Bletaria në Maqedoni po përballet me sfida serioze që kanë çuar në një rënie drastike të prodhimit të mjaltit. Në dy-tre vitet e fundit, rendimentet e mjaltit janë ulur me 30 deri në 40 për qind, duke ndikuar drejtpërdrejt te bletarët dhe jetesën e tyre. Arsyet kryesore për këtë rënie shkatërruese janë identifikuar si ndryshimet klimatike, veçanërisht thatësira dhe kushtet e paqëndrueshme të motit, të cilat ndikojnë negativisht në aktivitetin e bletëve dhe disponueshmërinë e nektarit.
Përveç faktorëve klimatikë, industria e bletarisë kërcënohet më tej nga përhapja e mjaltit të falsifikuar në treg. Ky fenomen jo vetëm që dëmton konkurrueshmërinë e prodhuesve të vërtetë, por gjithashtu ul besimin e konsumatorëve në cilësinë e mjaltit vendas.
Gjithashtu rritja e çmimeve të karburantit dhe pajisjeve ndikon drejtpërdrejt në çmimin e mjaltit. Në të njëjtën kohë, tregu po çrregullohet nga mjalti i falsifikuar, i cili, sipas bletarëve, përmban glukozë dhe shurup misri. Kjo krijon konkurrencë të padrejtë, veçanërisht duke pasur parasysh çmimin e ulët të mjaltit industrial, i cili i vendos prodhuesit vendas në një pozicion edhe më të pafavorshëm.
“Me një numër të madh bletarësh me të cilët kemi folur, të gjithë thonë se kanë stoqe në depot e tyre nga viti i kaluar ose viti paraprak. Para së gjithash, duhet të ndalohet falsifikimi i mjaltit, domethënë duhet të deklarohet. Duhet të shkruhet qartë se sa për qind mjaltë ka dhe sa shurup glukoze”, tha Goran Milovski, kryetar i Shoqatës “Bletari 2014”.
Gjithashtu ndryshimi i klimës ka një ndikim të drejtpërdrejtë në rendimentet e mjaltit, ndërsa zvogëlimi i florës që mban mjaltë në zonat bujqësore e ndërlikon më tej punën. Rajonet më të zhvilluara të bletarisë në vend janë pjesët jugperëndimore, të Pollogut dhe verilindore, ndërsa rajoni i Shkupit aktualisht është më pak i përfaqësuar. Ekspertët besojnë se me një organizim më të mirë, mbështetje institucionale dhe investime më të mëdha, bletaria mund të bëhet një nga degët kryesore dhe më premtuese të bujqësisë. Bletarët thonë se mungon një laborator që mund të vërtetojë me besueshmëri se cili mjaltë është i vërtetë dhe cili jo.
“Pa analiza të duhura, po bredhim rrotull. Duhet të ndërtohet një laborator më i sofistikuar, ku çdo kavanoz mund të ekzaminohet për origjinë. Çdo gjë tjetër është në mirëbesim”, shpjegojnë bletarët.
Nga Shoqata e bletarëve të Maqedonisë ankohen për problemet me ligjin për aktivitetet komunale si bletaria urbane, problemet me gjendjen shëndetësore të kolonive të bletëve (sëmundje dhe humbje të ndryshme) ku sipas tyre dhe shkenca ndihmon pak, problemet me ekzaminimin klinik të kolonive të bletëve. Kërkojnë edhe rritje e subvencioneve nga 10 në 20 euro për koshere… Në vend ka rreth 6,000 bletarë me rreth 230,000 koloni bletësh. Shumica e bletarëve merren me bletari si hobi, dhe vetëm 10 deri në 15 për qind janë bletarë profesionistë.
Sipas bletarëve, nevojitet edhe futja e subvencioneve për pajisje për të motivuar bletarët e rinj, si dhe një ulje të pragut minimal për aplikim në programet IPARD.
Mjalti fals nuk po mundon vetëm Maqedoninë, por edhe shtetet e rajonit. Në Serbi së fundmi u kryen dy hulumtime një për Çështjet e Konsumatorit dhe një për shtetin. Është vërtetuar se rreth 80 për qind e mjaltit në tregje, në shitjen zyrtare, nuk është i saktë sipas një parametri.
“Falsifikimi ka pasur gjithmonë dhe do të ketë, por situata aktuale është e tillë që tre ose katër vjet më parë, ku falsifikuesit ndërkombëtarë arritën të bënin mjaltë të rremë, domethënë sheqer që i nënshtrohet analizave të shumta të sofistikuara duke shtuar kimikate të ndryshme që ndihmojnë në mashtrimin e pajisjeve. Për të përcaktuar se është i dëmtuar, kërkohen analiza të kushtueshme”, thotë Rodoljub Zivadinoviq nga Shoqata e bletarëve në Serbi. Sipas ti, në të gjitha vendet e botës, ekziston një analizë bazë, e vjetër e mjaltit, ku përcaktohen parametrat bazë të cilësisë, dhe një analizë e tillë është e detyrueshme për të nxjerrë mjaltin në treg, dhe asgjë më shumë se kaq nuk është e detyrueshme.
Nga ana tjetër, Komisioni Evropian njoftoi se 50 për qind e mjaltit të importuar është i falsifikuar. Bletarët janë në një situatë të vështirë, sepse nuk mund të luftojnë konkurrencën e padrejtë në treg. Disa tashmë po heqin dorë nga bletaria, sepse situata financiare është bërë e paqëndrueshme. Kjo ishte një nga arsyet për të organizuar dhe themeluar Shoqatën Evropiane të Bletarëve (EBA). Kohët e fundit, me iniciativën e Sllovenisë, Parlamenti Evropian miratoi rregulla të reja për shënimin e origjinës së mjaltit në raftet e dyqaneve. Konkretisht, tani në vend të fjalëve “mjaltë nga BE-ja” dhe “mjaltë nga jashtë BE-së”, paketuesit do të duhet të rendisin të gjitha vendet e origjinës së mjaltit në fushën qendrore vizuale të produktit, në rend zbritës sipas sasisë së mjaltit nga ai vend në kavanoz.
Lufta kundër falsifikimit të mjaltit është një nga qëllimet kryesore të Unionit Evropian të Bletarëve të themeluar së fundmi, i cili ka bashkuar rreth 300,000 bletarë nga vendet e BE-së dhe vendet jashtë BE-së.
Falsifikuesit janë bërë aq të aftë në falsifikim saqë edhe bletarët e kanë të vështirë ta njohin mjaltin e rremë. Blerësi nuk ka asnjë shans. Të vërtetosh nëse mjalti është prodhuar nga bletët apo është i rremë mund të përcaktohet me siguri vetëm me anë të analizave laboratorike. Shoqata Evropiane e Bletarëve po kërkon gjithashtu futjen e një metodologjie unike për përcaktimin e autenticitetit të mjaltit në territorin e të gjithë Evropës, sepse, siç thonë ata, “mjalti që nuk është bërë nga bletët nuk është mjaltë”. /Koha/
