Gjetjet e fundit nga studimi i Iniciativës Evropiane për Mbipeshën e Fëmijëve (COSI) nxjerrin në pah një situatë shqetësuese lidhur me peshën trupore, zakonet ushqimore dhe stilin e jetesës së fëmijëve të moshës 6 deri në 9 vjeç në Maqedoninë e Veriut. Të dhënat tregojnë se vendi tejkalon mesataren e Rajonit Evropian si për mbipeshën, ashtu edhe për obezitetin te kjo grupmoshë, përcjell Nistori.
Mbi një e treta e fëmijëve me peshë të shtuar trupore
Sipas rezultateve, 31.2% e fëmijëve janë me mbipeshë, ndërsa 13.7% klasifikohen si obezë. Këto shifra janë më të larta se mesatarja e rajonit Evropian, e cila është 25% për mbipeshën dhe 11% për obezitetin.
Mbipesha dhe obeziteti paraqiten më shpesh te djemtë sesa te vajzat, duke treguar një pabarazi gjinore në këtë aspekt të shëndetit publik.
Konsum i ulët i frutave dhe perimeve
Studimi evidenton mangësi serioze në zakonet e të ushqyerit. Vetëm 25% e fëmijëve konsumojnë fruta të freskëta çdo ditë – përqindja më e ulët e regjistruar në të gjithë Rajonin Evropian.
Po ashtu, vetëm 20% e fëmijëve konsumojnë perime të freskëta çdo ditë, duke e renditur vendin ndër nivelet më të ulëta në Evropë për këtë tregues.
Në të kundërt, 40% e fëmijëve konsumojnë ushqime të kripura, që përbën përqindjen më të lartë midis vendeve të përfshira në studimin COSI në rajon, përcjell Nistori.
Më shumë se gjysma e fëmijëve (51%) konsumojnë rregullisht ushqime të ëmbla tri ose më shumë ditë në javë, çka rrit rrezikun për shtim të peshës dhe probleme të tjera metabolike në moshë të hershme.
Aktiviteti fizik dhe koha para ekraneve
Sa i përket aktivitetit fizik, të dhënat paraqesin një tablo të përzier.
40% e fëmijëve kalojnë më shumë se dy orë në ditë para ekraneve, përfshirë televizorin dhe pajisjet elektronike.
Nga ana tjetër, 63.3% e fëmijëve shkojnë në shkollë në këmbë ose me biçikletë. Te fëmijët që jetojnë brenda një rrezeje prej 2 kilometrash nga shkolla, kjo përqindje arrin deri në 89%, çka tregon potencial për promovimin e lëvizjes së përditshme.
Sipas studimit, 94% e fëmijëve angazhohen në të paktën një orë aktivitet fizik me intensitet të moderuar deri në të lartë çdo ditë, ndërsa 48.2% merren me sporte aktive ose kërcejnë për më shumë se dy orë në javë.
Pothuajse nëntë nga dhjetë fëmijë (88.6%) flenë të paktën 9 orë në natë, një faktor pozitiv për zhvillimin fizik dhe mendor.
Faktorët socialë dhe perceptimi i prindërve
Analiza tregon një lidhje të qartë midis nivelit të arsimimit të prindërve dhe peshës trupore të fëmijëve. Fëmijët me mbipeshë dhe obezitet jetojnë më shpesh në familje ku prindërit kanë nivel të ulët ose të mesëm të arsimit formal.
Në të kundërt, fëmijët që praktikojnë zakone të shëndetshme jetojnë kryesisht në familje me prindër me nivel më të lartë arsimimi.
Një tjetër element shqetësues është ndërgjegjësimi i ulët i prindërve për mbipeshën dhe obezitetin. Për më shumë se gjysmën e fëmijëve që jetojnë me mbipeshë dhe/ose obezitet, prindërit e kanë perceptuar peshën e tyre si brenda kufijve të “peshës normale”, çka tregon mungesë informimi dhe identifikimi të hershëm të problemit.
Nevoja për ndërhyrje sistemike
Rezultatet e studimit nënvizojnë nevojën urgjente për ndërhyrje sistemike në mjediset shkollore dhe familjare, me qëllim promovimin e rritjes dhe zhvillimit të shëndetshëm të fëmijëve.
Ekspertët theksojnë se masat duhet të përfshijnë riformulimin e produkteve ushqimore, përmirësimin e informimit për vlerat ushqyese, rregullimin e reklamimit të ushqimeve të pashëndetshme për fëmijë, si dhe përmirësimin e mjedisit urban për të krijuar kushte për lëvizje të sigurt dhe aktivitet fizik të rregullt.
Pa masa të koordinuara dhe afatgjata, trendi i rritjes së mbipeshës dhe obezitetit te fëmijët rrezikon të shndërrohet në një barrë serioze për sistemin shëndetësor dhe për shoqërinë në tërësi në vitet që vijnë.
Përfundim
Këto rezultate nxjerrin në pah nevojën urgjente për ndërhyrje sistemike në mjediset shkollore dhe familjare, me qëllim promovimin e rritjes dhe zhvillimit të shëndetshëm të fëmijëve. Ndërhyrje janë të domosdoshme edhe në fusha të tjera, si riformulimi i produkteve ushqimore, përmirësimi i informimit mbi vlerat ushqyese, rregullimi i reklamimit, përmirësimi i mjedisit urban dhe krijimi i mundësive për lëvizje të sigurt dhe aktivitet fizik. /Nistori/
