REDAKSIA E NISTORIT:
Videoja prej rreth 4:08 minutash është ndërtuar si një rrëfim emocional për 35-vjetorin e pavarësisë së Maqedonisë. Përdor kulturën, teatrin, historinë, sportin, muzikën, jetën urbane, të rinjtë dhe kujtesën kolektive për të krijuar ndjenjën e përkatësisë.
Videoja hapet me Shkupin natën, lumin, urat dhe ndërtesat monumentale të qendrës. Pastaj futemi në teatër: skenë, perde, sallë, ndriçim. Kjo vendos menjëherë Shkupin dhe institucionet kulturore në qendër të rrëfimit. Nuk hapet me mozaikun e qytetarëve apo me diversitetin e vendit, por me një imazh monumental dhe institucional.
Në skenë zhvillohet bashkëbisedimi me figura të artit. Shohim orkestër, interpretues dhe fotografi/materiale arkivore në ekranin e madh. Kjo pjesë e ndërton pavarësinë përmes kujtesës kulturore maqedonase.
Është zgjedhje legjitime artistike. Por që këtu krijohet boshti i videos: historia e shtetit po rrëfehet kryesisht nëpërmjet përvojës kulturore të një komuniteti.
Historia dhe simbolika kombëtare
Këtu kemi një nga momentet më të rëndësishme.
Në skenë shfaqen pamje historike, turma, flamuj dhe referenca të dukshme kronologjike, përfshirë 1944 dhe 1991.
Pra videoja nuk është më vetëm kulturore. Ajo po ndërton një vijë historike të shtetësisë dhe identitetit.
Kjo e bën çështjen e përfaqësimit shumë më relevante: nëse po tregohet historia e shtetit, atëherë lind pyetja se ku ndodhen historitë e qytetarëve të tjerë të këtij shteti.
Çarshia, tradita dhe jeta e përditshme
Narrativa zhvendoset në një ambient tradicional: zejtari, objekte të vjetra, shah, tregti dhe elemente të Çarshisë.
Vizualisht, kjo është pjesa që mund të japë përshtypjen më të fortë të një Maqedonie shumëkulturore.
Por duhet bërë një dallim:
Çarshia si lokacion multikulturor nuk është automatikisht përfaqësim multietnik.
Nëse një komunitet nuk merr zë, personazh, gjuhë apo histori të vetën, lokacioni mund të funksionojë thjesht si sfond estetik.
Futbolli dhe kujtesa sportive
Videoja kalon te një brez i ri dhe te futbolli. Shohim bisedë mes brezave dhe pamje arkivore të ndeshjeve.
Këtu sporti përdoret si element bashkues dhe si pjesë e kujtesës kolektive.
Është një mundësi ideale që rrëfimi shtetëror të bëhej më gjithëpërfshirës, sepse sporti i Maqedonisë së Veriut ka pasur figura të rëndësishme nga komunitete të ndryshme.
Por përsëri, videoja nuk e artikulon qartë këtë pluralitet! Nuk kanë pasur suksese të mëdhaja historike edhe klubet tjera futbollistike në kompeticionet ndërkombëtare, klube që janë pjesë e Maqedonisë së Veriut?
Individët dhe gjenerata e ardhshme
Shfaqen persona të rinj në ekran, më pas një ambient urban me mural dhe të rinj që kërcejnë.
Kjo është përpjekja më e qartë për ta lidhur identitetin tradicional me një identitet bashkëkohor.
Por diversiteti paraqitet më shumë si diversitet moshor dhe kulturor sesa si diversitet etnik dhe gjuhësor. Ky dallim është thelbësor.
Reagime politike
Ndaj videos së publikuar me rastin e 35-vjetorit të pavarësisë së Maqedonisë së Veriut ka reaguar Aleanca për Shqiptarët (ASh), e cila kritikon mënyrën se si janë përfaqësuar shqiptarët dhe gjuha shqipe në materialin përvjetor.
ASh kërkon nga Qeveria të tërheqë spotin dhe të publikojë një material të ri, i cili, sipas partisë, duhet të jetë përfaqësues dhe gjithëpërfshirës për karakterin multietnik të shtetit.
“ASh kërkon nga Qeveria të tërheqë këtë spot dhe të publikojë një material të ri, dinjitoz, përfaqësues dhe gjithëpërfshirës, ku të respektohet gjuha shqipe dhe të pasqyrohet në mënyrë të denjë kontributi i shqiptarëve në historinë, ndërtimin dhe të tashmen e këtij shteti”, thuhet në reagimin e Aleancës për Shqiptarët.
Partia ka kritikuar gjithashtu përfaqësuesit shqiptarë në Qeveri për mungesë reagimi, duke i akuzuar se kanë zgjedhur të heshtin përballë asaj që ASh e konsideron cenim të përfaqësimit dhe identitetit të shqiptarëve. /Nistori/
