A do të ulen apo do të ngrihen pagat e nëpunësve civilë? Kjo është pyetja që është shfaqur në publik pasi Parlamenti miratoi një paketë ligjesh me procedurë të shkurtuar, e cila uli koeficientin e përdorur për llogaritjen e pagave të nëpunësve civilë.
Këto janë ndryshime në ligjet për pagat e deputetëve, pagat e personave të zgjedhur dhe të emëruar, gjyqtarëve dhe prokurorëve, si dhe anëtarëve të Këshillit të Prokurorëve dhe Këshillit të Gjyqtarëve. Ndryshimet vijnë vetëm pak ditë para se paga e shkurtit e mbi një mijë nëpunësve civilë të emëruar të depozitohet në bankat e tyre.
Pyetja që shtrohet në publik është sa denarë më pak do të marrë paga që nëpunësit civilë do të marrin në mars. Në praktikë, ulja e koeficientit e propozuar nga deputetët “ha” rritjen e bazës, kështu që efekti neto është minimal, komentojnë sindikatat.
Kjo do të thotë se ndryshimet e propozuara ulin koeficientin që shumëzohet me pagën mesatare për Kryeministrin, Presidentin e Republikës, Kryetarin e Parlamentit, ministrat, deputetët, kryetarët e bashkive dhe drejtorët.
Kryeministri Hristijan Mickoski, i cili sipas informacionit më të fundit në faqen e internetit të Qeverisë kishte një pagë bazë prej 140,450 denarë, do të marrë 140,469 denarë në mars me uljen e koeficientit nga 3.47 në 3.17.
Nëse kësaj llogaritjeje i shtohet edhe vjetërsia e Kryeministrit prej 12 përqind, paga e tij bazë, duke përjashtuar shtesat e tjera, do të arrijë në 157,569 denarë.
Nëse koeficienti nuk do të ishte ulur duke e përafruar atë me pagën mesatare për vitin 2024, që merret si pikë referimi, ai do të kishte marrë një pagë bazë prej 153,762 denarë, e cila me vjetërsinë do të arrinte në 184,514 denarë.
Paga bazë e Kryetares së Kuvendit, Gordana Siljanovska Davkova, është 140,469 denarë. Meqenëse ajo tashmë ka 40 vjet përvojë pune, kjo do të thotë se paga e saj bazë do të jetë 168,824 denarë.
Koeficienti i deputetëve, sipas ndryshimeve të propozuara, pritet të ulet nga 2.69 në 2.45, që do të thotë se paga e tyre e janarit prej 108,877 denarë do të ulet në 108,564 denarë.
Me këto ndryshime, ministrat do të marrin një koeficient të reduktuar të pagës nga 2.85 në 2.6, që do të thotë se paga e tyre e janarit prej 115,353 denarë do të ulet në 115,211 denarë.
Qeveria dhe opozita i shohin pagat e deputetëve përmes prizmave të ndryshme.
Sipas propozuesve të ndryshimeve ligjore, ulja e koeficientit do t’u sjellë zyrtarëve 10 deri në 13 mijë denarë më pak pagë.
“Po i ulim koeficientët për deputetët dhe zyrtarët në degën ekzekutive, gjë që zvogëlon drejtpërdrejt barrën buxhetore. Për gjyqtarët dhe prokurorët publikë, po planifikojmë t’i përshtatim koeficientët në mënyrë që pagat e tyre të jenë në korrelacion me mundësitë reale ekonomike të vendit. Ndërsa për kryetarët e bashkive, po propozojmë një shkallë të re në varësi të numrit të banorëve”, tha deputeti Bojan Stojanoski.
Megjithatë, deputeti Oliver Spasovski nga LSDM-ja opozitare nuk pajtohet me këtë qëndrim, duke pretenduar se ky është manipulim, sepse nuk mund të ulesh diçka që nuk e ke marrë. Ai thotë se grupi parlamentar i LSDM-së do të mbështesë ndryshimet që “ngrijnë” pagat e tyre.
“Pra, pretendimi se po ulen pagat me 200 ose 300 euro nuk është i vërtetë. Praktikisht ne do t’i ngrijmë pagat në nivelin aktual, sepse diçka që do të merrnim në të ardhmen nuk mund të konsiderohet ulje. Ne do ta mbështesnim këtë, sepse prioritet duhet të jenë punëtorët dhe paga minimale,” tha Spasovski për Radion Evropa e Lirë, përcjell Nistori.
Ai shton se problemi i manipulimit qëndron te fakti se shumica qeverisëse në Parlament nuk votoi për rritjen e pagës minimale, por vetëm për të ndaluar rritjen e pagave të zyrtarëve.
LSM: deputetët nuk i ulën pagat
Presidenti i Lidhjes së Sindikatave, Sllobodan Trëndafilov, thotë se ata i propozuan Parlamentit ndryshime në ligje që do ta shumëfishonin pagën bazë të nëpunësve civilë me minimumin në vend të mesatares, gjë që në fakt do të ulte pagën e tyre me 40 përqind. Por, siç thotë ai, asnjë deputet nuk e mbështeti iniciativën e tyre.
“Është e rëndësishme të dihet se ata nuk po i ulin pagat e tyre me 12,000 deri në 13,000 denarë siç po përpiqen t’ua shpjegojnë publikut, por po i mbajnë vetëm pagat e tyre të rritura me 79%. Domethënë, shumica qeverisëse, për të shpëtuar pozicionin dhe pagën e tyre, brenda një dite ndryshuan katër ligje me procedurë të shkurtuar, ndërsa për të ndryshuar një ligj për të rritur pagat e punëtorëve u duhen dy vjet, dhe ata ende nuk po e ndryshojnë!”, tha Trendafilov.
Prokurorët kërkuan tërheqjen e ndryshimeve ligjore nga seanca plenare
Lista e zyrtarëve që do të marrin paga më të ulëta përfshin prokurorë dhe gjyqtarë. E para që reagoi ishte Shoqata e Prokurorëve, e cila u kërkoi deputetëve të hiqnin pikën nga rendi i ditës së seancës plenare.
Sipas ndryshimeve të propozuara në ligjin për pagat e prokurorëve, pagat e prokurorëve të shkallës së parë do të rriten me 273 denarë në mars, ndërsa prokurorëve nga Zyra e Prokurorit Publik për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit do t’u rriten pagat me 134 denarë.
Sipas Shoqatës, përpjekja e qeverisë për të ndryshuar koeficientët në pagat e tyre është jokushtetuese, sepse sipas ligjit për pagat e prokurorëve publikë, pagat e tyre mund të ndryshohen vetëm në rast të një procedure disiplinore.
“Ne besojmë se kjo është një zgjidhje jokushtetuese dhe e paligjshme që kërcënon pavarësinë e prokurorëve publikë përmes presionit ekonomik,” thuhet në reagimin e tyre.
Ata shtojnë se paga e tyre, që varion nga 90,000 deri në 130,000 denarë, është më e ulëta në rajon, ku pagat e prokurorëve variojnë nga 100 deri në 270 mijë denarë. Prokurorët pretendojnë se shtesat ligjore për kompleksitetin e punës nuk u janë paguar për vite me radhë për shkak të mungesës së fondeve në buxhet.
Në përgjigje të kësaj kërkese, deputetët e qeverisë u thanë prokurorëve të punojnë për rritjen e besimit dhe të mos mendojnë vetëm për pagat.
“Dhe në vend që të marrin dhe të punojnë për rritjen e atij 2% besimi nga qytetarët, ata po mendojnë ekskluzivisht për pagat. Por, ky është një grup i vogël njerëzish nën kontrollin e SDS-së dhe BDI-së; përndryshe, ka shumë njerëz të ndershëm që nuk mund të reagojnë për shkak të këtyre rrethanave,” tha deputeti i VMRO-DPMNE-së, Brane Petrusevski.
Koeficientët për zyrtarët janë ulur dy herë deri më tani. Ky është ulja e tretë e koeficientëve që kur Gjykata Kushtetuese “e zhbllokoi bazën”.
Në dhjetor 2024, deputetët e VMRO-DPMNE-së Bojan Stojanoski, Dafina Stojanoska dhe Eli Panova paraqitën një propozim për ndryshime në Ligjin për Pagat dhe Shpërblimet e Tjera të Personave të Zgjedhur dhe të Emëruar, i cili uli koeficientët e pagave.
Në atë kohë, koeficienti më i lartë që përcaktonte pagën e Presidentit të Shtetit, Kryetarit të Kuvendit dhe Kryeministrit u ul nga 3.92 në 3.47.
Qeveria e mëparshme, e udhëhequr nga LSDM dhe BDI, bëri një veprim të ngjashëm në shkurt 2024, kur ndryshoi gjashtë ligje për të ndaluar rritjen e pagave mujore të bartësve të funksioneve publike, duke ulur koeficientin më të lartë nga 4.50 në 3.92.
