Ligji për tregtinë e padrejtë hyri në fuqi më shumë se një vit më parë dhe pritej t’i jepte fund problemeve me çmimet që kanë vazhduar prej kohësh. Edhe pas një viti të zbatimit të Ligjit, tregtarët ende po vendosin rabat apo zbritje të larta në mënyrë të paligjshme për prodhuesit dhe shpërndarësit, të cilat më pas transferohen në çmimin përfundimtar të paguar nga qytetarët. Tani pritet që ai të ndryshohet, sepse disa tregtarë ende nuk e respektojnë atë. Andaj, qeveria njofton një rritje dhjetëfish të gjobave për shkelësit – nga 20 mijë euro që është aktualisht, gjoba do të arrinte në 200 mijë euro, por kjo masë do të hyjë në fuqi në vitin 2026. Zëvendësministri i ekonomisë, Marjan Risteski, thotë se tregtarët vazhdojnë të favorizojnë prodhuesit e huaj, të cilët u japin më shumë para në mënyrë që produktet e tyre të gjenden në një vend të dukshëm në raftet e dyqaneve. Një veprim i tillë është e ndaluar me ligj. Ai u kërkoi të gjithë atyre që vënë re abuzime, pra nëse dikujt i kërkohet të japë një zbritje më të lartë se ajo e përcaktuar me ligj, ta raportojnë atë. “Dua t’i inkurajoj të gjithë prodhuesit, të gjithë ata që kanë ndonjë marrëveshje me shitësit me pakicë dhe me shumicë që nuk e respektojnë ligjin për praktikat e padrejta tregtare, ta raportojnë atë, sepse duke heshtur dhe duke e zgjatur problemin, ata jo vetëm që po i bëjnë një shërbim të keq vetes, por po u bëjnë një shërbim të keq edhe qytetarëve. Gjithashtu ligji është thelbësor për normalizimin e çmimeve në planin afatgjatë dhe parandalimin e favorizimit të produkteve të importuara ndaj atyre vendase”, thotë zëvendësministri i ekonomisë, Marjan Risteski.
Sipas tij, një pjesë e tregtarëve nuk e respektojnë ligjin për parandalimin e praktikave të padrejta tregtare dhe kjo është pjesërisht arsyeja pse çmimet e ushqimeve nuk po ulen. Pa zbuluar se për cilat tregtarë bëhet fjalë që edhe pas një viti të zbatimit të ligjit, ende vendosin zbritje të larta në mënyrë të paligjshme për prodhuesit dhe shpërndarësit, të cilat më pas kalohen në çmimin përfundimtar që paguajnë qytetarët, ai tha se Komisioni për Mbrojtjen e Konkurrencës tashmë po kryen analiza, pas të cilave do të ketë gjoba.
Nga Ministria e Ekonomisë thonë se Ligji për Praktikat e Padrejta Tregtare duhet të jetë gur themeli në normalizimin e çmimeve në planin afatgjatë. Për më tepër një nga qëllimet e këtij ligji është të parandalojë favorizimin e produkteve të importuara ndaj atyre të Maqedonisë, veçanërisht në fushën e marketingut ku ato janë më të fuqishme.
Kryetari i Dhomës më të madhe ekonomike në vend, Branko Azeski, pranoi të gjitha llojet e informacionit në lidhje me manipulimet me ligjin dhe beson se pas gjashtë muajsh funksionimi të një ligji, duhet të bëhet një analizë për të parë se si po zbatohet ai. “Marr të gjitha llojet e informacioneve, madje edhe kërcënime e kështu me radhë. Kemi edhe situata në të cilat thonë se jemi tregtarë, jemi më të zgjuarit, do t’i kthejmë gjërat në interesin tonë. Megjithatë, roli im është të balancoj midis tyre, veçanërisht në situata të tilla”, tha Azeski.
Sipas tij, çmimet nuk duhet të kufizohen me forcë, por me mekanizma të tjerë dhe në mënyrë institucionale përmes rezervave të mallrave.
Rendi i tregut mund të vendoset vetëm mbi baza parimore me rregulla të barabarta, shtoi ai.
Lidhur me çmimet në supermarketet e mëdha që janë anëtare të dhomës dhe nëse ajo mund t’u urdhërojë atyre t’i ulin ato, Azeski tha se asnjë subjekti nuk mund t’i urdhërohet të bëjë asgjë. “Në fund të fundit, ata mund ta mbyllin tregun dhe t’i dëmtojnë të gjithë. Duhet të jemi të qartë se këta njerëz kërkojnë gjithashtu parashikueshmëri, një ekonomi tregu funksionale dhe sundim të ligjit”, shtoi Azeski.
Në ndërkohë ky ligj rregullon rregullat dhe masat për parandalimin e imponimit të praktikave të padrejta tregtare që devijojnë nga sjellja e mirë tregtare dhe përcakton praktikat e padrejta tregtare në zinxhirin e furnizimit të produkteve bujqësore dhe ushqimore, imponimi i të cilave shfrytëzon fuqinë e konsiderueshme negociuese të blerësit në raport ndaj furnitorëve të tij dhe arrihet koordinimi ndërmjet autoriteteve përgjegjëse për zbatimin e dispozitave të këtij ligji. Ai duhet të zbatohet për shitjen e produkteve bujqësore dhe ushqimore, furnizuesi dhe blerësi i të cilave janë të vendosur në Republikën e Maqedonisë së Veriut, në shtetet anëtare të Bashkimit Evropian ose në vende të treta.
Në të ardhmen, praktikat e pandershme tregtare, praktikat mashtruese tregtare dhe praktikat agresive tregtare në shitjen e mallrave dhe shërbimeve, do të jenë përgjegjësi e Inspektoratit Shtetëror të Tregut përmes kontrolleve të rregullta dhe të jashtëzakonshme, si dhe pas alarmimit nga ana e konsumatorëve.
Ndryshe, në BE si praktika jo të ndershme tregtare janë edhe reklamimi për hir të mashtrimit, renditja jo transparente e rezultateve të kërkimit, oferta false “falas”, manipulimi i fëmijëve, modelet e errëta të dizajnit modeleve, etj. /Koha/
