Kryeministri kanadez Mark Carney pranoi javën e kaluar se është përgatitur për një skenar dikur të paimagjinueshëm – një pushtim nga ShBA-ja.
Duke vënë në dukje se rreziku ishte i ulët dhe gjasat shumë të pamundura, ai i tha New York Times se kishte përgjegjësinë të merrte në konsideratë të gjitha mundësitë, ndërsa marrëdhënia SHBA-Kanada ripërcaktohet nën presidencën e Donald Trump.
“Ky është thjesht menaxhim i rrezikut”, tha Carney, transmeton Telegrafi.
Tarifat globale të Trump dhe dëshira e tij shpesh e përsëritur për ta bërë Kanadanë shtetin e 51-të e kanë çuar Kanadanë në një sulm të tipit “luftë” nga amerikanët.
Në vitin 2025, presidenti amerikan tha se ishte “shumë e pamundur” që SHBA-të të përdornin ndonjëherë forcë kundër Kanadasë. Në vend të kësaj, ai tha se do të vazhdonte të ushtronte presione ekonomike për të arritur qëllime politike.
“Presidenti Trump ka bërë më shumë se kushdo për të mbrojtur popullin e madh të Kanadasë”, i tha Shtëpia e Bardhë BBC-së në një deklaratë këtë javë.
Ekspertët ushtarakë që folën me BBC-në gjithashtu mendojnë se një pushtim është një mundësi e vështirë, duke treguar mënyrat e shumta se si dy vendet punojnë së bashku në mbrojtje.
Por çështja po peshon qartë në mendjet e kanadezëve.
Në janar, pasi SHBA-të kapën Nicolás Maduro në Venezuelë, një sondazh i Leger sugjeroi se mbi 30% e kanadezëve besonin se një pushtim amerikan ishte i mundshëm.
Pse nuk ka gjasa të ndodhë
Një luftë midis Kanadasë dhe SHBA-së do të ishte e ndërlikuar dhe pothuajse e vështirë për t’u imagjinuar, tha gjenerallejtënant Christopher Coates, një ish-oficer ushtarak prej 34 vitesh në Forcat Ajrore Mbretërore Kanadeze, i cili mbajti pozicione të ndryshme të larta.
“Unë kam qenë i përfshirë në operacione ushtarake gjatë gjithë karrierës sime dhe nuk e kemi konsideruar kurrë mundësinë që të ketë një sulm ushtarak që vjen nga territori i SHBA-së”, i tha ai BBC-së.
Coates, i cili kishte shërbyer në misione të NATO-s, vuri në dukje se Kanadaja dhe SHBA-të bashkëpunojnë në shumë aspekte të mbrojtjes ushtarake.
Ata janë të dy anëtarë të aleancës së mbrojtjes së Atlantikut të Veriut, e cila i mandaton anëtarët të mbrojnë një komb anëtar nëse sulmohen.
Të dy vendet gjithashtu kryejnë misione të përbashkëta mbrojtëse në Arktik nën Komandën e Mbrojtjes Hapësinore të Amerikës së Veriut (NORAD) dhe shpesh shkëmbejnë informacione inteligjence.
Për këtë arsye, Coates shprehu besimin se një sulm i SHBA-së ndaj Kanadasë nuk do të niste me një agresion të armatosur, por më tepër me mjete më diskrete, si lufta kibernetike.
Jo gjithmonë miq të ngushtë
Pas Luftës së Dytë Botërore, Kanadaja dhe SHBA-ja u bënë aleatë të natyrshëm gjatë pjesës së mbetur të shekullit të 20-të dhe arritën një shkallë të lartë integrimi ekonomik, ushtarak dhe kulturor.
Por nuk ka qenë gjithmonë kështu. Në fakt, një element thelbësor i identitetit kanadez është rezistenca ndaj ekspansionizmit amerikan gjatë shekujve të 18-të dhe të 19-të, tha Tim Foran, studiues në Muzeun Kanadez të Luftës.
“Frika ndaj Shteteve të Bashkuara është themelore për projektin politik që përbën Kanadanë”, tha ai.
Kanadaja u formua si një bashkësi kolonish britanike të Amerikës së Veriut, të cilat mbetën besnike ndaj Kurorës Britanike kur kolonitë në territorin e sotëm të SHBA-së u rebeluan.
Para formimit të Kanadasë, SHBA-ja kishte tentuar të pushtonte kolonitë britanike të Amerikës së Veriut, duke marrë kontrollin e Montrealit në vitin 1775 dhe duke qenë pranë pushtimit të qytetit të Kebekut.
Gjatë Luftës së vitit 1812, amerikanët pushtuan në mënyrë të përsëritur territoret që atëherë njiheshin si Kanadaja e Sipërme, Kanadaja e Poshtme dhe kolonitë detare, gjë që çoi në një situatë pa fitues të qartë (ngërç). Gjatë asaj lufte, trupat britanike dogjën Shtëpinë e Bardhë si kundërpërgjigje, një ngjarje që mbetet e njohur gjerësisht.
Foran tha se në atë kohë, kolonitë që më vonë u bënë Kanadaja mbështeteshin te Britania e Madhe dhe Marina e saj Mbretërore për mbrojtje, si dhe te popujt indigjenë që shërbenin si gjeneralë në beteja të mëdha.
Kanadaja e shqyrtoi sërish mundësinë e një lufte me SHBA-në pas Luftës së Parë Botërore, si përgjigje ndaj fuqisë dhe ndikimit të saj në rritje.
Ajo hartoi një plan që bazohej në vizita sekrete në qytetet kufitare, të kryera nga gjeneralë të ushtrisë kanadeze, të cilët hiqeshin si turistë dhe fotografonin ura e autostrada për qëllime të inteligjencës.
Ata gjithashtu bisedonin me banorët vendas për ta kuptuar më mirë armikun e tyre.
Një luftë ishte një skenar i pamundur në atë kohë, tha Andrew Burtch, një studiues në Muzeun Kanadez të Luftës me ekspertizë mbi Kanadanë e shekullit të 20-të, por kanadezët gjithsesi donin të ishin të përgatitur.
“Kjo është pjesë e asaj që bëjnë ushtritë,” tha ai. “Ato parashikojnë lloje të ndryshme skenaresh.”
Si mund të dukej një pushtim nga SHBA-ja
Edhe pse një pushtim nga SHBA-ja është jashtëzakonisht i pamundur, Matthew Schmidt, profesor i asociuar i sigurisë kombëtare në Universitetin e New Haven në Connecticut, tha se fakti që kanadezët po përgatiteshin ishte një shenjë se sa drastikisht ka ndryshuar rendi global.
Ai shtoi se udhëheqësit kanadezë duhet t’u përgjigjen pyetjeve të vështira se sa ngushtë duan të vazhdojnë të bashkëpunojnë me ushtrinë amerikane – një partneritet që u ofron atyre informacione të vlefshme, në rast se do të donin t’i shkaktonin dëm Kanadasë në ndonjë mënyrë.
“Kjo vërtet po dëmton marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe ekziston njëfarë frike legjitime”, tha ai.
Amerikanët mund të mos i marrin seriozisht komentet e Trumpit për ta bërë Kanadanë shtetin e 51-të, tha ai, por kanadezët qartazi i marrin – dhe janë të përgatitur të mbrohen nëse është e nevojshme.
Pra, si do të ishte situata nëse kjo do të ndodhte?
Faza e parë e një lufte mund të ishte mjaft e shkurtër.
Sipas modelit të përdorur nga ushtria kanadeze, siç raportoi gazeta “Globe and Mail” në fillim të këtij viti, një sulm amerikan do të bënte që pozicionet strategjike të Kanadasë të mposhteshin brenda një jave.
Ushtria e saj do të tejkalohej shpejt në numër, duke i detyruar forcat kanadeze t’i drejtoheshin luftës guerile për të provuar të mposhtnin armikun. Sipas gazetës, e cila citonte zyrtarë të lartë qeveritarë, vendet aleate si Franca dhe Britania do të thirreshin për të ofruar mbështetje dhe mbrojtje për Kanadanë.
Ky model teorik besohet se përfaqëson rastin e parë në një shekull që Kanadaja harton plane përballë një sulmi të mundshëm amerikan.
Ky modelim bën pjesë në kategorinë më të lehtë të planifikimit të luftimeve ushtarake, tha Coates.
Ai theksoi se Kanadaja, ndryshe nga aleatët e saj të NATO-s, kishte mbetur prapa sa u përket planeve të reagimit në rast të një pushtimi tokësor dhe se tani po përpiqej të rikuperonte terrenin në këtë epokë të gjeopolitikës së paparashikueshme.
Një tregues i kësaj, sipas tij, ishte edhe thirrja e fundit e kreut të mbrojtjes së Kanadasë për të rritur ndjeshëm përmasat e ushtrisë, përfshirë rekrutimin e deri në 300,000 qytetarëve-ushtarë me trajnim bazë.
Edhe nga këndvështrimi i SHBA-së, një pushtim i Kanadasë nuk do të ishte një sipërmarrje e thjeshtë.
Edhe me ushtrinë e saj gjigante, SHBA-ja do ta kishte të vështirë të siguronte mbështetje për një konflikt me Kanadanë, tha Schmidt.
“Besoj se një numër i madh oficerësh amerikanë do të jepnin dorëheqjen nëse do të merrnin urdhrin për të pushtuar Kanadanë”, tha ai.
“Ata do ta shihnin si një urdhër të paligjshëm dhe imoral”, shtoi ai.
Schmidt tha se ushtarët kanadezë dhe amerikanë stërviten rregullisht së bashku dhe ndajnë një respekt të ndërsjellë.
Por në skenarin e pamundur që marrëdhëniet të përkeqësohen deri në pikën e luftimeve, Schmidt tha se SHBA-të ka të ngjarë të përqendrohen në blerjen e burimeve të vlefshme kanadeze si nafta dhe mineralet, dhe prerjen politike të kokës.
“Do të shihni një lloj operacioni që do të pasqyronte ndoshta atë që patë në Venezuelë,” tha ai, duke iu referuar veprimit ushtarak amerikan në fillim të këtij viti për të kapur ish-presidentin venezuelas Maduro.
Edhe pse pranoi se SHBA-të kanë kapacitet më të madh ushtarak, ai tha se ushtarët kanadezë “pa kilogram” do të jenë në gjendje të luftojnë. /Telegrafi/
