Vlerësimet e pafavorshme në raportin e Komisionit Evropian mbi gjyqësorin janë bërë temë në qarqet gjyqësore dhe politike, por për momentin duket se nuk ka diskutim produktiv që do të çonte në përmirësim të situatës. Përshtypja e përgjithshme nga përmbajtja e raportit është se gjyqësori nuk mori notë kaluese.
U tha se nuk ka përparim në zbatimin e standardeve evropiane, se ndikimet politike nuk po ndalen, parlamenti po ushtron presion mbi disa gjyqtarë që të japin dorëheqjen përmes interpelancave dhe se rekomandimet e vitit të kaluar të Komisionit janë zbatuar në një masë të kufizuar.
Një nga mesazhet është se shteti duhet të ndajë më shumë para për gjyqësorin, Prokurorinë Publike dhe hetuesit penalë. Por buxheti i ri nuk jep shpresë për këtë.
“Ne po punojmë me një prokurori publike me kapacitet një të tretën, që do të thotë rreth 360 punonjës, dhe na duhen rreth 1,126. Vitin e kaluar, në vitin 2024, këtë vit, në vitin 2025, dhe për vitin e ardhshëm, Ministria e Financave nuk na lejoi të punësonim asnjë person të vetëm”, tha Kryeprokurori Ljupço Kocevski për mediat, përcjell Nistori nga DW.
Tushe Goshev, Ministri i parë i Drejtësisë pas miratimit të Kushtetutës, dhe gjatë kohës së të cilit u hodhën themelet e sistemit gjyqësor në Maqedoni, sot vlerëson se gjyqësori është “larguar” nga sistemi i përgjithshëm i vendit dhe ka filluar, thotë ai, të funksionojë sipas parimeve të tjera.
“Në ligjin e parë për gjyqtarët që miratuam, kishte një ndalim të qartë të nepotizmit, i cili u hoq më vonë. Tani nepotizmi ka mbizotëruar në çdo pore. Sistemi është shndërruar vetëm në një instrument për arritjen e qëllimeve të caktuara. Tani nënat janë bërë gjyqtare, vajzat janë bërë gjyqtare, nipërit e mbesat janë bërë avokatë. Për të dhënë drejtësi, nuk mund të kalosh nëpër labirintin e mediokritetit dhe nepotizmit që është ngritur në shtet”, tha Goshev për DV.
KE tha gjithashtu se Këshilli Gjyqësor dhe Këshilli i Prokurorëve Publikë duhet të shtojnë përpjekjet e tyre për të mbrojtur pavarësinë, integritetin dhe profesionalizmin e gjyqtarëve dhe prokurorëve. Megjithatë, avokatët më me përvojë besojnë se çmontimi i gjyqësorit nuk ndodhi brenda natës dhe se nuk mund të zgjidhet shpejt.
“Sistemi gjyqësor tani nuk funksionon sipas parimit të një shteti të qeverisur nga sundimi i ligjit, por duke instrumentalizuar ligjet për interesa personale ose duke u dhënë përparësi atyre partive politike që erdhën në pushtet për të realizuar interesa dhe të drejta personale”.
“Kontrolli që duhej të bëhej përmes jurisë në çështjet gjyqësore është hedhur poshtë gjithashtu. Siç thotë gjykatësi, merren vendime të tilla. Kështu kemi arritur në një situatë ku askush nuk është i sigurt se do të ushtrojë të drejtat e tij në institucionet e sistemit”, thotë për DW, Tushe Goshev.
Gjyqtarja e Gjykatës Supreme, Mirjana Lazarova Trajkovska, gjithashtu thekson se imazhi i keq i gjyqësorit është ndërtuar prej vitesh.
“Kjo është pjesërisht për shkak të kushteve objektive në gjyqësor, por edhe për ndikimet në gjyqësor, përfshirë ndikimin politik. Efikasiteti i gjykatave përkeqësohet edhe nga mungesa e gjyqtarëve, bashkëpunëtorëve ekspertë, pajisjeve të pamjaftueshme të IT-së dhe mungesës së dixhitalizimit”, vlerësoi ajo për DW.
Gjyqësori është gjithashtu i shqetësuar për thirrjet e shpeshta të Kryeministrit Hristijan Mickoski për shkarkimin e gjyqtarëve dhe vlerësimin e tij se ata nuk i meritojnë pagat e tyre aktuale dhe nuk duhet të kërkojnë rritje. Kreu i Qeverisë bëri thirrje gjithashtu për largimin e stafit gjyqësor, dhe premtimi i fundit ishte se kjo do të ndodhte pas zgjedhjeve lokale./Nistori/
