Në të gjithë vendin, mbi 5.700 fëmijë janë në listën e pritjes për t’u pranuar në kopshte, ndërsa kapacitetet aktuale të akomodimit tashmë janë tejkaluar. Qeveria planifikon që deri në fund të vitit të ardhshëm të ketë 37 kopshte të reja, të cilat do të mund të pranonin pothuajse 4.000 fëmijë shtesë, shkruan Kolegium, përcjell Nistori.
Një grup prindërish, të bashkuar në iniciativën “Kopshte Humane dhe të Sigurta”, po ngrenë alarmin për situatën në këto institucione. Ata pretendojnë se në disa kopshte në Aerodrom ka mbipopullim, me mbi 40 fëmijë në një grup, ndërsa në të njëjtën kohë nuk ka staf të mjaftueshëm. Ata kërkojnë që autoritetet ta zgjidhin problemin, në mënyrë që fëmijët, edukatorët dhe kujdestarët të kenë kushte më të mira dhe më të sigurta. Komuna pranon se ka nevojë reale për kapacitete të reja dhe premton se do të punojë për tejkalimin e problemit, ndërsa, në të njëjtën kohë, i sheh shifrat nga këndvështrimi se fëmijët janë “të shpërndarë në mënyrë të përshtatshme sipas grupmoshave” dhe se jo të gjithë fëmijët shkojnë në kopsht çdo ditë.
Sa fëmijë mund të qëndrojnë në një sallë aktivitetesh në kopsht? 15, 20 apo 40? Sa duhet të ketë sipas rregullave dhe si është situata në praktikë? Sa edukatorë dhe kujdestarë nevojiten për ta?
Prindërit dhe Komuna e Aerodromit janë në “konflikt” për këto çështje. Të parët janë të alarmuar nga mbipopullimi i vazhdueshëm në kopshte dhe janë të shqetësuar, mbi të gjitha, për sigurinë dhe shëndetin e fëmijëve, ndërsa pushteti lokal shprehet i hapur për të diskutuar problemet, por gjithashtu pohon se situata në realitet nuk është aq alarmante, sepse “fëmijët shpërndahen në mënyrë të përshtatshme sipas grupmoshave dhe ambienteve”.
“Si prindër, prej kohësh jemi dëshmitarë të mbipopullimit në kopshtet në Aerodrom, por të dhënat zyrtare që kemi marrë janë një alarm i vërtetë për të gjithë ne. Kur keni grupe çerdhesh ku qëndrojnë 39 ose 44 fëmijë në vend të 12 fëmijëve të përcaktuar me ligj dhe vetëm një edukator dhe një kujdestar kujdesen për ta, nuk po flasim më për cilësinë e arsimit, por për një rrezik të drejtpërdrejtë për sigurinë dhe shëndetin e fëmijëve”, tha për Kolegium.mk Ivan Jovanov, përfaqësues i Iniciativës Qytetare “Kopshte Humane dhe të Sigurta – Aerodrom”.
Prindërit thonë se të dhënat të cilave u referohet iniciativa i kanë marrë gjatë verës së kaluar përmes qasjes së lirë në informacione me karakter publik. Ata i kanë paraqitur pushtetit lokal kërkesa dhe propozime konkrete, ndërsa këto ditë po u dërgojnë letra edhe institucioneve të tjera.
Ata kërkojnë një inspektim të jashtëzakonshëm nga Drejtoria për Mbrojtje dhe Shpëtim (DZS) lidhur me protokollet për mbrojtje nga zjarri dhe evakuim, si dhe inspektim të kushteve higjienike dhe epidemiologjike nga Inspektorati Shtetëror Sanitar dhe Shëndetësor (DSZI) dhe Ministria e Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë.
Ndryshe nga pretendimet e iniciativës së prindërve se në disa grupe mbipopullimi tejkalon 200 për qind, mbi të cilat ata i bazojnë kërkesat e tyre, pushteti lokal vlerëson se situata është ndryshe.
“Pretendimet se kapacitetet në disa çerdhe janë tejkaluar me më shumë se 200 për qind nuk e pasqyrojnë situatën reale në tërësi dhe duhet të shqyrtohen në kontekstin e objektit konkret, moshës së fëmijëve, numrit të grupeve dhe mënyrës se si shpërndahen fëmijët”, thanë nga Komuna e Aerodromit për Kolegium.mk.
Kjo nuk është komuna e vetme që përballet me kapacitete të pamjaftueshme për pranimin e fëmijëve parashkollorë. Problemi është më i theksuar në Shkup.
Gjorçe Petrovi, Kisella Voda, Gazi Baba, Buteli dhe Saraji janë ndër komunat që, sipas listave të pritjes për regjistrimin e fëmijëve, kanë nevojën më të madhe për hapjen e kapaciteteve të reja, tregojnë të dhënat e Ministrisë së Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë.
Mungojnë edhe stafi, edhe kapacitetet
Në përpjekje për të gjetur një zgjidhje, grupi i prindërve nga Aerodromi tashmë është takuar me përfaqësuesit e pushtetit lokal dhe kryetarin e komunës, Dejan Miteski. Lista e tyre me shtatë kërkesa, e paraqitur përmes një peticioni online, u nënshkrua nga mbi 200 qytetarë brenda rreth dhjetë ditësh.
Ndër kërkesat afatshkurtra është punësimi i edukatorëve dhe kujdestarëve, pasi ata theksojnë se vetëm në Aerodrom mungojnë 47 edukatorë dhe kujdestarë.
Atje ka dy kopshte – “Srniçka” dhe “Buba Mara” – dhe secili prej tyre ka nga gjashtë objekte të veçanta. Në disa prej tyre, siç tregon iniciativa “Kopshte Humane dhe të Sigurta – Aerodrom”, sipas të dhënave që kanë marrë nga autoritetet, ka pasur deri në 40 fëmijë në grupet e çerdheve (fëmijë nga 8 muaj deri në 2 vjeç). Përveç faktit se këto grupe janë parashikuar të kenë nga 12 deri në 15 fëmijë, ka edhe mungesë të stafit, përkatësisht tre kujdestarë kujdesen për rreth 40 fëmijë.
Një pjesë e situatës me personelin ka ndryshuar gjatë verës, të paktën sipas të dhënave që Kolegium.mk mori nga Komuna më 18 shtator. Pushteti lokal pohon se në “Buba Mara” numri i edukatorëve është i përshtatshëm me numrin e fëmijëve dhe nevojat për organizimin e procesit edukativ. Ndërkaq, mungesë ka në kopshtin tjetër në Aerodrom, “Srniçka”, ku, sipas sistematizimit, nga 51 vende pune të parashikuara për edukatorë, nëntë janë të paplotësuara, ndërsa nga 72 vende për kujdestarë, shtatë janë të paplotësuara.
Kur bëhet fjalë për situatën në kopshte dhe mënyrën se si stafi përballet me numrin e madh të fëmijëve, Komuna, ndër të tjera, thekson se jo të gjithë fëmijët e regjistruar janë të pranishëm në kopsht çdo ditë ose gjatë gjithë ditës. Ata japin edhe një shembull konkret: më 18 shtator, sipas tyre, në të gjitha objektet e dy kopshteve ishin të pranishëm 1.704 fëmijë, ndërsa numri i përgjithshëm i fëmijëve të regjistruar është 2.589.
Ndërsa prindërit e iniciativës vlerësojnë se autoritetet nuk duhet ta relativizojnë situatën në këtë mënyrë, por ta zgjidhin problemin, lista e kërkesave të tyre përfshin edhe përshtatjen e objekteve alternative jashtë kopshteve për kujdesin ndaj fëmijëve.
Në planin afatgjatë, ata këmbëngulin që të përcaktohet një zë i posaçëm buxhetor dhe të ndërtohen pesë kopshtet e reja të premtuara në komunë, si dhe të krijohet një regjistër publik dhe transparent i listës së pritjes.
“Nevoja reale për kopshte të reja”
Nevoja për kapacitete shtesë për kujdesin ndaj fëmijëve është reale, thonë nga Komuna.
Ndërsa prindërit vlerësojnë se hapja e njërit prej objekteve të kopshtit “Srniçka”, i cili u shemb për t’u ndërtuar një objekt më i madh, nuk do ta zgjidhë problemin, Komuna e Aerodromit thotë se kjo do të kontribuojë në përmirësimin e kushteve. Për momentin, nuk ka njoftime konkrete se kur objekti do të vihet në përdorim dhe as afate për ndërtimin e kopshteve të reja.
Ajo që është premtuar dhe planifikuar është ndërtimi i një objekti të ri të njërit prej kopshteve në Lisiçe, për të cilin është nënshkruar marrëveshje me Ministrinë e Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë, si dhe ndërtimi i kopshtit të parë në Dolno Lisiçe.
Më shumë se 5.700 fëmijë në “listën e pritjes” në të gjithë vendin
Ministria e Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë gjithashtu thotë se problemi me ndërtimin e kopshteve të planifikuara në Aerodrom do të zgjidhet.
E pyetur për mbipopullimin aktual, Ministria theksoi se ekziston mundësia ligjore që në kopshte të ketë një numër më të madh fëmijësh sesa kapaciteti i përcaktuar.
Edhe listat e pritjes në disa komuna janë të gjata. Sipas të dhënave që Ministria kishte në dispozicion në prill të vitit 2026, në kopshte në të gjithë vendin ishin regjistruar 38.797 fëmijë. Kjo është rreth dy mijë më shumë se kapaciteti i 80 kopshteve në të gjithë Maqedoninë e Veriut, i cili është 36.752 fëmijë. Në prill, 5.743 fëmijë ishin në listën e pritjes.
“Sipas shqyrtimit të listës së pritjes për regjistrim në kopshte, nevoja më e madhe për hapjen e objekteve të reja është në komunat e Shkupit: Aerodrom, Gjorçe Petrov, Kisella Voda, Gazi Baba, Butel dhe Saraj. Aktualisht, objekte po ndërtohen ose zgjerohen në komunat e përmendura, përkatësisht: dy objekte në Kisella Voda, dy objekte në Gjorçe Petrov, tre objekte në Gazi Baba, dy objekte në Butel dhe tre objekte në Karposh. Me hapjen e këtyre objekteve, nuk do të ketë lista pritjeje për regjistrim në kopshte në komunat e Shkupit”, tha Ministria.
Deri në fund të këtij viti, theksojnë nga Ministria, duhet të hapen 15 kopshte, me kapacitet për rreth 1.800 fëmijë.
Planet parashikojnë që deri në fund të vitit 2027 të hapen 37 kopshte të reja, me kapacitet për pranimin e rreth 3.800 fëmijëve të tjerë.
Ministria gjithashtu u kujton komunave se gjatë gjithë vitit është e hapur thirrja në të cilën ato mund të aplikojnë me projekte për ndërtimin, zgjerimin dhe përshtatjen e hapësirave, me qëllim shndërrimin e tyre në ambiente për kujdesin ndaj fëmijëve.
