Arsimi luan një rol kyç në tregun e punës. Sipas Eurostat-it, nivelet më të larta të arsimit në përgjithësi shoqërohen me shkallë më të lartë punësimi dhe paga më të larta jetese.
Megjithatë, për shumë të diplomuar të kohëve të fundit, gjetja e një pune mund të jetë ende një sfidë. Konkurrenca është e ashpër. Për shembull, në Mbretërinë e Bashkuar, në vitin 2024, punëdhënësit morën më shumë se 1.2 milion aplikime për pak më pak se 17,000 pozicione të diplomuarve. Kjo do të thotë se mesatarisht 140 kandidatë aplikuan për secilin pozicion, niveli më i lartë i konkurrencës në tre dekadat e fundit, që kur të dhënat e tilla filluan të mblidheshin në vitin 1991.
Cila është shkalla e punësimit të të diplomuarve të kohëve të fundit në Evropë?
Sipas Eurostat-it, në vitin 2024, mesatarisht 84.9% e të diplomuarve të kohëve të fundit në BE ishin të punësuar. Të dhënat i referohen personave të moshës 20 deri në 34 vjeç që u diplomuan brenda tre viteve të fundit dhe nuk janë më në arsim ose trajnim.
Shkalla e punësimit të të diplomuarve të rinj ndryshon ndjeshëm në të gjitha vendet evropiane – nga 63.5 përqind në Turqi në 93.7 përqind në Bullgari. Ndër anëtarët e BE-së, Greqia ka shkallën më të ulët – 72.7 përqind.
Turqia, e cila është në fund të listës, ka gjithashtu nivelin më të lartë të nën-shfrytëzimit të fuqisë punëtore në Evropë – 25.8 përqind në tremujorin e dytë të vitit 2025.
Mospërputhja midis universiteteve dhe tregut të punës në Turqi
– Zgjerimi i shpejtë i sektorit universitar e ka bërë të vështirë ruajtjen e cilësisë së programeve të studimit, gjë që ka ulur kthimin e investimit për studentët – thotë OECD, departamenti i Turqisë. Sipas të dhënave të tyre, Turqia ka një numër relativisht të ulët të të diplomuarve në fushat STEM (shkencë, teknologji, inxhinieri dhe matematikë), gjë që krijon një hendek të madh midis nevojave të tregut dhe njohurive të fituara në universitete.
Turqia është i vetmi vend evropian në të cilin shkalla e papunësisë midis të diplomuarve është më e lartë se ajo e popullsisë së përgjithshme.
Edhe pse Bullgaria është një shembull pozitiv, vendet në Evropën Jugore dhe Juglindore në përgjithësi mbeten prapa, ndërsa Evropa Veriore dhe Qendrore tregojnë shkallë shumë më të larta punësimi.
Vendet me mbi 90 përqind punësim të të diplomuarve
Në tetë vende, shkalla e punësimit të të diplomuarve të rinj tejkalon 90 përqind. Përveç Bullgarisë (93.7%), janë edhe Estonia (93.6%), Holanda (92.7%), Norvegjia (92.3%), Islanda (92.0%), Gjermania (91.9%), si dhe Hungaria dhe Polonia (të dyja me 90.5%).
Në anën tjetër, përveç Turqisë, shkalla e punësimit është nën 80% në gjashtë vende: Bosnja dhe Hercegovina (72.1%), Greqia (72.7%), Italia (74.3%), Serbia (76.3) dhe Franca (79.9).
Kjo do të thotë se më shumë se një në pesë të diplomuar nuk është i punësuar. Por kjo nuk do të thotë që të gjithë janë të papunë – disa bien në kategorinë e fuqisë punëtore të papërdorur, domethënë, ata janë të gatshëm të punojnë, por nuk kërkojnë aktivisht punë ose punojnë nën nivelin e tyre.
Ndër katër ekonomitë më të mëdha të BE-së, Italia dhe Franca dallohen për faktin se më shumë se një e pesta e të diplomuarve nuk janë të punësuar. Spanja renditet pak më mirë me 82%, ndërsa Gjermania ka shkallën më të lartë të punësimit në tre vitet e para pas diplomimit – 91.9%.
Burrat e kanë më të lehtë të gjejnë punë pas diplomimit.
Në të gjithë BE-në, burrat kanë një shkallë punësimi më të lartë mesatarisht pas përfundimit të studimeve të tyre – 86% krahasuar me 84% për gratë. Megjithatë, në tetë nga 33 vendet e analizuara, gratë kanë një shkallë punësimi më të lartë se burrat.
Dallimi më i madh në favor të grave vërehet në Greqi, ku 75.9% e grave janë të punësuara, krahasuar me 68.5% të burrave – një ndryshim prej 7.4 pikësh përqindjeje. Kjo pasohet nga Kroacia (5.9) dhe Spanja (4.2).
Në ndryshim nga Greqia, Turqia ka hendekun më të madh në favor të burrave: 74.2% burra krahasuar me vetëm 55.2% gra, një ndryshim prej 19 pikësh përqindjeje. Pasohet nga Sllovenia (17.3), Letonia (14.8), Islanda dhe Serbia (nga 10.1 secila).
Norvegjia ka shkallën më të lartë të punësimit – 93.3 përqind e të diplomuarve të rinj janë tashmë të punësuar.
Mesatarisht, njerëzit me arsim të lartë në BE fitojnë 38 përqind më shumë se ata me arsim të mesëm dhe 68 përqind më shumë se ata me nivel të ulët arsimimi.
