Po bëhet praktikë përdorimi i tribunave sportive për beteja politike me konotacion etnik para zgjedhjeve, thonë analistët për Radion Evropa e Lirë. Sipas tyre, është më e lehtë për partitë politike të debatojnë për gjuhën e urrejtjes sesa për projektet e zbatuara në nivel lokal, përcjell Nistori.
Vetëm brenda një jave, në dy gara të ndryshme ndërkombëtare sportive – një në basketboll dhe një në futboll – ku morën pjesë zyrtarë të lartë politikë, nga tribunat e mbushura me spektatorë u dëgjuan thirrje me gjuhë urrejtjeje dhe përmbajtje etnike. Thirrjet për dënim erdhën nga elitat politike vendore, por edhe nga ato rajonale.
Pas ngjarjes në një ndeshje basketbolli në Kumanovë më 2 gusht, ku tifozët brohoritën fjalë përçmuese dhe ofenduese ndaj shqiptarëve, një incident i ri ndodhi më 5 gusht në ndeshjen midis klubit të futbollit Shkëndija nga Shkupi dhe Karabakut nga Azerbajxhani, ku tifozët e Shkëndijës brohoritën “Ilirida” dhe “Shqipëri e Madhe”.
Fusha sportive, si pasqyrë e shoqërisë në prag të zgjedhjeve, po shndërrohet në një zonë të ndjeshme, theksojnë analistët.
Profesori Ivan Atanasovski nga Fakulteti i Edukimit Fizik thotë se kjo është bërë praktikë në vend para zgjedhjeve.
“Nuk po flas për atmosferën sportive, sepse është normale që ajo të jetë e nxehtë gjatë gjithë kohës – sporti është rivalitet. Por atmosfera politike që transmetohet në tribunat sportive dhe, në një farë mënyre, interesimi serioz i partive politike për të përfshirë grupet e tifozëve në brohoritjen e mesazheve që nuk kanë aspak përmbajtje sportive, por mbajnë retorikë politike ose nacionaliste, është një problem i madh”, thotë ai.
Këtë e mbështet edhe analisti politik Xhelal Neziri, i cili beson se para çdo zgjedhjeje “hiqet letra e nacionalizmit nga tavolina” dhe partitë, në betejën për më shumë vota, nuk zgjedhin mjete.
“Etnonacionalizmi në vendin tonë gjithmonë shkakton reagime, por ato mund të çojnë edhe në incidente konkrete. Mendoj se e gjitha kjo u shkon për shtat partive politike dhe qendrave të pushtetit, të cilat tashmë po mendojnë për zgjedhjet lokale – jo vetëm për numrin e komunave që do të fitojnë, por edhe për hapat e ardhshëm. Kjo mund të shërbejë si bazë për strategjitë e tyre të ardhshme, brenda kornizës së një fushate të filluar para kohe”, thotë Neziri.
Atanasovski shton se “mesazhe të tilla negative” nga tribunat sportive transmetohen më shpesh në garat ndërkombëtare, kur interesi publik është më i madh.
“Duke vepruar kështu, nuk po dërgoni zhargon sportiv dhe nuk po rritni adrenalinën tek atletët, të cilën ata vërtet e kanë të nevojshme për të arritur rezultate”, shpjegon ai.
Neziri thekson se, në prag të zgjedhjeve lokale, është më e lehtë për partitë të flasin publikisht për gjuhën e urrejtjes etnike sesa për problemet konkrete lokale, si mungesa e kanalizimeve, hapësirave për parkim ose rrugëve të shtruara.
“Këto thirrje janë bërë si himne të klubeve sportive. Nuk besoj se janë nxitur drejtpërdrejt, por atmosfera si ajo në ndeshjen e futbollit Shkëndija – Karabak u përshtatet partive. Të gjithë udhëheqësit e partive ishin në tribuna, si nga qeveria ashtu edhe nga opozita. Ndërsa në ndeshjen e basketbollit midis Maqedonisë dhe Rumanisë, ishin të pranishëm zyrtarë të VMRO-DPMNE-së. Heshtja e tyre dukej më shumë si e organizuar sesa spontane”, tha Neziri.
Komiteti i Helsinkit: Kornizat etnike nxisin përçarje ndëretnike
Komiteti i Helsinkit reagoi duke thënë se mesazhet etnike janë larg manifestimit të sportivitetit dhe kontribuojnë në nxitjen e përçarjeve ndëretnike, prishin kohezionin shoqëror dhe kanë potencial të shkaktojnë krime urrejtjeje.
“Shqetësues është fakti se këto mesazhe nuk erdhën vetëm nga grupi i tifozëve ‘Ballistët’, por u kënduan edhe nga një pjesë e audiencës dhe në prani të zyrtarëve të lartë shtetërorë”, thuhet në reagimin e Komitetit të Helsinkit.
Ndeshja e futbollit u ndoq nga zëvendëskryeministri Izet Mexhiti, kryetari i Parlamentit Afrim Gashi, ministri i Ekonomisë Besar Durmishi, si dhe figura të opozitës Ali Ahmeti dhe Arben Taravari.
Në ndeshjen e basketbollit më 2 gusht në Kumanovë midis Maqedonisë së Veriut dhe Rumanisë ishin të pranishëm kryeministri Hristijan Mickoski, zëvendëskryeministri Ivan Stoiljkovic dhe ministri i Brendshëm Pance Toshkovski, i cili reagoi të nesërmen duke dënuar thirrjet ofenduese.
Siljanovska – Davkova: Dënim i përgjithshëm i primitivizmit të tifozëve
Pas ndeshjes ndërkombëtare Shkëndija – Karabak, presidentja Gordana Siljanovska Davkova bëri një deklaratë publike më 7 gusht, në një postim të titulluar “Mësim i pamësuar”, ku dënoi primitivizmin e tifozëve.
“Apelet për t’i dhënë fund thirrjeve nacionaliste dhe shoviniste nga tribunat tingëllojnë ndriçuese. Por skenat e djeshme nga ndeshja ndërkombëtare Shkëndija – Karabak ishin përsëritje e asaj që ndodhi në Kumanovë. Hipokrizia dhe cinizmi janë përgjigja selektive ndaj vandalizmit josportiv”, shkroi ajo.
Më herët, presidentja kishte reaguar edhe ndaj thirrjeve në ndeshjen e basketbollit Maqedoni – Rumani, duke theksuar se është josportive të abuzohet fusha sportive për të praktikuar gjuhë urrejtjeje.
Reagimet ndërkombëtare dhe masat ligjore
Federata Ndërkombëtare e Basketbollit (FIBA) dënoi ashpër dhe hapi hetim për thirrjet ksenofobike kundër shqiptarëve në ndeshjen e basketbollit Maqedoni – Rumani të zhvilluar më 2 gusht në Kumanovë.
“Kjo është një çështje me rëndësi të lartë për FIBA-n. Ju informojmë se ngjarjet që ju i referoheni janë aktualisht objekt i një hetimi të hapur”, thuhet në përgjigjen për Radion Evropa e Lirë.
Gjykata Themelore Penale dënoi me kusht për dy vjet një shtetas gjerman për nxitje të urrejtjes në një ndeshje futbolli. Ai u shpall fajtor sepse më 5 gusht, para ndeshjes Shkëndija – Karabak, shfaqi dhe valëviti një flamur të “Shqipërisë së Madhe” me mbishkrimin “Autochthonous”, duke nxitur urrejtje në bazë etnike.
Prokuroria Publike Shkup bëri të ditur se dënimi nuk do të ekzekutohet nëse i pandehuri nuk kryen një vepër tjetër penale gjatë pesë viteve të ardhshme.
Në lidhje me ndeshjen e basketbollit të 2 gushtit në Kumanovë, disa të dyshuar janë thirrur dhe intervistuar nga policia. Një person është ndaluar dhe ndaj tij do të ngrihet padi.
Ministria e Brendshme po heton gjithashtu incidentet në ndeshjen e futbollit Shkëndija – Karabak të zhvilluar në Arenën “Todor Proeski” në Shkup.
