Avokati i Popullit, duke vepruar mbi rastet përkatëse të femicidit, ka identifikuar mangësi në reagimin institucional. Për këtë arsye, është e nevojshme të sigurohet parandalimi dhe trajtimi i koordinuar sistematik i familjeve me sjellje të rrezikshme, si dhe të krijohen mekanizma që mundësojnë ndërhyrje të hershme dhe mbrojtjen e fëmijëve dhe anëtarëve të tjerë të familjes, edhe kur viktima nuk paraqet zyrtarisht një raport – theksoi sot Avokati i Popullit, Faton Selami, përcjell Nistori.
Në një konferencë për shtyp, me rastin e raportit vjetor mbi gjendjen e lirive dhe të drejtave të njeriut për vitin 2025, i cili iu dorëzua sot Parlamentit, Selami paralajmëroi se mbrojtja është hallka më e dobët në trajtimin e dhunës në familje. Ai theksoi se, pas raportimit, viktima duhet të jetë e sigurt se shteti i garanton mbrojtje, në vend që të detyrohet të kthehet te të afërmit, duke i bërë edhe ata viktima të mundshme.
Duke analizuar një rast specifik të femicidit, Selami vuri në dukje se Qendra për Punë Sociale nuk kishte fare njohuri për problemet në familje, ndërsa policia kishte vepruar në mënyrë të parakohshme duke kërkuar raport zyrtar nga vetë viktima.
Selami theksoi gjithashtu se, pavarësisht faktit që në gjysmën e dytë të vitit 2025 institucioni i Avokatit të Popullit funksionoi pa drejtues, aktiviteti bazë për mbrojtjen e qytetarëve vazhdoi pa ndërprerje. Sipas të dhënave statistikore, janë përpunuar gjithsej 2,921 ankesa, nga të cilat 2,400 gjatë vitit.
Në vend të parë renditet gjyqësori me 307 ankesa (12.79 për qind), i ndjekur nga të drejtat e konsumatorëve me 264 ankesa (11 për qind), marrëdhëniet e punës me 219 ankesa (9.13 për qind) dhe të drejtat e fëmijëve me 189 ankesa (8.25 për qind) – saktësoi Selami.
Ai u ndal edhe te mjedisi dhe incidentet mjedisore të vitit të kaluar, duke theksuar se rritja më e madhe e numrit të ankesave është regjistruar pikërisht në këtë fushë. Qytetarët kanë reaguar ndaj ndotjes së lartë të ajrit dhe incidenteve mjedisore, si zjarret në deponi dhe sasitë e mëdha të mbeturinave plastike.
“Mbrojtja e mjedisit mbetet një nga sfidat kryesore në punën tonë. Edhe pse shteti është i detyruar të garantojë të drejtën kushtetuese për një mjedis të shëndetshëm dhe të pastër, vitin e kaluar kemi pasur ajër jashtëzakonisht të ndotur në qytetet më të mëdha. Si pasojë e menaxhimit të dobët të mbeturinave, janë djegur edhe deponitë, të cilat tashmë janë përtej çdo standardi mjedisor. Pikërisht në këtë fushë po shënojmë rritjen më të madhe të ankesave” – theksoi Selami.
Institucioni ka konstatuar se autoritetet kompetente nuk u përgjigjen në mënyrë adekuate ankesave dhe shpesh e zhvendosin përgjegjësinë nga një institucion te tjetri.
Për më tepër, sipas Selamit, është shqetësuese që në vend janë lëshuar vetëm dy leje të integruara mjedisore për asgjësimin e mbeturinave: një për deponinë “Drisla” në Shkup dhe një për aktivitete komunale. Nuk janë lëshuar leje për mbeturina të rrezikshme apo inerte, ndërsa mungojnë edhe njoftimet me shkrim për ndikimet negative në mjedis nga deponitë ekzistuese.
Duke iu referuar zgjedhjeve lokale të vitit të kaluar, Selami theksoi se mbi 70 për qind e qendrave të votimit ishin të paarritshme për personat me aftësi të kufizuara. Kutitë e votimit dhe ekranet ishin të papërshtatshme, ndërsa përdorimi i shablloneve në Braille ishte i kufizuar për shkak të mungesës së trajnimit të komisioneve zgjedhore.
Ai theksoi gjithashtu se janë regjistruar raste të neglizhencës institucionale në fushën e mbrojtjes sociale dhe administratës, duke përmendur shembuj të qytetarëve që përballen me absurditete burokratike.
“Patëm një rast kur një nënë, megjithëse kishte dorëzuar në kohë dhe në mënyrë të rregullt dokumentacionin për përfitimin e ndihmës financiare për foshnjën e porsalindur, priti pothuajse gjashtë muaj për pagesën. Përgjigjja e institucioneve ishte absurde: një problem teknik në sistem, që lidhej me moslidhjen e numrit të sigurimeve shoqërore me llogarinë bankare – diçka për të cilën qytetarët nuk duhet të vuajnë” – theksoi Selami.
Raporti për vitin 2025 evidenton edhe zhvillime pozitive, si përparimi në arsimimin e të paraburgosurve në institucionet edukative-korrektuese dhe miratimi i ndryshimeve ligjore për punësimin e personave në spektrin e autizmit.
Në të kundërt, është vërejtur mungesë e plotë progresi në gjykatat administrative, ku qytetarët vazhdojnë të përballen me zvarritje të proceseve, si dhe në punën e përmbaruesve.
“Një tjetër fushë ku nuk ka pasur përparim janë institucionet penale, ku kushtet e qëndrimit mbeten çnjerëzore, degraduese dhe në kundërshtim me dinjitetin njerëzor” – përfundoi Selami. /Nistori/
