Këshilli i Bashkimit Europian mirëpret faktin se integrimi europian mbetet synim strategjik i Maqedonisë së Veriut dhe i bën thirrje asaj që të intensifikojë përpjekjet për promovimin e reformave në lidhje me BE-në. Kështu thuhet ndër të tjera në draft-konkluzionet e Këshillit të Zgjerimit të BE-së, në prag të samitit të Unionit dhe liderëve të Ballkanit Perëndimor, që duhet të mbahet sot, më 17 dhjetor, në Bruksel, shkruan REL, përcjell Nistori.
Duke kujtuar konkluzionet e korrikut 2022, Këshilli vëren se Maqedonia e Veriut ende nuk i ka miratuar ndryshimet kushtetuese për të cilat është zotuar.
“Këshilli konfirmon gatishmërinë e tij për të thirrur një tjetër konferencë ndërqeveritare, pa vonesa të mëtejshme apo vendime shtesë politike, sapo Maqedonia e Veriut ta zbatojë këtë detyrim, në përputhje me procedurat e saj të brendshme”, thuhet në dokument.
Më pas, siç theksohet në konkluzionet që duhet të miratohen unanimisht gjatë ditës, Këshilli është i gatshëm që sa më parë të hapë klasterin e parë në negociata, në përputhje me Kornizën Negociatore.
Draft-konkluzionet bazohen në raportet e mëparshme të BE-së për progresin e vendeve kandidate për anëtarësim në Union. Përveç Maqedonisë së Veriut, ato aplikohen edhe për pesë vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor (Shqipëria, Mali i Zi, Serbia, Kosova dhe Bosnja dhe Hercegovina), si dhe për Ukrainën, Moldavinë dhe Gjeorgjinë.
Ndryshe, nevoja për ndryshime kushtetuese është një detyrim që Maqedonia e Veriut e mori në vitin 2022 për të tejkaluar mosmarrëveshjen me Republikën e Bullgarisë, e cila vuri veton për fillimin e negociatave në vitin 2020.
Me kompromisin e arritur, Qeveria e Maqedonisë mbajti një konferencë ndërqeveritare me Brukselin, dhe për të mbajtur të dytën, vendi mori përsipër, në Preambulën e Kushtetutës, krahas të tjerave, të shtojë edhe komunitetin bullgar. Nga ana tjetër, me këtë zgjidhje kompromisi u ruajt formulimi i pastër për gjuhën maqedonase, ku Bullgaria dha një deklaratë të njëanshme në të cilën shprehu qëndrimin e saj për këtë çështje.
Mbrojtja e pavarësisë së gjyqësorit dhe lufta kundër korrupsionit dhe krimit
Këshilli gjithashtu thekson se nevojiten veprime të shpejta dhe vendimtare që Maqedonia e Veriut të përmbushë kriteret fillestare për hapjen e grupit të parë të quajtur “Baza”.
Këshilli i bën thirrje Maqedonisë së Veriut që të intensifikojë përpjekjet dhe të zbatojë reformat, veçanërisht në fushën e sundimit të ligjit, ku nuk është bërë asnjë përparim gjatë vitit të kaluar.
“Maqedonia e Veriut duhet të mbrojë pavarësinë dhe integritetin e gjyqësorit, duke përfshirë forcimin e Këshillit Gjyqësor në përputhje me rekomandimin e misionit rishikues të vitit 2023 dhe mendimin e Komisionit të Venecias. Lufta kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar duhet të forcohet. Maqedonia e Veriut duhet të përmirësojë suksesin e saj me hetime efikase, ndjekje penale, gjykime përfundimtare dhe konfiskim të pasurive kriminale të nivelit të lartë në rastet e korrupsionit.”
Ndër të tjera, Këshilli i bën thirrje Maqedonisë së Veriut që të miratojë një Kod të ri Penal në përputhje me legjislacionin e BE-së dhe standardet ndërkombëtare. Vërehet se është bërë njëfarë progresi në fushën e reformës së administratës publike, dhe Maqedonia e Veriut inkurajohet të intensifikojë përpjekjet e saj në lidhje me modernizimin e administratës publike dhe sigurimin e kapaciteteve të nevojshme administrative.
Autoritetet e Maqedonisë së Veriut inkurajohen gjithashtu që të përgatisin dhe finalizojnë në mënyrë gjithëpërfshirëse punën e të tre udhërrëfyesve për funksionimin e institucioneve demokratike, reformën e administratës publike dhe kapitujt për sundimin e ligjit, si dhe planin e veprimit kushtuar mbrojtjes së të drejtave të personave që u përkasin pakicave ose komuniteteve.
“Këshilli përsërit thirrjen e tij drejtuar Maqedonisë së Veriut për të forcuar më tej të drejtat themelore, duke përfshirë të drejtat e personave që u përkasin pakicave apo komuniteteve, lirinë e mediave dhe lirinë e shprehjes”, thuhet ndër të tjera në projekt-konkluzionet.
Këshilli gjithashtu mirëpret zgjedhjet e fundit vendore të mbajtura në tetor dhe nëntor 2025 si përgjithësisht konkurruese, megjithëse me disa të meta procedurale. Ata shtojnë se ende nevojitet një reformë gjithëpërfshirëse zgjedhore, e cila përfshin adresimin e rekomandimeve të mbetura nga OSBE/ODIHR dhe Komisioni i Venecias.
Këshilli mirëpret bashkëpunimin në menaxhimin e kufijve ndërmjet Maqedonisë së Veriut dhe Frontex-it dhe i bën thirrje Maqedonisë së Veriut të shtojë përpjekjet për të përmirësuar sistemet dhe procedurat për marrjen e azilit.
Progresi i kufizuar i ekonomisë së tregut
Sa i përket kritereve ekonomike, Këshilli vëren nivelin e mirë të përgatitjes dhe progresin e kufizuar të arritur nga Maqedonia e Veriut në zhvillimin e një ekonomie funksionale të tregut. Vërehet se Maqedonia e Veriut ka bërë disa përparime dhe vendi kandidat inkurajohet të intensifikojë përpjekjet për t’u marrë me presionin konkurrues dhe forcat e tregut brenda BE-së dhe për të zbatuar reformat e nevojshme strukturore.
Këshilli mirëpret përparimin e fundit në lidhje me lidhjen hekurudhore përgjatë Korridorit 8 të transportit, i cili është i një rëndësie strategjike dhe pret me padurim zbatimin efektiv të angazhimeve të marra.
Këshilli gjithashtu mbetet i përkushtuar për përparimin e mëtejshëm të integrimit gradual të Maqedonisë së Veriut në tregun e brendshëm të BE-së, bazuar, ndër të tjera, në zbatimin e zgjeruar të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit.
Këshilli gjithashtu mirëpret zbatimin e vazhdueshëm të Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor në Maqedoninë e Veriut, i cili, siç thonë ata, është në rrugë të mirë për të sjellë përfitime konkrete për qytetarët.
Zbatimi i marrëveshjeve dypalëshe
Këshilli vëren se marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë dhe bashkëpunimi rajonal mbeten elemente thelbësore të procesit të zgjerimit, si dhe të Procesit të Stabilizim-Asociimit.
Këshilli rikujton rëndësinë e arritjes së rezultateve të prekshme dhe zbatimin në mirëbesim të marrëveshjeve dypalëshe, duke përfshirë Marrëveshjen e Prespës me Greqinë dhe Marrëveshjen për Miqësinë, Fqinjësinë e Mirë dhe Bashkëpunimin me Bullgarinë, në përputhje me Kornizën Negociatore.
Këshilli lavdëron fuqimisht Maqedoninë e Veriut për bashkëpunimin e saj të qëndrueshëm në çështjet e politikës së jashtme dhe përputhshmërinë e saj të plotë dhe afatgjatë me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë të Bashkimit Evropian, përfshirë masat kufizuese të BE-së, që interpretohet si një sinjal i fortë i përkushtimit strategjik të Maqedonisë së Veriut në rrugën drejt BE-së.
Në përgjithësi, Këshilli pohon rëndësinë gjeostrategjike të zgjerimit si një kontribut madhor për paqen, sigurinë, stabilitetin dhe prosperitetin evropian në shekullin e njëzet e një. Këshilli vë në dukje se duhet të mbahet një “proces zgjerimi i bazuar në merita dhe i besueshëm”, bazuar në kriteret e Kopenhagës, parimet dhe metodologjinë e vendosur.
Ndër të tjera, Këshilli u bën thirrje të gjithë partnerëve që të përfitojnë nga momenti dhe të ndërmarrin të gjitha hapat e nevojshëm për të përshpejtuar përparimin e tyre në rrugën drejt BE-së, në atë që ata thonë se është një “kontekst gjeopolitik” gjithnjë e më i paqëndrueshëm.
