Padia ndaj “Kompania Markovski” dhe tetë personave të tjerë lidhet me një tender për zhvendosjen e termocentraleve nga miniera “Oslomej” në minierat e KME Manastir, për një shumë prej mbi 1.7 milion eurosh, shkruan REL, përcjell Nistori.
Me ndihmë ligjore ndërkombëtare, Prokuroria Publike siguroi 1.2 milionë euro, 1,000 franga zvicerane, 3 monedha ari dhe 1 pllakë ari nga një kasafortë bankare në Beograd, në pronësi të Borçe Markovskit. Janë ngrirë gjithashtu 10 kamionë të rinj në emër të kompanisë serbe të Markovskit, të cilët REL i zbuloi në dhjetor 2024, gjatë hetimit të dominimit të konsullit nderi bjellorus si fituesi më i madh i tenderëve për periudhën 2019–2023.
Prokuroria Publike e Manastirit ka ngritur akuza ndaj tetë individëve dhe kompanisë “Kompania Markovski”, përfshirë konsullin nderi bjellorus në Maqedoninë e Veriut, Borçe Markovski, si të dyshuarin kryesor, për abuzime që lidhen me procedurat e prokurimit publik në kombinatin e minierave dhe energjisë KME Manastir.
Gjatë vitit 2023, pesë nga të pandehurit – drejtorë dhe menaxherë të degëve në KME Manastir, përfshirë drejtorin e kombinatit – kryen abuzim me pozicionin dhe autoritetin zyrtar, njoftoi zyra e prokurorit.
“Me qëllim të përfitimit të paligjshëm pasuror për një tjetër, të pandehurit shpallën dhe zhvilluan një procedurë prokurimi publik për zhvendosjen e termocentraleve nga miniera Oslomej në minierat e KME Manastir, me qëllim krijimin e një sistemi të ri transporti për xeherorin në KME, edhe pse e dinin se një sistem i tillë transporti ishte në kundërshtim me projektin bazë dhe i papërshtatshëm për procesin teknologjik të nxjerrjes së djerrinës, qymyrit dhe mbetjeve të shtresave të ndërmjetme, si dhe për transportin e qymyrit në minierat e KME”, thuhet në deklaratë.
Përveç kësaj, siç thekson prokuroria, të pandehurit e detyruan Bordin e Drejtorëve të ndryshojë Planin Vjetor dhe të mundësojë zbatimin e prokurimit publik. Ata ekzagjeruan kërkesat minimale për pjesëmarrje në tender, duke favorizuar “Kompania Markovski” që të paraqitej si ofertuesi i vetëm dhe të fitonte tenderin me vlerë 1.7 milion euro.
Borçe Markovski si i pandehuri i parë, dy punonjës dhe “Kompania Markovski” akuzohen për abuzim me procedurën e tenderit publik ose partneritetit publik-privat, sepse me vetëdije kanë shkelur rregulloret për procedurën duke nënshkruar dhe paraqitur dokumentacion të rremë, në të cilin pretendonin se punimet e instalimit në termocentralet ishin përfunduar, megjithëse pajisjet mekanike dhe elektrike të dorëzuara ishin të shpërndara në të gjithë zonën e KME Manastir.
Prokuroria shpjegon se ata mbledhën detyrimin e papërfunduar bazuar në dokumentacion të rremë, me të cilin “Kompania Markovski” fitoi në mënyrë të paligjshme pronë në shkallë të gjerë.
“Kjo u bë e mundur edhe nga tre nga drejtorët dhe menaxherët e akuzuar në KME Manastir, të cilët në vitin 2024 nënshkruan procesverbalet dhe raportet për punën e supozuar të përfunduar, megjithëse e dinin se ato ishin të pavërteta, duke e shtyrë kështu personin juridik të dëmtuar KME Manastir të bënte një pagesë të paligjshme dhe të kryente një vepër penale të vazhdueshme – mashtrim në detyrë”, shpjegon prokuroria.
Pasuritë prej miliona dollarësh të Markovskit në Serbi të ngrira
Me aktakuzën, prokurori publik propozon të sekuestrohet shumën prej afërsisht 1.7 milion eurosh që iu pagua “Kompania Markovski” si rezultat i krimeve të kryera.
Gjatë hetimit, prokuroria, me ndihmë ligjore ndërkombëtare, gjeti dhe siguroi 1.2 milion euro, 1,000 franga zvicerane, 3 monedha ari dhe 1 shufër ari nga një kasafortë bankare në Beograd, në pronësi të Borçe Markovskit, si dhe mbi 500,000 euro në llogari në bankat vendase.
Përveç kësaj, 10 automjete të reja mallrash dhe rimorkio të blera në vitin 2025 nga një kompani në Serbi në pronësi të Markovskit janë ngrirë, të cilat mund t’i nënshtrohen konfiskimit. Kjo është kompania “Haza Construction” në Beograd, ekzistenca dhe lidhjet e së cilës me Markovskin u zbuluan për herë të parë në detaje nga hetimi i REL në dhjetor 2024, i cili zbuloi tenderët e saj nga “Pyjet e Serbisë” dhe rolin e saj si pjesë e rrjetit të tij rajonal të biznesit.
“Gjetjet e hetimit janë se i pandehuri zotëron dy kompani në Serbi, njëra prej të cilave është themeluar në fund të vitit 2024, por gjithashtu se sipas lëvizjes së analizuar të fondeve, ekziston një tendencë e qartë që ai të transferojë paratë që ka në dispozicion tek ato kompani”, thuhet në deklaratë.
Prokuroria i kërkoi gjyqtarit të procedurës paraprake të zgjasë paraburgimin efektiv të Borçe Markovskit. Shpjegimi është se konsulli bjellorus “mban lidhje të ngushta me vendet e tjera ku mund të ketë fonde, gjë që e bën serioz rrezikun e arratisjes”.
Çfarë zbuloi REL?
Një vit më parë, Radio Evropa e Lirë publikoi një hetim për Borçe Markovskin, konsullin bjellorus në Maqedoninë e Veriut, duke u përqendruar në lidhjet e tij të biznesit, kompanitë dhe transaksionet e dyshimta që lidhen me prokurimin publik në KME Manastir.
Dy kompani në pronësi të Markovskit në Serbi u zbuluan – “Kompania Markovski”, e themeluar në Beograd në vitin 2009, e cila u fshi pas 10 muajsh, dhe “Haza Construction”, një kompani e cila ka automjetet e ngrira me kërkesë të prokurorisë maqedonase.
Nga viti 2021 deri në shtator 2024, “Haza Construction” ka fituar 14 tendera nga “Pyjet e Serbisë”. Këto janë për ndërtimin ose rindërtimin e rrugëve pyjore, dhe vlera totale është rreth 3 milion euro.
Sipas një hulumtimi nga OJQ-ja “Qendra për Komunikime Qytetare”, “Kompania Markovski” është fituesi më i madh i tenderëve në Maqedoninë e Veriut për periudhën 2019–2023. Kompania u rendit e para midis 3,800 pjesëmarrësve, me një total prej 77 kontratash të lidhura me prokurimin publik.
Hulumtimi tregoi se deri në 66 tendera u lidhën me ndërmarrjen shtetërore ESM, me një vlerë prej 141 milion eurosh, ose 93% të vlerës totale të të gjithë tenderëve.
Më shpesh, KME Manastir merrte me qira makinat e Markovskit për minierat e qymyrit, makineritë ndihmëse, dhe kishte kontrata për aktivitete riparimi dhe ndërhyrje mekanike shumë profesionale me punë manuale.
Për një dekadë, Borçe Markovski ka qenë konsulli nderi i Bjellorusisë në Maqedoninë e Veriut, i emëruar në mars të vitit 2016.
