Parlamenti të mërkurën pasdite miratoi Rishikimin e Buxhetit për vitin 2025 me 65 vota “pro” dhe 14 vota “kundër”. Qeveria thotë se ai pasqyron menaxhim të përgjegjshëm dhe fleksibël të financave publike në kushte të sfidave dinamike ekonomike. Gjatë debatit, qeveria dhe opozita patën mendime të kundërta për këtë dokument strategjik ekonomik.
Qëndrimi i shumicës qeverisëse është se Rebalanci do të sigurojë rritje ekonomike dhe se është një buxhet që ka më shumë fonde për pensionistët, për të rinjtë dhe për zbatimin e projekteve të mëdha kapitale në komuna. Ata theksuan se të gjitha premtimet kryesore janë realizuar dhe treguan se pensionet, pagat në arsim, shëndetësi, polici dhe administratë janë rritur, se ka pasur blerjen më të mirë të realizuar të produkteve bujqësore dhe projektet e infrastrukturës të përfunduara.
Për opozitën, Rebalanci i Buxhetit është një buxhet që përqendrohet në masa afatshkurtra, nuk respekton rregullat bazë fiskale dhe është i përshtatur për të korruptuar zgjedhjet e tetorit. Ata thonë se deficiti buxhetor mbetet në 41.3 miliardë denarë ose 4 për qind të PBB-së dhe se kjo është mbi kufirin e lejuar me ligj prej 3 për qind ose një maksimum prej 3.5 për qind në rrethana të jashtëzakonshme. Ministrja e Financave, Gordana Dimitrieska-Koçoska, shprehu mirënjohje deputetëve për debatin konstruktiv, i cili edhe një herë tregoi se të gjithë punojmë në interes të qytetarëve dhe stabilitetit të ekonomisë.
“Rebalanci i buxhetit nuk është vetëm një korrigjim teknik, por rezultat i një analize të trendeve aktuale ekonomike dhe përshtatjes së prioriteteve”, tha ministrja.
Sipas saj, miratimi i ribalancit lejon rialokimin e fondeve midis përdoruesve të buxhetit në përputhje me prioritetet aktuale, si dhe financim shtesë të projekteve që kanë një dinamikë të përshpejtuar zbatimi dhe sjellin përfitime të konsiderueshme për zhvillimin e vendit. Në këtë drejtim, janë siguruar fonde shtesë për fusha të tilla si mjedisi, energjia, kultura, arsimi dhe shëndetësia, me theks të veçantë në prokurimin e insulinës dhe pajisjeve mjekësore.
Gjithashtu, parashikohen fonde për rritjen e pagave për punonjësit e Ministrisë së Punëve të Brendshme, si dhe fonde për pagesën e pensioneve të rritura. Parashikimi i rritjes ekonomike mbetet në 3.7 për qind, i cili bazohet në performancën e kaluar dhe pritet të mbështetet nga investimet, të cilat janë motori kryesor i ekonomisë.
Rebalanci konfirmon gjithashtu angazhimin për stabilitetin e ekonomisë vendase duke mbështetur kompanitë vendase përmes kredive të lira, zbatimin e projekteve të infrastrukturës komunale, si dhe zbatimin e cikleve dhe projekteve të investimeve me partnerë strategjikë, si në nivel dypalësh ashtu edhe në atë shumëpalësh.
Buxheti i rishikuar përfshin 800 milionë denarë shtesë për rritje të pagave, 2.5 miliardë denarë për rritje të pagesave të pensioneve dhe 300 milionë denarë të rinj për projekte kapitale.
“Çdo artikull në këtë ribalanc bazohet në nevojën reale dhe një analizë të efekteve. Këto nuk janë kosto, por investime në stabilitetin social, kapitalin njerëzor dhe infrastrukturën”, tha Dimitrieska-Koçhoska.
Ministrja theksoi gjithashtu se inflacioni dhe presionet e çmimeve janë një sfidë serioze, por se shteti është përgjigjur me masa të qarta dhe në kohë.
“Në kushtet e një shoku inflacionist, nuk kemi mbetur prapa me asnjë detyrim ndaj qytetarëve. Pensionet, pagat dhe transfertat sociale paguhen në kohë. Kjo është përgjegjësi, jo populizëm”, nënvizoi ajo.
Lidhur me akuzat për “ryshfet parazgjedhor”, ministrja theksoi se rishikimi i buxhetit është pjesë e një procedure të rregullt fiskale që pasqyron pamjen reale ekonomike.
Sipas opozitës, ribalanci i buxhetit përqendrohet në masa afatshkurtra dhe nuk respekton rregullat bazë fiskale. Rritja e borxheve krijon një barrë për brezat e ardhshëm, dhe çdo obligacion dhe çdo kredi e re do të thotë më pak para për shkollat, kujdesin shëndetësor dhe infrastrukturën. Jeta po bëhet më e shtrenjtë, dhe pagat dhe masat buxhetore nuk po e ndjekin atë trend. Në vend të masave për të mbrojtur fuqinë blerëse – po marrim një buxhet pa vizion, pa një drejtim zhvillimi dhe pa dëgjuar nevojat reale të qytetarëve, thekson opozita.
Sipas Fatmir Bytyqit nga LSDM-ja, ribalanci nuk është zhvillimor dhe as shoqërisht i përgjegjshëm, por më tepër një buxhet për mbështetje selektive me llogaritje politike afatshkurtra, i përshtatur si ryshfet parazgjedhor për zgjedhjet e tetorit. Duke iu referuar deficitit buxhetor, Bytyqi tha se deficiti buxhetor mbetet në 41.3 miliardë denarë ose 4 për qind e PBB-së dhe se kjo është mbi kufirin e lejuar me ligj prej 3 përqind ose një maksimum prej 3.5 për qind në rrethana të jashtëzakonshme.
“Deficiti buxhetor është më shumë se dyfishuar nga fundi i prillit deri në mesin e korrikut, gjë që, është një tregues i qartë se kontrolli fiskal është humbur dhe shpenzimet publike po rriten në mënyrë joproduktive. Gjithashtu, ribalanci i buxhetit rrit borxhin rrit borxhin e brendshëm me 3.15 miliardë denarë, dhe borxhin e jashtëm me 1.38 miliardë, dhe se deri në fund të vitit është paralajmëruar huamarrje e re prej 500 milionë eurosh”, shtoi Bytyqi.
Deputeti i VMRO-DPMNE-së, Bojan Stojanovski, theksoi se Buxheti është një instrument fleksibël që përshtatet me zhvillimet reale ekonomike dhe prioritetet e shoqërisë sonë, dhe njëkohësisht theksoi se ka rritje të të ardhurave, deficit të qëndrueshëm dhe politikë fiskale të qëndrueshme.
“Ky është një mesazh i rëndësishëm politik, dhe ai është se ne kemi kapacitet për menaxhim të përgjegjshëm dhe vizionar të financave publike, me një strategji të qartë dhe fokus në nevojat e qytetarëve. Këtë herë nuk po ribalancojmë sepse jemi të detyruar, por sepse kemi kushtet dhe hapësirën për të ridrejtuar fondet aty ku do të krijojnë vlerën më të madhe, ky është një ribalanc i stabilitetit, një ribalancim që tregon pjekurinë e politikës sonë ekonomike dhe angazhimin e qartë për qëndrueshmëri fiskale dhe financiare afatgjatë”, tha Stojanoski.
Siç tha ai, të ardhurat po rriten, shpenzimet janë të përqendruara në prioritete dhe qytetarët janë në qendër të politikës fiskale dhe financiare.
“Të ardhurat janë rritur me 8.6 për qind në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, shpenzimet janë rritur me 5.1 për qind dhe deficiti po bëhet i qëndrueshëm dhe i kontrolluar në 4 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto. Këta tregues nuk janë vetëm numra, ato pasqyrojnë gjendjen e ekonomisë dhe financave publike, ato dëshmojnë për faktin se ne mbetemi në rrugën e një politike fiskale të qëndrueshme”, theksoi Stojanoski.
Ai theksoi se rritja e pagave investon në kapitalin njerëzor, rritja e pensioneve investon në dinjitetin e brezave të vjetër dhe investimet kapitale investojnë në themelet e rritjes ekonomike.
“Ky ribalancim parashikon 800 milionë denarë më shumë për rritje të pagave, 2.5 miliardë denarë më shumë për rritje të pensioneve, dhe përfshin edhe 300 milionë denarë të rinj për zbatimin e projekteve kapitale, që do të thotë se investimet po forcohen”, përfundoi Stojanoski.
Daniela Nikollova nga LSDM opozitare thotë se me rishikimin e buxhetit, qeveria po u merr para më të varfërve që të luksojnë me automjete dhe mobile të shtrenjta.
“Ribalancimi i buxhetit i propozuar nga qeveria e udhëhequr nga VMRO-DPMNE është dëshmi e qartë e paaftësisë ekonomike, dritëshkurtësisë dhe mungesës së vizionit. Në vend të një strategjie ekonomike, ky ribalancim është një pranim politik i disfatës ekonomike të qeverisë”, tha deputetja e LSDM-së, Daniela Nikollova.
Ajo theksoi se me këtë ribalanc shohim një vazhdim të politikave të shpenzimeve të papërgjegjshme, një rritje të borxhit publik dhe shkurtime pikërisht aty ku qytetarët kanë më shumë nevojë – në subvencione, mbështetje sociale dhe investime kapitale.
Nikollova theksoi se ndërsa fondet për të varfrit po shkurtohen, kostot e mallrave dhe shërbimeve po rriten. Kjo do të thotë se zyrtarët po bëhen më luksozë, dhe njerëzit po zhyten në varfëri.
“Me inflacion prej 3.7 për qind, me konsum privat të reduktuar dhe një pagë minimale të ndenjur, qytetarët detyrohen të mbijetojnë, jo të jetojnë. Ky buxhet nuk ndërton një të ardhme – ai mban aparatin partiak në pushtet. Në vend të një vizioni dhe sinjali ekonomik, morëm shkurtime, borxhe dhe marketing politik. E gjithë kjo është në kundërshtim me atë që u premtua qytetarëve vetëm një vit më parë”, theksoi ajo.
Rishikimi i i buxhetit do të sjellë një rritje të shpenzimeve shtetërore, të cilat mund të vazhdojnë inflacionin edhe vitin e ardhshëm, paralajmëron Instituti Finance Think për Kërkime Ekonomike. Prandaj, ata paralajmërojnë se rritja e planifikuar e të ardhurave tatimore është shumë e madhe dhe ndoshta nuk do të realizohet plotësisht, ndërsa rritja e pagave dhe pensioneve është një burim i madh presioni mbi financat publike dhe stabilitetin e ekonomisë.
Finance Think, në komentin e saj mbi rishikimin e Buxhetit të publikuar , riafirmon qëndrimin e saj se rritja e parashikuar e të ardhurave tatimore prej 12.6 për qind, pra më shumë se dy herë më e lartë se shuma e normës së parashikuar të rritjes së PBB-së reale dhe normës (së rishikuar) të inflacionit, është ambicioze. Në këtë drejtim, thekson ajo, realizimi i të ardhurave tatimore në pesë muajt e parë të këtij viti, i cili arrin në 37.6 për qind (krahasuar me një përqindje realizimi proporcional prej 41.7 për qind), flet ngjashëm me realizimin e të ardhurave nga TVSH-ja (36.9 për qind), akcizat (34.4 për qind) dhe taksat e importit (36.6 për qind), të cilat, thekson Instituti, përfaqësojnë një pasqyrim të drejtpërdrejtë të pulsit të ekonomisë.
Megjithatë, sipas Finance Think, vlen të përmendet se të ardhurat jo-tatimore po rriten me 4.2 miliardë denarë. “Konsolidimi fiskal dhe inflacioni rrezikohen edhe rritja në artikullin ‘mallra dhe shërbime’, me 22.5 për qind krahasuar me performancën e vitit 2024, që është një përshpejtim i ndjeshëm i rritjes që ishte e lartë edhe në parashikimin fillestar (14.8 për qind). Duke pasur parasysh se ky artikull nuk është mjaftueshëm transparent dhe përfshin, për shembull, kontratat për punë si një formë kuazi-punësimi në administratën publike, ai fsheh rreziqe, veçanërisht në një vit zgjedhjesh lokale”, thonë nga Finance Think.
Me rishikimin e buxhetit , shpenzimet kapitale mbahen në një nivel të ngjashëm me parashikimin fillestar nga dhjetori 2024, por, sipas Institutit, që nga maji 2025, ato janë realizuar vetëm me 22.5 për qind. Prandaj, Finance Think parashikon se materializimi i sigurt i rrezikut të mosrealizimit të të ardhurave tatimore deri në fund të vitit do të kompensohet nga nën realizimi i shpenzimeve kapitale, të cilat do ta mbyllin vitin me deficitin buxhetor të parashikuar ose më të ulët , thuhet në komentin mbi Propozimin për Ndryshime dhe Plotësime në Buxhetin për vitin 2025. /Koha/
