Sasia e ushqimit që mundtë përdoret, por hidhet në deponi – është rreth 12.000 ton ushqime në vit, me të cilat mund të ushqehen 26.000 qytetarë që të kenë tre vakte në ditë. Dëmi nga hedhja e ushqimit nga amvisëritë, restorantet, prodhuesit dhe furnitorët vlerësohet në 10 milionë euro. Ushqimi i tepërt që mund të përdoret për ushqim të njerëzve e që hedhet thuhet se mund të ushqejë me dy apo tre vafte rreth 70.000 njerëz në Maqedoninë e Veriut, shkruan gazeta KOHA.
“Numri më i madh i kësaj popullate janë fëmijë. Më të prekurit janë kategoritë e varfra dhe të rrezikuara shoqërore të qytetarëve. Ndoshta më në fund do të kuptojmë se duhet të ndryshojmë qasjen dhe qëndrimin tonë ndaj ushqimit, duke pasur parasysh se sasi të mëdha të ushqimit, në nivel vjetor, përfundojnë në deponi dhe mund të përfundojnë në tryezën e dikujt dhe të ushqejnë shumë gojë të uritur”, thotë Dushko Hristov, kryetar i Bankës së Ushqimit.
Në Maqedoni nuk ka kornizë ligjore që rregullon hedhjen e ushqimeve dhe shpërndarjen e tyre tek ata që kanë nevojë. Ekziston një draft version i ligjit për dhurimin e tepricës së ushqimit, por ai akoma nuk është miratuar në Parlament. Donator është personi fizik ose juridik që dhuron produkte ushqimore për përfitime shoqërore pa përfitim. Përdoruesit përfundimtarë janë persona fizikë. Nuk është e mundur të ofrohet ushqim nga aktivitetet e keteringut dhe nga amvisëritë…
PROPOZIM LIGJ NË LABIRINT
Propozim ligji rregullon kushtet, mënyrën dhe procedurën e dhurimit të tepricës së ushqimit. Subjekt i dhuratës duhet të jenë produktet ushqimore të sigurta që janë të pa shitura për mungesë kërkese, të tërhiqen sepse nuk plotësojnë standardet e shitjes së kompanisë, të cilave u afrohen data e skadencës, stoqet dhe produktet bazë bujqësore me origjinë bimore. Këtu përfshihen ushqimet e papërdorura të përgatitura në tregje dhe objekte hoteliere, produktet përfundimtare të bukës që nuk shiten brenda 24 orëve dhe ushqimet e konfiskuara të sigurta për t’u ngrënë.
Dhurues është personi fizik ose juridik që jep ushqim për përfitime sociale pa fitim, dhe përfitues janë përfituesit e shërbimeve sociale dhe një shtesë e veçantë, personat e prekur nga fatkeqësitë natyrore, familjet me të ardhura totale deri në pagën minimale, pensionistët me pensionin më të ulët, personat e pastrehë dhe personat e përfshirë në programet e risocializimit. Shpërndarësit e kësaj ndihme janë ofruesit e shërbimeve sociale për qëndrim ditor dhe të përkohshëm dhe për mbrojtjen jo familjare, kuzhinat popullore, bashkësitë fetare dhe grupet fetare që do të furnizohen nëpërmjet një operatori, i cili do të mbledhë donacionet, thuhet ndër të tjerash në këtë propozim ligj.
Ajo që duhet të jetë themelore është siguria e ushqimit dhe ndërgjegjja e donatorëve, të cilët përndryshe mund të vuajnë gjoba. Për të dhuruar ushqim të mbetur duhet të plotësohen disa kushte: të ketë një ruajtje adekuate për ushqimin që do të mbahet i freskët, të ketë transport adekuat dhe një punonjës për këtë qëllim.
Draft versioni parashikon të krijohet një regjistër i të gjitha kompanive që kanë ushqim të tepërt. Ata do të marrin një fjalëkalim me të cilin do të hyjnë në një platformë të caktuar, ku do të raportojnë se sa ushqime të tepërta kanë. Kuzhinat popullore do të jenë të detyruara ta shkarkojnë dhe shpërndajnë dhe më pas në të njëjtën platformë do të duhet të raportojnë se ushqimi ka arritur tek përdoruesit përfundimtarë në mënyrë që të mos ketë abuzime. Marrja e ushqimit do të bëhet mbi bazën “i pari vjen – shërbehet i pari”. Ligji parashikon gjoba të mëdha, mbyllje ambientesh, madje edhe dënime me burg për të parandaluar abuzimet.
Nga kuzhinat popullore thonë se deri më tani ushqimet e tepërta trajtoheshin si donacion, duke sqaruar se ushqimet i mbërrinin me automjete dhe më pas u shpërndaheshin përdoruesve fundor, por gjithçka bëhej në heshtje, pasi nuk kishte zgjidhje ligjore. Nga atje shpresojnë që sistemi që do të krijohet më në fund do të funksionojë, do të jetë i mirë dhe do të respektohet.Me rregullimin e mbetjeve ushqimore fillimisht do të mbulohen tregjet, furnitorët dhe prodhuesit, pas së cilës restorantet, shërbimet e kateringut dhe amvisëritë do të synohen në fazën e dytë dhe të tretë.
SHEMBUJT NGA BOTA
Në Itali kompania nga Milano Bella Dentro përdor fruta dhe perime të papërsosura që nuk i hedhin, por kanë hapur dyqane të posaçme ku shiten me çmime më të ulëta apo dhurohen fruta të tilla, pra përpunohen në reçel, lëngje dhe produkte të tjera. Kështu japin vlerën e vërtetë frutat dhe perimet që do të përfundonin në plehra dhe fermerëve u garantohet një kompensim i drejtë.Tashmë ka shumë shembuj në botë se si hotelet dhe restorantet përpiqen të reduktojnë mbetjet ushqimore, ku shembulli më i mirë vjen nga Danimarka, ku përmes aplikacionit Too Good to Go, ku banorët mund të shohin në kohë reale. ushqim i tepërt në dispozicion në restorantet e afërta, furrat e bukës, dyqanet a pas të cilit mund të vijnë vetë.
Në vitin 2016, një grup entuziastësh shtesë të ushqimit bashkuan forcat me themeluesit origjinal. Pasi u përpoqën më parë të gjenin zgjidhje për zgjidhjen e mbetjeve ushqimore në vendet e tyre në të gjithë Evropën, ata krijuan Too Good To Go edhe në Norvegji, Britaninë e Madhe dhe Francë me të njëjtin sukses.
Pika tjetër e madhe për Too Good To Go erdhi në shtator 2016 kur Mette Lykke, një sipërmarrëse daneze dhe bashkëthemeluese e komunitetit të fitnesit Endomondo, mësoi për aplikacionin nga një grua teksa hipte në autobus. I intriguar nga ideja inovative, Lykke u kontaktua me themeluesit dhe u bë shpejt një investitor në kompani në tetor 2016, duke siguruar financim dhe besueshmëri. Në pranverën e vitit 2017, i frymëzuar nga misioni i Too Good To Go, Mette mori rolin e CEO, apo menaxherit kryesor.
Too Good To Go tani operon në 17 vende në të gjithë Evropën dhe Amerikën dhe është rritur në një komunitet të lulëzuar prej 90 milionë përdoruesish të regjistruar dhe 155,000 biznese partnere aktive në të gjithë globin. Por gjithçka filloi me një grup të vogël besimtarësh të pasionuar që panë një mundësi për të bërë një ndryshim të vërtetë në botë. Sot, Too Good To Go ka një portofol zgjidhjesh për të lidhur përdoruesit dhe partnerët me ushqime që përndryshe do të kishin shkuar dëm.
