Nga 13 kompanitë komunale në vend, aktiviteti kryesor i të cilave është organizimi dhe mbledhja e tarifës për parkimin në sipërfaqet publike, plot 8 arritën rezultate negative financiare në vitin 2024, përcjell Nistori.
Disa prej tyre i justifikojnë humbjet me rindërtimin e rrugëve më fitimprurëse, të tjerat me rritjen e pagës minimale, ose me faktin se kanë një aktivitet tjetër “mbi shpinën e tyre” – siç është menaxhimi i pishinave ose i objekteve të tjera sportive. Qendra për Komunikime Qytetare, e cila është autore e hulumtimit, thotë se gjithçka varet nga menaxhimi i dobët.
Kaosi i trafikut është një dukuri e përditshme në Kumanovë. Mjetet e parkuara në mënyrë të paligjshme ndalen në bulevarde dhe trotuare. Megjithatë, faji nuk mund t’u atribuohet vetëm shoferëve të pakujdesshëm, pasi ka mungesë vendesh parkimi.
Ka rreth 550 vende në parkingjet publike në të gjithë qytetin. Ato menaxhohen nga Ndërmarrja Publike Parkimi – Kumanovë. Drejtori i kompanisë, Andreja Maxhovski, thotë se është në dijeni të mungesës së vendeve të parkimit. Në programin e punës për vitin e ardhshëm, ai thotë se kanë parashikuar një rritje prej rreth 600 vendesh të reja parkimi.
Tashmë po punohet në projekte të reja, të cilat pritet të përfundojnë deri në fund të këtij muaji, dhe zbatimi i tyre do të fillojë pas festave të Vitit të Ri, përkatësisht për një zonë B për parkim në qytetin e Kumanovës. Presim që kjo të përfundojë deri në mesin e janarit, dhe paralelisht po përgatiten projekte të reja për rrugë anësore ku mund të krijohen zona të reja B për parkim.
Arsyeja pse erdhëm në Kumanovë është realizimi nga hulumtimi i Qendrës për Komunikime Qytetare, i cili tregoi se kjo kompani komunale e parkimit po operon me humbje. Maxhovski thotë se futja e zonave të reja dhe masat e tjera të planifikuara kanë për qëllim rritjen e të ardhurave të kompanisë.
“Çmimet në kompaninë tonë, pra shërbimi i tarifës së parkimit për një orë, është 30 denarë, ku nga ato 30 denarë, 5-6 denarë shkojnë për TVSh, pjesa tjetër shkon për një tarifë për Bashkinë dhe e treta shkon për përdorimin e shërbimeve për vetë softuerin e parkimit. Gjithashtu, në pjesën e shërbimit merimangë, çmimi, që nga vetë themelimi i kompanisë publike dhe përcaktohet me gjobë për ngarkimin e një automjeti nga vendi i dorëzimit në depo, është 2.000 denarë. Ky çmim është i njëjtë, asgjë nuk është rritur, dhe kur shikojmë të gjitha kostot e tjera, siç janë pagat, kostot e karburantit, kostot e reagentëve e kështu me radhë, gjithçka është rritur.”
Të ardhurat që arritën për vitin 2025, në 9 muajt e parë, janë rreth 685 mijë euro. Të dhënat e fundit të kompanisë tregojnë se ata do ta përfundojnë këtë vit me një minus prej 105 mijë eurosh.
Përveç çmimeve të ngrira dhe numrit të vogël të vendeve të parkimit, drejtori Maxhovski thotë se ka edhe arsye të tjera për humbjet:
“Marrja në dorëzim e Pishinës së Mbyllur të Qytetit nga Ndërmarrja Publike ‘Kumanovo-Parking’. Nga ai moment e tutje, për shkak të konsumit të lartë të energjisë elektrike, vjen një situatë ku kostot për ata punonjës që janë shtesë për ndërmarrjen, rreth 20 punonjës, mbajnë një barrë të re dhe energji elektrike dhe reagentë për mirëmbajtjen e vetë pishinës. Arsyeja, jo vetëm që përmenda Pishinën e Qytetit nga viti 2022, arsyeja është edhe rritja nga marrëveshjet kolektive që ka për pagën minimale çdo vit.”
Situata financiare në ndërmarrjen publike për parkim në Kumanovë nuk është përjashtim, por është më shumë një rregull kur bëhet fjalë për kompanitë komunale të parkimit në vend.
Sipas hulumtimit të Qendrës për Komunikime Qytetare, nga 13 ndërmarrje të tilla, tetë operuan me humbje në vitin 2024. Kompania e Tetovës regjistroi humbjet më të mëdha, rreth 113 mijë euro, e ndjekur nga kompania e Kumanovës me rreth 87 mijë euro humbje. Pastaj pasuan kompanitë e Manastirit, Velesit, Strumicës, Negotinit, Dojranit dhe Çairit.
Kompania e Gostivarit, Kavadarci, Ohri, POC dhe PE Gradski Parking Shkup, të cilat kishin fitimin më të lartë prej gjysmë milioni eurosh për vitin 2024, punuan me fitim.
Ne i bëmë të njëjtat pyetje që i bëmë në Kumanovë edhe PE Parking Tetovë, e cila pati humbjen më të madhe në vitin 2024. Si është e mundur që një kompani përgjegjëse vetëm për menaxhimin e parkingjeve publike të regjistrojë humbje operative?
Drejtori Mirko Martinovski thotë se situata financiare nuk është e njëjtë çdo vit. Ai pranon se, megjithëse kjo e fundit ka rritur të ardhurat e saj, ata janë ende në të kuqe.
Martinovski: “Ka disa faktorë për atë humbje. Arsyeja kryesore për humbjen e kompanisë në vitin 2024 është se ka filluar rindërtimi i rrugëve kryesore në zonën qendrore të qytetit, ku kemi numrin më të madh të vendeve të parkimit në ‘zonën A’, të cilat paguhen me mesazh dhe që janë të ardhurat tona kryesore për kompaninë.”
“360 gradë”: Për sa vende parkimi po flasim?
Martinovski: “Epo, nga 300 deri në 350 vende parkimi që nuk janë në përdorim. Pra, ajo që ka filluar me rindërtimin, ajo që është ende duke u përfunduar. Këtu po presim deri në fund të vitit që të lirohen, për një ose dy javë, një pjesë e asaj rruge të rindërtuar do të lirohet.”
“360 Gradë”: Përmendët se keni të dhëna, sa janë ato humbje vetëm nga këto vende parkimi?
Martinovski: “Ne kemi të dhëna, mbajmë të dhëna dhe analizojmë. Epo, mbi katër milionë denarë u humbën vetëm nga një pjesë, nga një zonë e parkingut që ne menaxhojmë. Çdo vit. Kjo është katër milionë në vit nga një zonë, kështu që kemi më shumë zona.”
Martinovski thotë se, pavarësisht situatës së pafavorshme financiare në tre vitet e fundit, në vitin 2022 ata arritën ta “ngrinin kompaninë” dhe ta mbyllnin vitin me një fitim, nga i cili blenë tre automjete të reja. Edhe pse pritet ta mbyllin vitin 2025 përsëri me humbje, ata po bëjnë një plan për përmirësimin e operacioneve për vitin e ardhshëm.
“Me zgjerimin e vetë kompanisë, me rrugë të reja, me menaxhim, atëherë mund të presim kthime më të mëdha. Tani kemi një program për vitin 2025 ku do të rrisnim edhe numrin e vendeve të parkimit. Së pari, kjo është gjëja themelore, pra t’i ndihmojmë qytetarët. Pra, ne duam këto parkingje që u shërbejnë qytetarëve, si dhe qiramarrësve, së pari – kështu që nëse ato rregullohen së pari, atëherë kaosi në qytet do të shmanget dhe kompania do të funksionojë më pozitivisht.”
Për ne, ishte shumë interesante se si kompanitë komunale të parkimit mund të operojnë me humbje, por hulumtimi i Qendrës për Komunikime Qytetare tregoi se edhe shumica e të tjerave janë të tilla.
Nga 128 ndërmarrje publike, 71 e mbyllën vitin e kaluar me humbje. E para në listën e humbjeve është Ujësjellësi i Shkupit me rreth 4.2 milionë euro. Pas saj vjen NP Rrugë dhe Ndërtesa Shkup me më shumë se 2.6 milionë euro humbje dhe në vendin e tretë është Higjiena Komunale me rreth 1.2 milionë euro humbje.
Në total, humbjet e të gjitha ndërmarrjeve publike komunale në vend për vitin 2024 arritën në 17.4 milionë euro.
Dobësitë më të mëdha, sipas German Filkov nga QKK, qëndrojnë në menaxhimin dhe administrimin e ndërmarrjeve.
Ligji thotë se çdo gjashtë muaj drejtori duhet të paraqesë një raport nëse kompania operon me humbje, me një plan se si t’i kapërcejë ato humbje, pra atë performancë të dobët financiare, në gjashtë muajt e ardhshëm. Së pari, nuk kemi parë një raport të tillë. Dhe më tej, ligji përsëri thotë: nëse kjo nuk ndodh, nëse nuk ka një raport të tillë, ose nëse kompania, edhe sipas atij plani, operon me humbje për gjashtë muaj përsëri – drejtori duhet të shkarkohet. Dhe nuk e kemi parë që ndonjë drejtor të jetë shkarkuar për këtë arsye.
Një faktor tjetër i madh në bilancin negativ, sipas Filkov, është mbipunësimi në ndërmarrjet lokale.
Askush nuk flet për ndërmarrjet publike gjatë zgjedhjeve lokale, dhe nga ana tjetër, këto ndërmarrje publike, të gjitha së bashku, punësojnë 12,000 njerëz. Shumë më tepër, pothuajse dyfish, sesa punësojnë të gjitha komunat së bashku. Pra, është një problem i madh, një potencial i madh, por nga ana tjetër, duke i vënë gjërat në rregull dhe me shërbime më efikase, vetë komunat do të përfitojnë gjithashtu prej tij.
Qendra për Komunikime Qytetare kreu një studim të ngjashëm dy vjet më parë. Një krahasim i të dhënave tregon se humbjet janë rritur deri në 56%, dhe se numri i ndërmarrjeve publike komunale që operojnë me humbje është rritur, nga 54 në 71.
Para fundit të vitit 2025, është pothuajse e sigurt se të dhënat për këtë vit do të jenë edhe më të këqija.
