Presidentja Gordana Siljanovska-Davkova mbajti një fjalim në sesionin „A është Evropa (ende) një lojtare globale?“, në kuadër të Samitit të 22-të Evropian në Salzburg. Në fjalimin e saj, ajo foli për të ardhmen e projektit evropian, sfidat strategjike me të cilat përballet Bashkimi Evropian dhe nevojën për përshpejtimin e integrimit evropian të Ballkanit Perëndimor, si një çështje mbi të cilën Bashkimi ka kontroll të plotë dhe fuqi vendimmarrëse, përcjell Nistori.
Presidentja, siç njoftoi Kabineti i saj, theksoi se Bashkimi sot përballet me një paradoks: ndërsa ofron forma të anëtarësimit të asociuar për vende jashtë tij, demonstron paaftësinë për të integruar një rajon me vetëm rreth 18 milionë banorë, i cili është tërësisht i rrethuar nga shtete anëtare të BE-së.
Lidhur me rrugën e integrimit evropian të Maqedonisë, Siljanovska-Davkova tha se vendi ka qenë kandidat për anëtarësim për 21 vjet, ka marrë 17 rekomandime pozitive për fillimin e negociatave, ka arritur përputhshmëri 100 për qind me politikën e jashtme të BE-së dhe ka kaluar nëpër ndryshime drastike – ndryshimin e flamurit, emrit dhe 36 amendamente kushtetuese. Megjithatë, sipas saj, në vend të meritokracisë, vendi përballet vazhdimisht me shantazhe dypalëshe dhe standarde të dyfishta, të cilat cenojnë rendin e tij kushtetues.
„Detyrimi i një shteti për të ndryshuar strukturën e tij të brendshme ligjore për të zgjidhur një mosmarrëveshje historike ngre pyetje serioze lidhur me qëndrueshmërinë e parimeve evropiane. Neni 4(2) i Traktatit të BE-së e detyron Bashkimin të respektojë barazinë e shteteve anëtare dhe identitetet e tyre kombëtare, të ngulitura në strukturat e tyre themelore politike dhe kushtetuese. E megjithatë, në rastin tonë, një ndryshim kushtetues i kushtëzuar nga një mosmarrëveshje historike dypalëshe paraqitet si një provë e kapacitetit tonë demokratik“, tha Siljanovska-Davkova.
Ajo theksoi se zgjerimi nuk është vetëm një politikë ndaj vendeve kandidate, por edhe një provë e aftësisë së BE-së për të vepruar në mënyrë strategjike.
„Nëse dëshiron peshë më të madhe gjeopolitike, Evropa duhet të jetë më e guximshme dhe më konsistente: më pak paparashikueshmëri, më shumë meritokraci; më pak paternalizëm, më shumë partneritet të vërtetë“, theksoi presidentja.
Sipas saj, në vend që të shërbejë si katalizator për reformat, procesi i zgjerimit po bëhet gjithnjë e më shumë peng i mosmarrëveshjeve dypalëshe, të cilat nuk janë pjesë e kritereve të Kopenhagës.
„Kur progresi nuk varet nga vetë reformat, procesi humbet besueshmërinë e tij. Ky nuk është më vetëm një problem për kandidatët, por një problem institucional për vetë BE-në“, tha Siljanovska-Davkova.
Duke iu referuar reformimit të procesit të zgjerimit, presidentja vuri në dukje tri ndryshime thelbësore.
„Së pari, parimi i meritës duhet të mbrohet. Nëse një vend i përmbush kriteret objektive, një vend tjetër nuk duhet ta pengojë përparimin e tij teknik për shkak të një çështjeje që nuk është pjesë e kritereve evropiane. Përndryshe, vetoja vetëm do të zhvendoset nga një fazë në tjetrën“, tha presidentja.
Ajo vlerësoi se anëtarësimi nuk duhet të krijojë një Evropë me anëtarë të kategorisë së parë dhe të dytë. Mekanizmat mbrojtës, sipas saj, mund të jenë legjitimë, por duhet të jenë objektivë, proporcionalë dhe të kufizuar në kohë.
„Qëllimi i reformës nuk mund të jetë krijimi i një hierarkie të përhershme ndërmjet anëtarëve“, tha ajo.
Siljanovska-Davkova shtoi se integrimi gradual mund të sjellë përfitime reale edhe para anëtarësimit të plotë, por vetëm nëse ai çon drejt anëtarësimit dhe nuk shndërrohet në një zëvendësim të përhershëm të tij. Ajo kujtoi se Austria dhe shtete të tjera anëtare tashmë mbështesin idetë për integrim gradual dhe sektorial në këtë drejtim.
Në përfundim, ajo theksoi se reforma e procesit të zgjerimit nuk është një shërbim ndaj Ballkanit Perëndimor, por një investim në kapacitetin gjeopolitik të vetë Bashkimit Evropian.
