi ynë nuk është vetëm mbledhja e ankesave, por shndërrimi i përvojave individuale të studentëve në dëshmi që mund të përdoren për të mbrojtur të drejtat e tyre dhe për të nxitur ndryshime.
Nëse dëshironi, mund të ndaj edhe disa shembuj konkretë të veprimeve që kemi ndërmarrë gjatë muajve të fundit.
GV: Po, sigurisht.
GN: Ka një rast shumë interesant që dëshmon potencialin e kësaj qasjeje. Bëhet fjalë për një konvikt studentor në Ohër.
Studentët nga Ohri raportuan se kishin jetuar për disa ditë në konvikt pa energji elektrike.
Imagjinoni të jeni student, të jetoni dhe të studioni në një konvikt ku mungon energjia elektrike për ditë të tëra.
Për shkak të mungesës së energjisë elektrike, ata nuk kishin as ujë të ngrohtë, ndërsa ushqimi që u ofrohej ishte krejtësisht i pamjaftueshëm.
Kur mësuam për këtë situatë përmes platformës “Zëri Digjital i Studentëve”, filluam të publikonim informacione për problemin dhe të kërkonim përgjegjësi nga institucionet kompetente.
Pas publikimeve tona, rasti filloi të trajtohej edhe nga mediat kryesore, përfshirë televizionet, radiot dhe mediat online.
Kjo krijoi një presion të madh publik, pas të cilit institucionet më në fund reaguan dhe morën përgjegjësi.
Pas këtij rasti, drejtori i konviktit studentor në Ohër dha dorëheqjen.
Për mua, ky shembull dëshmon se sa e rëndësishme është që përvojat individuale të studentëve të marrin vëmendje mediatike dhe të shoqërohen me kërkesa për llogaridhënie institucionale.
GV: Besoj se nuk keni një ekip të madh. Si arrini t’u përgjigjeni të gjitha këtyre kërkesave? A jeni përpjekur të ndikoni edhe te institucionet e tjera demokratike ose t’i përfshini ato në aktivitetet tuaja, për shembull, partitë politike apo përfaqësuesit e pushtetit vendor?
GN: Po, sa i përket ekipit që qëndron pas platformës “Zëri Digjital i Studentëve”, aktualisht jemi tre persona në ekipin e “Studentarija”-s.
Natyrisht, ne përfshijmë edhe institucionet, përfshirë ato demokratike, sa herë që konstatojmë se studentët po përballen me probleme të caktuara.
Deri më tani kemi kontaktuar institucione të ndryshme, përfshirë Ministrinë e Arsimit dhe Shkencës, Kuvendin, si dhe administratat e konvikteve studentore, për shembull, institucionet përgjegjëse për konviktet në Ohër.
Do të thosha se nuk është aspak e lehtë, por e dimë se puna jonë u vjen në ndihmë shumë studentëve. Kjo na motivon dhe na inkurajon të vazhdojmë.
GV: Cilat janë planet tuaja për të ardhmen e medias dhe të platformës?
GN: “Studentarija” do të vazhdojë të ekzistojë për studentët dhe së bashku me ta.
Aktualisht, unë jam kryeredaktor i medias sonë, por bashkëpunojmë vazhdimisht me studentët.
“Studentarija” nuk është bërë ajo që është sot vetëm falë meje. E kemi ndërtuar së bashku me një numër të madh studentësh nga Maqedonia, gjatë nëntë viteve të ekzistencës së saj.
Siç e përmenda në fillim, Instagrami mbetet platforma jonë kryesore dhe, sipas mendimit tim, hapësira ku ndihemi më rehat, sepse aty ndihen më rehat edhe studentët dhe audienca jonë.
Megjithatë, po shqyrtojmë formate dhe hapësira të tjera ku “Studentarija” mund të zhvillohet më tej si platformë mediatike, si burim informacioni dhe si mjet për të nxitur përgjegjësinë dhe angazhimin shoqëror të të rinjve.
Duhet të jem i sinqertë: pasi zhvilluam platformën “Zëri Digjital i Studentëve” dhe pamë numrin e raportimeve që na dërgonin studentët, u befasova në mënyrë të pakëndshme.
Nuk e kisha kuptuar se problemet e studentëve në Maqedoni ishin shumë më të mëdha nga sa kisha menduar.
Nga ajo që shohim dhe lexojmë çdo ditë, është e qartë se kemi ende shumë punë për të bërë.
Natyrisht, planifikojmë të vazhdojmë punën tonë, të angazhohemi për ndryshime dhe të kërkojmë që ato të ndodhin këtu, në vendin tonë.
GV: A e keni menduar ndonjëherë mundësinë e shndërrimit të medias suaj në një organizatë të shoqërisë civile, pra në një organizatë joqeveritare që mbron të drejtat e studentëve, apo ndoshta edhe në një parti politike?
GN: Sa i përket mënyrës se si funksionon sot “Studentarija”, mendoj se jemi një ndërthurje mes një faqeje në Instagram, një medie dhe një organizate të shoqërisë civile.
Ne nuk jemi të regjistruar zyrtarisht si organizatë e shoqërisë civile, por ajo që bëjmë në praktikë ndërthur elemente të punës së gazetarëve, aktivistëve dhe madje edhe të institucioneve.
Ka mënyra të ndryshme përmes të cilave një i ri mund të jetë aktiv në shoqëri: duke u angazhuar në një parti politike, duke punuar brenda institucioneve, duke vepruar si aktivist, përmes një organizate të shoqërisë civile ose si gazetar në një media.
Mendoj se ne e kemi gjetur zërin tonë në Instagram.
Nuk është e domosdoshme të jesh anëtar i një partie politike për të kontribuar në ndryshimet në vendin tënd.
Kjo është një nga gjërat më të rëndësishme që kam mësuar nga përvoja ime deri më tani.
GV: Ju falënderojmë shumë që gjetët kohë për të biseduar me ne. Ju urojmë juve, ekipit tuaj dhe studentëve të Maqedonisë gjithë të mirat.
