Komisioni për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi (KPMD) ka konstatuar diskriminim të drejtpërdrejtë ndaj një qytetari maqedonas nga Gostivari, në bazë të përkatësisë etnike dhe gjinisë, gjatë një procedure punësimi në Institucionin Nacional Qendra për Kulturë „ASNOM“ në Gostivar, shkruan SDK, përcjell Nistori.
Sipas të dhënave të paraqitura në vendimin e Komisionit, nga gjithsej 34 të punësuar në këtë institucion, 26 janë shqiptarë, katër maqedonasë, dy turq dhe dy romë. Ndërkohë, në sektorin e artit dhe kulturës, ku janë të angazhuar 15 punonjës, të gjithë i përkasin komunitetit etnik shqiptar.
Qytetari iu drejtua Komisionit për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi pasi, në përfundim të intervistës për punësim, ishte renditur në vendin e katërt, pa një arsyetim të qartë dhe të verifikueshëm për vlerësimin e tij.
Sipas ankesës, anëtarët e komisionit të intervistimit nuk kishin ofruar shpjegime konkrete për diferencën prej dy ose tre pikësh ndërmjet ankuesit dhe kandidatëve të renditur para tij. Po ashtu, nuk ishte dëshmuar se këto dallime në pikëzim mbështeteshin në kritere objektive, të matshme dhe të verifikueshme.
Pas shqyrtimit të rastit, Komisioni konstatoi se procedura e përzgjedhjes nuk kishte garantuar trajtim të barabartë dhe transparencë në vlerësimin e kandidatëve.
Në njësinë e veprimtarisë bibliotekare, ku qytetari kishte konkurruar për pozitën e asistentit bibliotekar, të 11 punonjësit ekzistues janë shqiptarë, ndërsa vetëm njëri prej tyre është burrë.
Në konkursin për këtë pozitë u përzgjodhën tri kandidate, të gjitha gra të përkatësisë etnike shqiptare. Përzgjedhja e tyre ishte bërë në bazë të vlerësimit individual të anëtarëve të komisionit të intervistimit.
Drejtori i Qendrës për Kulturë ASNOM, institucion që financohet nga buxheti i shtetit, gjatë procedurës para Komisionit për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi ishte mbështetur në listën e pikëve të kandidatëve. Megjithatë, kjo listë nuk përmbante arsyetime të individualizuara për cilësinë e përgjigjeve dhe as shpjegime konkrete për dallimet në pikëzim ndërmjet kandidatëve.
Në vendimin e tij, Komisioni thekson se parimi i përfaqësimit të drejtë dhe adekuat mbetet një nga vlerat themelore të rendit kushtetues dhe duhet të merret parasysh gjatë planifikimit të personelit, hartimit të politikave institucionale dhe monitorimit të strukturës së të punësuarve.
Megjithatë, sipas Komisionit, respektimi i këtij parimi nuk e përjashton detyrimin e institucioneve për të garantuar qasje të barabartë në punësim për të gjithë kandidatët.
Institucionet nuk duhet ta shndërrojnë përkatësinë etnike në kusht për punësim, ndërsa vendimet për përzgjedhjen e kandidatëve duhet të mbështeten në kritere neutrale, objektive, të matshme dhe të verifikueshme.
Komisioni kërkon anulimin e procedurës së punësimit
Pas konstatimit të diskriminimit, Komisioni për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi i ka rekomanduar Qendrës për Kulturë ASNOM anulimin e procedurës për përzgjedhjen e tre punonjësve në pozitën e asistentit bibliotekar.
Institucioni duhet që, brenda 30 ditëve nga pranimi i mendimit të Komisionit, të shpallë konkurs të ri publik dhe të zhvillojë një procedurë të re përzgjedhjeje, në përputhje me parimet e trajtimit të barabartë, mosdiskriminimit, profesionalizmit, kompetencës, transparencës dhe vlerësimit të verifikueshëm.
Komisioni ka rekomanduar gjithashtu që institucioni të respektojë detyrimet që burojnë nga Ligji për Mundësi të Barabarta të Grave dhe Burrave dhe Ligji për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi.
Për procedurat e ardhshme të punësimit, Komisioni kërkon vendosjen e kritereve të qarta, të paracaktuara, të matshme dhe të verifikueshme për vlerësimin e kandidatëve gjatë intervistave.
Sipas rekomandimeve, procesi i intervistimit duhet të përfshijë dokumentimin me shkrim të përgjigjeve të kandidatëve, pikëzimin individual për secilën pyetje, përcaktimin e kritereve mbi të cilat jepen pikët dhe një arsyetim të shkurtër për vlerësimin e secilit kandidat.
Këto masa synojnë të parandalojnë vendimmarrjen jotransparente dhe praktikat diskriminuese gjatë procedurave të punësimit.
Kërkohet respektimi i përfaqësimit të drejtë etnik dhe gjinor
Komisioni i ka rekomanduar Qendrës për Kulturë ASNOM që, gjatë planifikimit të personelit dhe realizimit të punësimeve të ardhshme, të monitorojë përbërjen etnike dhe gjinore të të punësuarve.
Institucioni duhet gjithashtu të ndërmarrë masa sistematike, brenda kornizës ligjore, për promovimin e mundësive të barabarta dhe respektimin e parimit të përfaqësimit të drejtë dhe adekuat.
Në përputhje me vendimin e Gjykatës Kushtetuese, përkatësia etnike nuk duhet të kërkohet si deklarim gjatë intervistave për punësim dhe as të përdoret si kriter për eliminimin e kandidatëve.
Qendra për Kulturë ASNOM është e detyruar ta njoftojë Komisionin për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi për zbatimin e rekomandimeve brenda afatit prej 30 ditësh.
Në rast të moszbatimit të tyre, Komisioni ka paralajmëruar se do të iniciojë procedurë pranë gjykatës kompetente.
