A ka garanci se fëmijët që jetojnë në zonën e Usjes nuk do të vuajnë pasojat e ndotjes së ajrit? Këtë pyetje e ngriti Dragi Zmijanac nga Ambasada e Fëmijëve “Megjashi”, gjatë debatit publik për lëshimin e lejes së re të integruar mjedisore A për Çimentoren Usje, e cila do të përcaktojë kushtet sipas të cilave objekti do të funksionojë gjatë shtatë viteve të ardhshme, shkruan Meta.mk
Zmijanac i bëri thirrje Ministrisë së Mjedisit që, përpara se të vendosë për lëshimin e një lejeje të re, të kryejë analiza të pavarura për të verifikuar nëse ndotja vjen nga Çimentorja Usje.
“Sipas hulumtimit të UNICEF-it, rreziku më i madh për shëndetin e fëmijëve është ajri i ndotur dhe 11.6 për qind e vdekjeve te të porsalindurit lidhen me ndotjen e ajrit. Jemi të shqetësuar për kërkesën e Çimentores që të rrisë përdorimin e lëndëve djegëse alternative, pasi hulumtimet tregojnë se djegia e tyre çliron dioksina dhe furane, substanca jashtëzakonisht të rrezikshme për fëmijët dhe shkaktare të sëmundjeve malinje”, tha Zmijanac.
Iniciativa qytetare “Stop për Usje” theksoi sot se kërkesa për rinovimin e lejes së integruar mjedisore A të Çimentores përcakton vlera kufitare vetëm për tre ndotës, të njëjtat si në lejen aktuale, të cilat janë deri në tetë herë më të larta se standardet e Bashkimit Evropian.
Në të njëjtën kohë, sipas tyre, mungojnë vlerat kufitare dhe monitorimi për metalet e rënda, monoksidin e karbonit (CO), dioksidin e karbonit (CO₂), dioksinat dhe furanet – disa nga ndotësit më të rrezikshëm – ndërkohë që “Usje” kërkon rritjen e përdorimit të mbeturinave si lëndë djegëse.
Sipas iniciativës, pa vendosjen e vlerave kufitare, ndotësit nuk kanë detyrim t’u përmbahen niveleve maksimale të lejuara dhe, rrjedhimisht, nuk mund të mbahen përgjegjës për tejkalimet.
“Monitorimi i metaleve të rënda, të cilin Usje e ka kryer vetëm dy herë, në vitet 2020 dhe 2025, tregon se përqendrimet e disa metaleve, si taliumi, janë disa herë më të larta. Deri më tani nuk kemi dëgjuar nga Ministria apo nga ndonjë institucion tjetër se po ndërmerren masa për këtë çështje”, tha Marija Manolçeva nga iniciativa “Stop për Usje”.
Aktivistët shprehën pakënaqësi edhe për faktin se vendi ende nuk ka përcaktuar vlera kufitare për përqendrimet e lejuara të ndotësve në tokë, gjë që, sipas tyre, pamundëson ndëshkimin e ndotësve.
Ata theksuan se, megjithëse Usje deklaron se do të punojë sipas praktikave më të mira të disponueshme, leja për emetimet nga shumica e filtrave parashikon vlera deri në tre herë më të larta se standardet evropiane. Gjithashtu, ata kërkuan që kompania të ndalojë përdorimin e koksit të naftës si lëndë djegëse.
Një ditë më parë, Fabrika e Çimentos prezantoi një portal mjedisor, ku do të publikohen të dhëna mbi aktivitetin e kompanisë, informacion për aktivitetet mjedisore dhe të dhënat ditore nga monitorimi, i cili kryhet 24 orë në ditë, 365 ditë në vit. Deri më tani, kompania kishte publikuar vetëm raporte javore.
Sipas iniciativës “Stop për Usje”, kjo përbën vetëm një mënyrë tjetër të paraqitjes së të njëjtave të dhëna, të cilat mbulojnë vetëm tre ndotësit që monitorohen, ndaj ata kërkuan vendosjen e kufijve maksimalë edhe për ndotësit e tjerë.
Nga ana tjetër, Ministria e Mjedisit thekson se është institucioni kompetent për përcaktimin e vlerave kufitare për kompanitë që aplikojnë për leje të integruar mjedisore A.
“Në kërkesë nuk janë përcaktuar vlerat maksimale, sepse ato do të përcaktohen në leje. Ligji i ri për emetimet industriale, i cili hyri në fuqi në shtator të vitit të kaluar dhe do të zbatohet nga shtatori i vitit të ardhshëm, është plotësisht në përputhje me direktivat evropiane. Çdo kompani serioze që aktualisht aplikon për një leje do të duhet t’u përmbahet këtyre rregullave”, tha Besa Tateshi, drejtuese e Sektorit për Ndotjen Industriale.
Nga Titan Usje theksuan se kompania vepron në përputhje me ligjin, standardet evropiane dhe parimet e zhvillimit të qëndrueshëm, si dhe është e hapur për të dëgjuar shqetësimet dhe pyetjet e të gjitha palëve të interesuara.
“Ne punojmë në përputhje me kushtet e përcaktuara në lejen aktuale të integruar mjedisore A dhe do të vazhdojmë të veprojmë sipas legjislacionit në fuqi, i cili është harmonizuar me direktivat evropiane. Asnjëherë nuk i kemi tejkaluar dhe as nuk do t’i tejkalojmë vlerat e përcaktuara në lejen aktuale, si dhe ato që do të përcaktohen në lejen e re të integruar mjedisore A”, tha Natasha Bakreska nga Usje.
