Frojdi besonte se termi kompleksi i Edipit vlen si për djemtë ashtu edhe për vajzat, megjithëse shfaqet në mënyra të ndryshme.
Frojdi e paraqiti për herë të parë këtë koncept intriguese në librin e tij “Interpretimi i ëndrrave” (1899), edhe pse termin “kompleksi i Edipit” e përdori zyrtarisht vetëm në vitin 1910. Ky nocion mori gjithnjë e më shumë rëndësi me zhvillimin e teorisë së tij për zhvillimin psikoseksual.
Edipi dhe kompleksi i Edipit
Kompleksi e mori emrin nga heroi i tragjedisë së Sofokliut “Mbreti Edip”, në të cilën protagonisti pa vetëdije vret të atin dhe martohet me nënën e vet. Në mitin grek, Edipi braktiset menjëherë pas lindjes dhe nuk e di kush janë prindërit e tij. Vetëm pasi vret babanë dhe martohet me nënën, ai zbulon të vërtetën.
Si funksionon kompleksi i Edipit
Në teorinë psikoanalitike, kompleksi i Edipit lidhet me dëshirën e pavetëdijshme të fëmijës për marrëdhënie seksuale me prindin e gjinisë së kundërt, veçanërisht me lidhjen e fortë të djalit ndaj nënës. Kjo dëshirë shtypet në nënvetëdije, por sipas Frojdit, ajo vazhdon të ndikojë në sjelljen dhe formimin e personalitetit të fëmijës.
Sipas tij, fëmijët kalojnë në disa faza të zhvillimit psikoseksual:
- Faza orale: nga lindja deri në 18 muaj
- Faza anale: nga 18 muaj deri në 3 vjeç
- Faza fallike: nga 3 deri në 5 vjeç
- Faza latente: nga 5 deri në 12 vjeç
- Faza gjenitale: nga 12 vjeç deri në moshën e pjekurisë
Frojdi mendonte se kompleksi i Edipit ka rol kyç në fazën fallike. Përfundimi i suksesshëm i kësaj faze nënkupton identifikimin e fëmijës me prindin e së njëjtës gjini, çka çon në formimin e identitetit të pjekur seksual.
Në këtë periudhë, fëmija zhvillon tërheqje ndaj prindit të gjinisë së kundërt dhe ndjen rivalitet ndaj prindit të së njëjtës gjini. Djali dëshiron “ta ketë” nënën për vete dhe e sheh babain si kundërshtar.
