Nisma e pavarur qytetare “Më Mirë për Tetovën” (MMPT) ka publikuar dy tabela me përllogaritje të ndryshme të kostos së ndërtimit të objektit të planifikuar administrativ-komercial në hapësirën ku ndodhet Njësia e Zjarrfikësve në Tetovë. Sipas dokumenteve të publikuara, kostoja e parashikuar në studimin e fizibilitetit arrin në 28,5 milionë euro, ndërsa përllogaritja alternative, të cilën MMPT-ja ia atribuon një inxhinieri ndërtimi, është 13,875 milionë euro, shkruan Nistori.
Diferenca ndërmjet dy përllogaritjeve është 14,625 milionë euro, përkatësisht rreth 51,3 për qind më pak se shuma e paraqitur në studimin e fizibilitetit.
Në reagimin e saj, MMPT-ja e ka cilësuar projektin si “shit-vjedhje”, duke ngritur dyshime për fryrje të kostove të ndërtimit. Megjithatë, këto pretendime mbeten akuza të subjektit politik dhe nuk përbëjnë, në vetvete, dëshmi për keqpërdorim financiar.
Sipas të dhënave të publikuara, objekti i planifikuar përfshin gjashtë nivele, dy prej të cilave nëntokësore, me një sipërfaqe të përgjithshme prej 22.875 metrash katrorë. Dy katet nëntokësore kanë nga 4.361 metra katrorë, përdhesa 3.396 metra katrorë, kati i parë 3.626 metra katrorë, kati i dytë 3.671 metra katrorë dhe kati i tretë 3.460 metra katrorë.
Nga analiza e shumave të publikuara rezulton se kostoja mesatare për metër katror, sipas studimit të fizibilitetit, është rreth 1.246 euro, ndërsa sipas përllogaritjes alternative është rreth 607 euro për metër katror. Këto vlera përfaqësojnë koston totale të ndarë me sipërfaqen e përgjithshme të objektit dhe jo vetëm çmimin e punimeve të ndërtimit.
Krahasimi i dy përllogaritjeve:
Ku paraqiten dallimet më të mëdha?
Diferencat nuk kufizohen në një kategori të vetme, por shtrihen në pothuajse të gjitha grupet e punimeve.
Një ndër dallimet më të mëdha vërehet te themelet dhe struktura prej betoni të armuar. Në studimin e fizibilitetit për këtë kategori janë parashikuar 6 milionë euro, ndërsa në përllogaritjen alternative 4 milionë euro, ose 2 milionë euro më pak.
Dallim i konsiderueshëm paraqitet edhe te punimet e dheut, gërmimi, largimi i mbetjeve dhe mbushja e hapësirave. Studimi parasheh 1,2 milionë euro, ndërsa tabela alternative 480 mijë euro.
Për fasadën dhe izolimin termik, shuma e parashikuar në studim është 1,35 milionë euro, kundrejt 200 mijë eurove në përllogaritjen alternative. Ndërkaq, për hidroizolimin e strukturave nëntokësore, shifrat janë 900 mijë euro, përkatësisht 130 mijë euro.
Te sistemet e ngrohjes, ftohjes dhe ventilimit, dallimi arrin në 1 milion euro, nga 2,3 milionë në 1,3 milionë euro.
Dallimet shfaqen edhe te projektimi, koordinimi teknik, mbikëqyrja dhe kostot administrative, ku studimi parasheh 1,2 milionë euro, ndërsa përllogaritja alternative 700 mijë euro.
Disa nga kategoritë me diferencat më të mëdha janë:
A dëshmojnë këto dallime fryrje të kostove?
Megjithëse diferenca prej 14,625 milionë eurosh është e konsiderueshme, vetëm krahasimi i dy tabelave nuk mjafton për të vërtetuar se kostot në studimin e fizibilitetit janë fryrë qëllimisht.
Për një vlerësim të tillë nevojitet shqyrtimi i projektit teknik, preventivit të detajuar, sasive të materialeve, specifikimeve të punimeve, çmimeve për njësi dhe kushteve të realizimit të objektit.
Po ashtu, nga materialet e publikuara nuk mund të konstatohet nëse të dyja përllogaritjet bazohen në specifikime plotësisht të njëjta teknike, standarde ndërtimi dhe trajtim të njëjtë të tatimeve dhe shpenzimeve të tjera.
MMPT-ja pretendon se edhe përllogaritja e inxhinierit është bërë duke përdorur çmime të larta, por nuk ka paraqitur në këtë publikim metodologjinë e plotë që do të mundësonte verifikimin e pavarur të këtij pretendimi.
Megjithatë, diferencat e mëdha ndërmjet kategorive të njëjta të punimeve ngrenë pyetje për mënyrën e përcaktimit të kostove dhe arsyetimin teknik e financiar të shumave të parashikuara.
Projekti dhe transparenca e shpenzimeve publike
Çështja e objektit administrativ-komercial në hapësirën e zjarrfikësve është bërë temë debati në Tetovë, veçanërisht për shkak të modelit të propozuar të partneritetit publiko-privat dhe mënyrës së shfrytëzimit të pronës publike.
Publikimi i dy përllogaritjeve e zhvendos diskutimin edhe te kostoja e investimit dhe nevoja për transparencë në vlerësimin financiar të projektit.
Përtej pretendimeve të MMPT-së, mbetet e rëndësishme që Komuna e Tetovës të sqarojë mbi cilat çmime referuese, analiza tregu dhe specifikime teknike është mbështetur shuma prej 28,5 milionë eurosh.
Gjithashtu, duhet të sqarohet nëse vlera e paraqitur në studim përfaqëson vetëm koston e investimit ndërtimor apo përfshin edhe shpenzime të tjera që ndikojnë në vlerën përfundimtare të projektit.
Deri në një verifikim të pavarur teknik dhe financiar, diferenca prej 14,625 milionë eurosh mbetet një mospërputhje ndërmjet dy përllogaritjeve, jo një dëm financiar i provuar.
Publikimi i preventivit të detajuar dhe i dokumentacionit mbështetës do të mundësonte një vlerësim më të qartë të kostos reale të projektit dhe të arsyeshmërisë së investimit të propozuar. /Nistori/
