Një studim i ri me titull “Gjenerata e ardhshme – Çfarë dimë: Keqinformimi dhe dezinformimi në Ballkanin Perëndimor” analizon mënyrën se si të rinjtë e moshës 18 deri në 30 vjeç në Shqipëri, Bosnjë e Hercegovinë, Kosovë, Mal të Zi, Maqedoni të Veriut dhe Serbi (BB6) informohen, vlerësojnë besueshmërinë e informacionit dhe reagojnë ndaj keqinformimit dhe dezinformimit në jetën e përditshme, përcjell Nistori.
Studimi vjen në një kohë kur dezinformimi është bërë një fenomen i përhapur në Ballkanin Perëndimor. Nivelet e ulëta të besimit ndaj mediave dhe institucioneve publike kanë krijuar një terren të favorshëm për përhapjen e informacionit të rremë. Të rinjtë konsiderohen ndër grupet më të prekura nga ky mjedis informativ që ndryshon me shpejtësi, ndërsa përvojat dhe perceptimet e tyre deri më tani kanë qenë pak të studiuara.
Sipas gjetjeve, të rinjtë përballen me një fluks të madh informacioni dhe shpesh mbështeten në perceptime praktike të besueshmërisë, në vend të verifikimit të plotë të fakteve. Besimi ndaj informacionit ndërtohet kryesisht përmes personave të njohur, rekomandimeve dhe sinjaleve sociale, si autoriteti i perceptuar, reputacioni i burimit, mënyra e prezantimit, numri i ndërveprimeve dhe fakti se kush e ka shpërndarë përmbajtjen.
Studimi thekson se ekspozimi ndaj dezinformimit ndikohet kryesisht nga algoritmet e platformave digjitale dhe rrjetet sociale. Shumica e të rinjve hasin pretendime të ndryshme përmes rekomandimeve automatike, krijuesve të përmbajtjes, komenteve, ripostimeve dhe bisedave në grupe, më shumë sesa përmes kërkimit të drejtpërdrejtë të lajmeve.
Verifikimi i informacionit shihet si një proces që kërkon kohë, aftësi dhe motivim. Kur përballen me mbingarkesë informacioni, shumë të rinj zgjedhin t’u besojnë personave që i konsiderojnë të besueshëm, të tërhiqen nga diskutimet ose ta trajtojnë përmbajtjen si argëtim dhe jo si informacion faktik.
Studimi vëren gjithashtu se besimi ndaj institucioneve ndryshon nga një vend në tjetrin, por mosbesimi ndaj politikës dhe mediave mbetet i përhapur. Në mjediset ku besimi institucional është i ulët, ndikimi i familjes, miqve dhe komunitetit bëhet edhe më i madh.
Rreziku nga dezinformimi rritet veçanërisht gjatë zgjedhjeve, krizave dhe debateve të ndjeshme shoqërore. Në këto periudha, të rinjtë raportojnë se përballen me një fluks të pandalshëm informacioni, i cili shpesh shoqërohet me ankth, polarizim, konflikte ose shmangie të diskutimeve.
Autorët e studimit vlerësojnë se luftimi i dezinformimit në Ballkanin Perëndimor kërkon jo vetëm zhvillimin e aftësive të të rinjve për të verifikuar informacionin, por edhe forcimin e institucioneve, komuniteteve dhe mjedisit informativ, si në hapësirën online ashtu edhe jashtë saj. /Nistori/
