Bujqësia është shumë e ekspozuar ndaj ndikimit të ndryshimeve klimatike, kryesisht për shkak të faktit se aktivitetet bujqësore kryhen në hapësirë të hapur dhe varen drejtpërdrejt nga kushtet klimatike. Çmimet e ushqimeve në botë u rritën në nivelin e tyre më të lartë që nga fundi i vitit 2022 në gusht, të ndikuara nga kushtet e pafavorshme të motit dhe ndërprerjet e furnizimit për shkak të luftës në Detin e Zi, njoftoi Organizata e Ushqimit dhe Bujqësisë e Kombeve të Bashkuara (FAO). Nxehtësia ekstreme dhe thatësira në Evropë, kërcënimi i një El Niño të fortë dhe ndërprerjet tregtare të shkaktuara nga luftërat në Ukrainë dhe Iran kanë tronditur tregjet bujqësore. Çmimet e drithërave janë rritur në nivelin më të lartë në tre vjet dhe sheqeri në nivelin më të lartë në një vit.
Dekada e fundit, pra periudha nga viti 2011 deri në vitin 2020, ishte më e ngrohta që kur filluan matjet meteorologjike në Maqedoni, dhe në të njëjtën periudhë u regjistruan më shumë se 14 ditë shtesë me valë të nxehti në të gjithë vendin. Parashikimet tregojnë se deri në vitin 2050 temperatura mesatare vjetore mund të rritet me 1 deri në 3.3 gradë celsius. Parashikimet tregojnë gjithashtu një gjasë në rritje të thatësirave të rënda në dekadat e ardhshme.
Nxehtësia dhe thatësira e këtij viti po ndikojnë fuqishëm në bujqësinë evropiane, dhe prodhimi i misrit në Bashkimin Evropian mund të bjerë me rreth dhjetë për qind, në 50 milionë ton ose më pak. Në të njëjtën kohë, BE-ja mund të importojë një rekord prej 25 milionë ton misri, ndërsa prodhimi total i drithërave mund të jetë 18 milionë ton më pak se vitin e kaluar. Oxford Economics vlerëson se problemet e motit në vitin 2027 mund të rrisin inflacionin e ushqimit në zonën e euros me më shumë se një pikë përqindjeje, duke supozuar se presionet e lëndëve të para mbi çmimet e ushqimeve të përpunuara janë të moderuara. Rritja shtesë e çmimeve të energjisë do të rritet gjithashtu me rrezikun e shtuar.
Ekspertët paralajmërojnë se pasojat janë tashmë të dukshme, dhe fermerët do të duhet të përshtaten me investimet në ujitje, teknologji më efikase, varietete më rezistente… Profesori Ordan Çukaliev nga Fakulteti i Shkencave Bujqësore paralajmëron se problemi nuk është vetëm në sasinë e reshjeve, por edhe në shpërndarjen e tyre gjithnjë e më të pafavorshme.
“Gjatë periudhës së vegjetacionit, do të ketë edhe më pak ujë, dhe në të njëjtën kohë do të përballemi me përmbytje, pasi reshjet do të jenë më të rralla, por më intensive. Ngricat do të ndodhin edhe më shpesh, së bashku me thatësirat dhe valët e nxehtësisë. Këto ndryshime kanë një ndikim të fortë negativ në bujqësi, e cila është e ekspozuar drejtpërdrejt sepse zhvillohet në hapësirë të hapur, ku rreziku klimatik shpejt dhe seriozisht shndërrohet në dëme. Ne duhet të sjellim teknologji dhe praktika të përparuara në fusha nëse duam të sigurojmë të ardhmen e fëmijëve tanë, sepse ndryshimet që na presin janë serioze. Aq serioze sa ekziston rreziku që zonat tashmë të ndjeshme dhe të thata në vend të zgjerohen më tej dhe të na godasin edhe më shumë. Duhet të jemi të përgatitur. Ky është momenti për të vepruar. Nëse presim që ndryshimet të na arrijnë plotësisht, atëherë do të jetë tepër vonë”, thekson Çukaliev.
Sipas tij, ndryshimet klimatike kërkojnë investime në teknologji dhe sorta të reja që janë edhe më të shtrenjta. Kjo duhet të përcillet me masa në terren për shkak se fermerëve ju mungojnë mundësitë materiale për diçka të tillë. Njëherësh ato duhet të investojnë edhe në pajisje të reja që mbrojnë nga temperaturat e larta me spërkatje me lagështi, mbrojtje nga akulli.
Në të njëjtën kohë, fermerët po përballen me rritjen e kostove të prodhimit për shkak të nevojës në rritje për ujitje dhe mbrojtjen e të korrave nga dëmtuesit dhe sëmundjet, të cilat po bëhen më të përhapura për shkak të ngrohjes globale. Për shkak të kësaj, rritja e çmimeve të ushqimeve, e nxitur nga ndryshimet klimatike, po bëhet një problem në rritje. Ekspertët paralajmërojnë se në të ardhmen, tronditjet e çmimeve të ushqimeve mund të çojnë në kequshqyerje më të madhe, trazira politike dhe trazira sociale, pasi mungesa e produkteve bazë ushqimore prek kryesisht më të varfrit.
Kushtet ekstreme të motit të shkaktuara nga ndryshimet klimatike kanë shkaktuar rritje të shumta afatshkurtra, por të papritura të çmimit të ushqimit në të gjithë botën. Patate britanike, qepë indiane, kafe braziliane, vaj ulliri spanjoll – ka shembuj të shumtë të ushqimeve, çmimet e të cilave kanë arritur nivele rekord gjatë viteve të fundit, sipas një hulumtimi të kryer nga Qendra e Superkompjuterëve të Barcelonës, duke konfirmuar kështu edhe një herë se sa i prekshëm është sistemi ushqimor ndaj goditjeve mjedisore. Hulumtimet e mëparshme kanë shqyrtuar se si temperaturat e larta, të cilat shkaktojnë një rënie të rendimenteve dhe mungesa të furnizimit, në planin afatgjatë nxisin inflacionin e përgjithshëm të çmimeve të ushqimeve. Ky hulumtim u përqendrua në ushqime individuale që përjetojnë rritje të ndjeshme të çmimeve.
Pra, nga janari deri në shkurt të vitit të kaluar, çmimet e patateve në Mbretërinë e Bashkuar u rritën me 22 për qind pas reshjeve ekstreme të dimrit, të çilat shkencëtarët thonë se ishin 20 për qind më të bollshme dhe 10 herë më të mundshme për shkak të ndryshimeve klimatike. Pasi thatësira ekstreme goditi shtetet perëndimore të SHBA-së në nëntor 2022, çmimet e perimeve në Kaliforni dhe Arizona u rritën me 80 për qind thekson Climate Portal.
Sipas parashikimeve të Bankës Botërore, në zonat e botës që tashmë kanë furnizime të kufizuara me ujë, ndryshimet klimatike do të kenë ndikime negative gjithnjë e më të theksuara në prodhimin bujqësor përmes reduktimeve të mëtejshme të furnizimit me ujë, një rritjeje të ngjarjeve ekstreme si përmbytjet dhe stuhitë e forta, stresit nga nxehtësia dhe rritjes së përhapjes së dëmtuesve dhe sëmundjeve. Rënia e rendimenteve të të korrave, veçanërisht në rajonet më të pasigurta ushqimore në botë, do të shtyjë më shumë njerëz drejt varfërisë. Banka Botërore vlerëson se vetëm në Afrikë, rreth 43 milionë njerëz mund të bien nën kufirin e varfërisë deri në vitin 2030. /Koha/
