Rritja e prodhimit të ushqimit dhe që subvencionet të kenë efekt është qëllimi i reformave bujqësore që filluan vitin e kaluar. Është e palogjikshme të kesh miliona euro mbështetje dhe të shohësh një rënie të prodhimit. Kriteret minimale për përdorimin e subvencioneve po rriten sepse duam të stimulojmë fermerët e vërtetë dhe aktivë, thonë nga Ministria e Bujqësisë. Modeli i ri i subvencionimit bujqësor po shkakton debate në opinion. Për më tepër rregullat e reja për sipërfaqen minimale për prodhim dhe kushtet që një fermer të marrë mbështetje në subvencione nga shteti kanë shkaktuar edhe e kundërshtime nga një pjesë e shoqatave të bujqve. Masa e re përcakton më shumë bagëti dhe bagëti të imëta, si dhe një sipërfaqe më të madhe bujqësore të mbjellë – si kusht për marrjen e ndihmës shtetërore.
Ministria e Bujqësisë njoftoi se mbi 30 shoqata bujqësore kanë mbështetur reformën e nisur të subvencioneve, e cila synon të krijojë një sistem të drejtë dhe të barabartë. Ata shtuan se nuk do të ketë shkurtime të subvencioneve dhe se mbështetje do t’u ofrohet prodhuesve të vërtetë.
Rrjeti Kombëtar Bujqësor thotë se masa e re do të jetë një goditje e madhe, veçanërisht për fermerët e vegjël. Si një nga problemet kryesore, blegtorët dhe fermerët përmendën kërkesën që 30% e prodhimit të tyre duhet të dorëzohet në qendrat e blerjes. Pas reagimeve nga fermerët dhe blegtorët, Ministria e Bujqësisë deklaroi se do të ketë një periudhë adaptimi që do t’i ndihmojë fermerët të rrisin sipërfaqen dhe numrin e të gjitha bagëtive.
Qeveria e Republikës së Maqedonisë ka miratuar tashmë Programin për Mbështetje Financiare në Bujqësi për vitin 2026 (botuar në “Gazetën Zyrtare” nr. 27 më 11.02.2026).
Këtë vit, fokusi kryesor është në shtrëngimin e kritereve për të siguruar që fondet të arrijnë te fermerët e duhur, si dhe në pagesën e borxheve nga vitet e kaluara. Ministria e Bujqësisë ka vendosur tavane më të larta për të inkurajuar bujqësinë komerciale: Blegtoria: Minimum 3 lopë, minimum 30 dhi ose minimum 30 koloni bletësh. Vreshtaria: Minimum 0.5 hektarë tokë. Materiali i farës: Për grurin, përdorimi i materialit të certifikuar të farës është i detyrueshëm.
Me programin e ri, sipërfaqja minimale për kulturat e punueshme më parë ishte 0.5 ha (së bashku) – tani është 0.7 ha (së bashku). Për vreshtat dhe plantacionet me fruta, sipërfaqja minimale ishte 0.2 ha – tani është 0.5 ha si kusht për të marrë subvencione. Prodhuesit e plantacioneve me fruta dhe hardhi (rrush, mollë, kumbulla, qershi, pjeshkë, kajsi, dardha, qershi të tharta, shegë dhe mollë japoneze) janë të detyruar të dorëzojnë 30% të prodhimit të tyre për të marrë subvencione. Shuma e pagesave direkte për kulturat e punueshme kushtëzohet nga rendimentet mesatare minimale, si më poshtë: 3,000 kg/ha për grurë dhe elb, 1,500 kg/ha për luledielli, 2,000 kg/ha për kolzën dhe 300 kg/ha për lulekuqen. Të gjithë këta prodhues bujqësorë duhet të shesin ose ruajnë prodhimin e tyre midis 1 qershorit dhe 15 tetorit 2026, si kusht për të marrë subvencione nga shteti.
Ministri i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave, Cvetan Tripunovski, deklaroi se reagimet më të zëshme ndaj Programit të ri janë ata që nuk marrin pjesë në procesin bujqësor dhe ndihen të kërcënuar se do të eliminohen nga sistemi i subvencioneve.
“Po i ndjek reagimet dhe mund të them me siguri se më të zhurmshmit janë ata që nuk marrin pjesë në procesin bujqësor dhe ndihen të kërcënuar se do të eliminohen nga Programi i ri. Ata janë shumë më të zhurmshëm se ata që punojnë seriozisht dhe me përkushtim në tokën e tyre dhe prodhojnë produkte bujqësore”, vuri në dukje ministri.
Ai shpjegoi se është bërë një analizë e detajuar se ku ka qenë Maqedonia, ku është tani dhe ku duhet të jetë në periudhën e ardhshme. Për këtë qëllim, u formua një grup pune i posaçëm që përgatiti një analizë për periudhën strategjike 2021–2027, me qëllim përcaktimin e prioriteteve dhe qëllimeve që duhet të arrijë Strategjia.
Sipas ministrit, të dhënat nga analiza ishin shqetësuese, prandaj u vendos të futen inovacione që do të sigurojnë që fondet e dhëna nga shteti të përfundojnë te fermerët e vërtetë.
“Unë e quaj çdo fermer që punon seriozisht dhe me përkushtim dhe prodhon produkte bujqësore, një fermer të vërtetë. Të gjithë ata që duan të improvizojnë ose anashkalojnë procesin janë të ashtuquajtur gjuetarë subvencionesh”, shtoi Ministri Tripunovski.
Ai theksoi se risitë në Program do të vendosin rregull në të gjithë sektorin.
“Nëse nga viti 2007 deri në vitin e kaluar janë shpërndarë mbi 1.8 miliardë euro në formën e subvencioneve, dhe sot situata është pothuajse e ngjashme ose e njëjtë me vitet e kaluara, është e pashmangshme që duhet të bëjmë ndryshime. Kemi raste kur njerëzit zotërojnë tokë bujqësore, por nuk e kultivojnë atë, por ia japin me qira dikujt që dëshiron vërtet të prodhojë ushqim. Fermeri i vërtetë i paguan pronarit për përdorimin e tokës. Pronari aplikon për subvencione, shteti ia paguan ato, dhe ai nuk e kultivon fare tokën”, tha Ministri i Bujqësisë, Cvetan Tripunovski, në një intervistë televizive.
Ai theksoi se kontrollet në terren dhe ky kushtëzimi do të rezultojnë në subvencione që përfundojnë te fermerët e duhur.
Nga ana tjetër, Gjorge Karakashev, president i Rrjetit Kombëtar Bujqësor, deklaroi se në 10 vitet e fundit, subvencionet kanë lëvizur vazhdimisht rreth 100 milionë euro, të cilat, tha ai, nuk i mbulojnë as nevojat e tyre themelore.
“Është më tragjike që këtë vit subvencionet janë të kushtëzuara. Në prodhimin bimor është minimum 0.7 për qind, në prodhimin shtazor janë të kushtëzuara, për shembull, me minimum 30 koloni bletësh, minimum 30 dele, 30 dhi, minimum tre lopë. Në një situatë në të cilën po përballemi me konkurrencë të padrejtë nga jashtë dhe kemi importe mbi një miliard euro, mallrat po na vijnë me çmime të dampinguara dhe të subvencionuara nga vendet e tyre, dhe ne jemi të pakonkurrueshëm. Dhe çmimet e blerjes në vend janë rreth çmimit të prodhimit ose më të ulëta. Duhet ta ngremë zërin tek institucionet kompetente. Përveç kësaj, nga të gjitha subvencionet, 52 milionë euro janë për prodhimin e këtij viti, dhe 46 milionë për pagesën e borxheve të subvencioneve. Ne jemi për bisedime dhe duam një takim. Nëse buxheti i vitit 2015 është rritur me treqind për qind, pse nuk janë rritur edhe subvencionet në mënyrë që të kemi prodhim konkurrues dhe ushqim të shëndetshëm”, tha Karakashev.
Fermerët po kërkojnë bisedime dhe po propozojnë që programi i këtij viti të anulohet dhe puna të bëhet sipas atij të vitit të kaluar. “Programi i ri duhet të bëjë korrigjime në të gjitha pikat. Për të shmangur këtë, ne kërkojmë që ky program të hiqet dhe subvencionet të jepen sipas programit të vitit 2025. Pastaj, gjatë vitit, do të formojmë grupe pune për secilën degë dhe, së bashku me Ministrinë e Bujqësisë, do të zhvillojmë subvencionet për vitin 2027. Sigurisht që nuk do të ketë zgjidhje më të zgjuar dhe nuk do të ketë të pakënaqur. Kështu, për shembull, 100 denarë do të mbeten për duhanin dhe 100 denarë për grurin si më parë”, sugjeroi Mile Kebakoski nga shoqata “Fermerët e Jugperëndimit”. /Koha/
