Ndotja e ajrit në Shkup vazhdon të mbetet një nga problemet më serioze mjedisore dhe shëndetësore në Republika e Maqedonisë së Veriut, edhe gjatë vitit 2025. Edhe ky vit ka përfunduar pa ndonjë përmirësim të dukshëm të cilësisë së ajrit, duke dëshmuar se masat e ndërmarra deri më tani nuk kanë dhënë rezultatet e pritshme. Kryeqyteti vazhdon të përballet me nivele alarmante të ndotjes, të cilat rrezikojnë drejtpërdrejt shëndetin dhe mirëqenien e qytetarëve.
Sipas të dhënave të publikuara nga platforma zvicerane IQAir, Shkupi është renditur i 19-ti në nivel global dhe i dyti në Evropë për nga ndotja e ajrit. Indeksi i cilësisë së ajrit (AQI) ka shënuar vlerën 154, duke e klasifikuar ajrin si “të pashëndetshëm”. Këto nivele paraqesin rrezik serioz për të gjithë popullatën, veçanërisht për fëmijët, të moshuarit, gratë shtatzëna dhe personat me sëmundje kronike të mushkërive dhe zemrës. Të dhënat nga stacionet matëse tregojnë se përqendrimi i grimcave PM2.5 në Shkup është deri në 12 herë më i lartë se vlera referuese vjetore e përcaktuar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë. Këto mikropjesëza janë veçanërisht të rrezikshme, pasi depërtojnë thellë në sistemin respirator dhe në qarkullimin e gjakut, duke shkaktuar pasoja afatgjata si bronkiti kronik, astma, sëmundjet kardiovaskulare dhe rritje të rrezikut për vdekje të parakohshme.
Shkupi mbetet ndër qytetet më të ndotura sidomos gjatë sezonit të dimrit. Faktorë si përdorimi i druve dhe lëndëve të tjera ndotëse për ngrohje, trafiku i dendur, aktivitetet industriale dhe mungesa e ventilimit natyror në luginën e Shkupit e përkeqësojnë edhe më tej gjendjen. Kjo ka krijuar një problem kronik që përsëritet nga viti në vit.
Në përpjekje për të reaguar ndaj kësaj gjendjeje alarmante, Kryetari i Qytetit të Shkupit, Orce Gjorgjievski, ka bërë të ditur se Inspektorati për Mjedis Jetësor ka ndërmarrë mbikëqyrje intensive dhe ka shqiptuar dënime ndaj personave juridikë ndotës. Ai ka theksuar se nuk do të ketë tolerancë për ata që rrezikojnë shëndetin e qytetarëve dhe ka ftuar qytetarët që të raportojnë ndotësit potencialë përmes kanaleve zyrtare të qytetit. Sipas tij, kontrollet do të vazhdojnë edhe në periudhën e ardhshme me intensitet të shtuar, ndërsa ligji do të zbatohet pa përjashtim. Paralelisht me masat ndëshkuese, institucionet kanë prezantuar edhe një sërë masash parandaluese dhe zhvillimore, si Strategjia për Ajër më të Pastër 2024–2030, subvencionet për pajisje ngrohëse me inverter, instalimi i pastruesve të ajrit në çerdhe dhe kopshte, pyllëzimi, gazifikimi dhe ndërtimi i centraleve të bashkëprodhimit në afërsi të Shkupit.
Megjithatë, pavarësisht këtyre nismave, realiteti në terren tregon se ndotja e ajrit vazhdon të jetë një problem i përditshëm dhe i thellë. Masat e ndërmarra deri tani kanë pasur efekt të kufizuar dhe nuk kanë arritur të sigurojnë një përmirësim të qëndrueshëm të cilësisë së ajrit, duke dëshmuar nevojën për politika më të ashpra, investime më të mëdha dhe kontroll më rigoroz ndaj ndotësve.
Në fund, lufta për ajër më të pastër nuk mund të mbështetet vetëm te institucionet. Ajo kërkon përfshirjen aktive të gjithë shoqërisë: ndryshimin e zakoneve të përditshme, përdorimin e transportit publik, uljen e ndotjes nga ngrohja dhe rritjen e vetëdijes qytetare. Pa veprime konkrete dhe të qëndrueshme, Shkupi rrezikon të mbetet edhe në vitet në vijim një nga qytetet me ajrin më të ndotur në Evropë, me pasoja serioze për shëndetin publik dhe cilësinë e jetës së qytetarëve. /Koha/
