Të dhënat e fundit tregojnë se vetëm në gjashtë muajt e parë të vitit janë harxhuar mjete në vlerë të 62 për qind të deficitit apo minusit në arkën e shtetit. Edhe me rishikimin e fundit të buxhetit u konfirmua se deficiti buxhetor apo kur të ardhurat e shtetit janë më të vogla se shpenzimet, mbetet i pandryshuar me vlerën prej 41.3 miliardë denarë ose 4 për qind e Prodhimit të Brendshëm Bruto. Këshilli Fiskal si organi i pavarur që mbikëqyr politikat makroekonomike dhe fiskale në vend, paralajmëron se rregullat fiskale duhet të respektohen në mënyrë që të realizojnë deficitin siç është planifikuar në buxhet, shkruan gazeta Koha.
“Deficiti buxhetor arriti në 25.7 miliardë denarë (417.9 milionë euro), që në raport me deficitin e buxhetuar – paraqet një shfrytëzim prej 62 për qind, dhe është më i lartë se deficiti i realizuar buxhetor nga viti i kaluar për 8.9 për qind”, tha Këshilli Fiskal në një postim në rrjetin social LinkedIn. Për të arritur deficitin e parashikuar buxhetor dhe për të arritur rregullat fiskale, do të duhet të merren masa shtesë për të forcuar qëndrueshmërinë e financave publike, rekomandon Këshilli.
Këshilli Fiskal paralajmëron funksionimi i ekonomisë botërore është në një gjendje shumë të pasigurt me paqëndrueshmëri të lartë dhe rritje të proteksionizmit dhe ndarjes në bllok. Partneri më i rëndësishëm tregtar për ekonominë maqedonase është Bashkimi Evropian, i cili realizoi rritje të parëndësishme të aktivitetit ekonomik në tremujorin e dytë, gjë që pati një ndikim përkatës në ekonominë maqedonase, veçanërisht në eksportet neto. Prandaj, rritja ekonomike u nxit tërësisht nga konsumi i brendshëm, kryesisht konsumi personal, publik dhe investimet. Në konsumin publik, rritja më e madhe u arrit nga shpenzimet për shlyerjen e borxhit të jashtëm prej 35% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, ndërsa të gjitha shpenzimet e tjera ngecën ose realizuan një rënie të moderuar.
Me Strategjinë Fiskale 2026-2030, parashikohet që deficiti buxhetor si përqindje e PBB-së zvogëlohet nga 4 për qind në vitin 2025, në 3.5 në vitin 2026, 3 për qind në vitin 2027, 3 në vitin 2028, 2.8 në vitin 2029 dhe 2.8 për qind në vitin 2030, raporton Koha.
Konsolidimi fiskal, përmirësimi i stabilitetit makroekonomik dhe mbështetja e aktivitetit ekonomik mbeten objektivat kryesore të politikës fiskale për periudhën 2026-2030, të cilat përmbahen si udhëzime bazë në Strategjinë Fiskale 2026-2030, të përgatitur nga Ministria e Financave dhe të miratuar muajin e kaluar nga Parlamenti.
“Konsolidimi fiskal mbetet një prioritet i Ministrisë së Financave me qëllim stabilitetin e mëtejshëm makroekonomik dhe mbështetjen e ekonomisë për të arritur norma më të larta të rritjes ekonomike. Ne mbetemi të përkushtuar ndaj politikës fiskale dhe menaxhimit të disiplinuar të fondeve publike, mbledhjes efikase të të ardhurave, reduktimit të ekonomisë informale, ruajtjes së një niveli të lartë të shpenzimeve kapitale dhe mbështetjes së vazhdueshme të ekonomisë përmes investimeve kapitale. Strategjia fiskale çon në një ulje të deficitit buxhetor dhe zhvillim ekonomik, domethënë presim që deficiti buxhetor të ulet gradualisht dhe vazhdimisht dhe të arrijë një nivel nën 3% në përputhje me rregullat fiskale”, thotë ministrja e Financave, Gordana Dimitrieska-Koçoska.
Politika fiskale për periudhën 2026-2030 do të synojë përmirësimin e stabilitetit makroekonomik dhe mbështetjen e aktivitetit ekonomik nëpërmjet konsolidimit gradual fiskal. Një objektiv kryesor do të jetë përmirësimi i menaxhimit të financave publike, si dhe ruajtja e një niveli të lartë të shpenzimeve kapitale që do të mbështesin prioritetet ekonomike afatgjata. Nga ana tjetër, deputetit i LSDM-së, Fatmir Bytyqi, në Kuvend gjatë debatit për rebalancin e buxhetit , theksoi se deficiti buxhetor mbetet në 41.3 miliardë denarë, ose 4% të PBB-së.
“Por kjo është tashmë mbi kufirin e lejuar me ligj prej 3%, ose një maksimum prej 3.5% në raste të jashtëzakonshme – dhe sot nuk kemi as katastrofë dhe as tronditje globale. Ajo që kemi është një krizë në planifikim, një krizë në llogaridhënie dhe një krizë në sistemin e vlerave përmes të cilit krijohen politikat ekonomike në një vend. Gjithashtu deficiti vetëm nga fundi i prillit deri në mesin e korrikut është më shumë se dyfishuar – nga 13.4 në mbi 30 miliardë denarë, që është një shenjë e qartë se kontrolli fiskal është humbur dhe shpenzimet publike po rriten në mënyrë joproduktive”, shtoi Bytyqi.
Ekspertët vlerësojnë se menaxhimi më i mirë i borxhit publik dhe deficitit buxhetor është të arrish të rritësh emëruesin, pra rritjen reale të PBB-së më shpejt se numëruesi – borxhi publik që kërkon reforma në planin afatgjatë. Mbetet të bëhet kujdes me reduktimin e deficitit buxhetor dhe një rritje më të madhe ekonomike, që të mos rrezikohet rritja ekonomike apo gjendja e stagnacionit ekonomik.
