Maqedonia shpenzoi 1.1 miliard euro për importe ushqimesh në vitin 2025. Statistika tregon se mish dhe produkte mishi, për të cilat u shpenzuan 245.6 milionë euro vitin e kaluar. Shpenzuam 179.5 milionë euro për importin e perimeve dhe frutave,151 milionë euro për drithëra dhe produkte drithërash, 137 milionë euro për kafe, çaj, kakao dhe erëza, dhe 119.7 milionë euro për produkte qumështi dhe vezë. Gjithashtu vitin e kaluar, shpenzuam 56 milionë euro për importin e sheqerit, produkteve të sheqerit dhe mjaltit, 46 milionë euro për ushqimin e kafshëve dhe 34 milionë euro për peshk .
Nga ana tjetër, shifrat tregojnë se eksportet e ushqimit nuk po ndjekin të njëjtin ritëm rritjeje. Edhe pse vendi tregon rritjeje në vitin 2025, në vlerën e eksporteve me 3.4 për qind në vlerë, importet po rriten më shpejt me 6.4 sipas vlerës,duke rezultuar në një deficit tregtar apo diferenca midis importeve dhe eksporteve në tregtinë ushqimore arriti560 milionë eurosh. Parcelat e vogla dhe të shpërndara, mos organizimi i bujqve, mungesa e cilësisë konstante apo standardeve në prodhimtari, grumbullimi lirë i prodhimeve bujqësore dhe shitja shtrenjtë e tyre në treg, rendimentet e ulëta dhe fitimi i ulët, mungesa e fuqisë punëtore janë vetëm një pjesë e problemeve të bujqësisë vendore që me vite ngadalë po gjejnë zgjidhje.
Sipas të dhënave për vitin 2025, Maqedonia po bëhet gjithnjë e më e varur nga importet e ushqimit, me importe pothuajse dy herë më të mëdha se eksportet. Struktura e eksportit dominohet nga:fruta dhe perime, përpunimi i frutave dhe perimeve, drithërat dhe produktet e drithërave, produktet e qumështit, mish dhe produkte mishi.
Ekspertët thonë se vendi ka potencial në prodhimin primar, por edhe se nevojitet përpunim më i fortë dhe vlerë e shtuar më e madhe për eksportet, duke shtuar konkurrueshmëria e pamjaftueshme e prodhimit vendas, dobësitë në kapacitetet blerëse dhe përpunuese, mbështetje e pamjaftueshme për modernizim dhe produktivitet.
“Në dekadën e fundit, numri i personave të punësuar në sektorin bujqësor është ulur me më shumë se gjysmën, që është një sinjal serioz për situatën në këtë degë strategjike. Interesi i zvogëluar për të punuar në bujqësi është rezultat i disa faktorëve kryesorë, duke përfshirë të ardhurat e ulëta, plasmanin e pasigurt të produkteve, mbështetjen e pamjaftueshme për fermerët e vegjël, mungesën e zgjidhjeve sistemike për mbrojtjen sociale, ndikimin negativ të ndryshimeve klimatike dhe trendin e theksuar të emigrimit. Bujqësia nuk është tërheqëse si aktivitet për të rinjtë dhe, në përgjithësi, për të gjithë popullsinë në vend”, thonë nga Federata e Fermerëve.
Nga kjo organizatë theksojnë se duhet të zhvillohen kapacitetet përpunuese që të mund të rritet blerja e produkteve vendore me të cilat duhet të prodhohen përpunimet vendore të perimeve dhe frutave. Një hap i tillë do të nxisë dhe inkurajojë bujqësinë vendore. Gjithashtu, vlerësojnë se një vëmendje e veçantë duhet t’i kushtohet përmirësimit dhe mirëmbajtjes së infrastrukturës bujqësore në fushën e rrugëve, vaditjes dhe ballafaqimit me ndryshimet klimatike, si dhe respektimit të prodhimtarisë së kontraktuar, që duhet të funksionojë sipas Ligjit për Bujqësi dhe Zhvillim Rural.
Maqedonia po bëhet seriozisht e varur nga importet, jo vetëm për produktet bujqësore, por edhe për mishin. Rënia drastike e bagëtive është arsyeja pse qytetarët hanë mish të importuar nga destinacione të largëta si Tailanda dhe Brazili. Gjithashtu një pjesë e madhe e mishit të viçit të nevojshëm si lëndë e parë për prodhimin e produkteve të mishit të tharë vjen nga importi, shtrohet pyetja se vendi ka një mundësi reale për të ulur importin prej miliona euro.
“Kemi mbi 600 mijë hektarë nën kullota, që është një bazë e shkëlqyer për prodhimin e mishit të viçit. Andaj nevojitet së pari, të kthehen vendet e vjetra të majmërisë në fermat më të mëdha ku kryesisht kafshët meshkuj lajmërohen intensivisht, dhe së dyti, është sistemi në zonat kodrinore dhe malore, lopë-viç. Nëse këto dy sisteme detyrohen përsëri dhe subvencionohen, ato së shpejti do të tregojnë efekte të mira. Sigurisht, e gjithë kjo kërkon analizë dhe strategji në terren”, thonë ekspertët.
Rrjeti Kombëtar Bujqësor beson se për të ndaluar trendin negativ që po përjetojmë, duhet t’i japim fund fitimeve të mëdha që tregtarët nxjerrin në kurriz të fermerëve dhe konsumatorëve dhe të ndryshojmë modelin e subvencioneve, duke përcaktuar kështu cilat janë prioritetet tona me qëllim uljen e importeve dhe uljen e çmimeve të ushqimit për qytetarët. /Koha/
