Normat e interesit për kreditë në total kanë vazhduar të ulen dhe në mars ato ranë në 4.70 për qind, duke shënuar një rënie vjetore prej 0.45 pikësh përqindjeje. Në të kundërt, normat e interesit për depozitat mbeten praktikisht të pandryshuara, në 2.18 për qind, tregojnë të dhënat e fundit nga Banka Kombëtare, shkruan gazeta KOHA. Në periudhën mars 2025 – mars 2026, tendenca në rënie e kredive është konstante. Norma mesatare e interesit ra nga 5.15 në 4.70 për qind. Kjo do të thotë që kreditë janë më të lira me pothuajse gjysmë pike përqindjeje krahasuar me vitin e kaluar. Megjithatë kamatat për kreditë e reja brenda një viti për amvisëritë kanë mbetur të pandryshuara me një nivel prej 4.7 për qind, ndërsa brenda kësaj kornize kohore kanë shënuar rënie për bizneset prej 5.51 në 5.08 për qind.
Ekonomistët thonë se për kreditë me normë interesi të ndryshueshme, çmimi varet nga lëvizja e EURIBOR-it (norma referuese e interesit për euron) dhe norma referuese për kreditë në denarë të Bankës Popullore. Njëherësh përveç vetë normës së interesit, duhet të kontrolloni gjithmonë APR (Norma Totale e Kostos), e cila përfshin të gjitha komisionet dhe kostot administrative për miratimin dhe mirëmbajtjen e kredisë. Në ndërkohë, inflacioni u rrit me 5.7 për qind brenda një viti, dhe kostoja e jetesës u rrit me 1.3 për qind vetëm brenda një muaji, që është një sinjal serioz se presionet e çmimeve po intensifikohen përsëri. Rritja e çmimeve të ushqimit, energjisë dhe produkteve bazë ndikon drejtpërdrejt në standardin e jetesës së qytetarëve dhe zvogëlon fuqinë blerëse. Pavarësisht njoftimit për një rritje të normave të interesit si një nga masat për t’u përballur me inflacionin dhe për të stabilizuar rrjedhat ekonomike, Banka Kombëtare megjithatë vendosi ta mbajë normën bazë të interesit në nivelin prej 4 për qind.
Sipas ekonomistëve, rritja e normave të interesit është pjesë e një politike monetare që synon uljen e konsumit të tepërt dhe kufizimin e rritjes së mëtejshme të çmimeve. Megjithatë, një masë e tillë do të thotë edhe kredi më të shtrenjta për qytetarët dhe kompanitë, gjë që mund të ndikojë më tej në investime dhe aktivitetin ekonomik.
Nga Banka Popullore kanë paralajmëruar shtrenjtim të parasë në rast se vazhdojnë presionet inflacionistë. “Nëse ka presione të mëtejshme mbi nivelin e çmimeve, ne do të reagojmë duke i rregulluar normat e interesit lart, por vendimi përfundimtar do të varet nga të dhënat e disponueshme mbi inflacionin dhe lëvizjet e tij në periudhën e ardhshme”, tha Guvernatori i Bankës Popullore, Trajko Slaveski, në një paraqitje i ftuar në podkastin “Ku janë paratë”. Sipas ti, Banka Kombëtare po monitoron nga afër trendet inflacioniste, të cilat, pas një periudhe dezinflacioni, po përshpejtohen përsëri në mars dhe prill, nën ndikimin e faktorëve të jashtëm, kryesisht rritjes së çmimeve të energjisë.
Ai theksoi se politika monetare duhet të jetë e kujdesshme dhe e ekuilibruar, pasi një shtrëngim shumë i shpejtë mund të shkaktojë një ngadalësim të rritjes ekonomike, ndërsa një reagim i vonuar mund të çojë në ngulitjen e pritjeve më të larta për inflacionin.
Guvernatori shtoi se norma bazë e interesit është instrumenti kryesor në ruajtjen e stabilitetit të çmimeve, por se Banka Kombëtare ka në dispozicion edhe instrumente të tjera, duke përfshirë masat makroprudenciale për të ruajtur stabilitetin financiar. Këto masa të kujdesit apo prudente janë shtresat mbrojtëse të kapitali, limitet e ekspozimit, menaxhimi i riskut, borxhi, bankat me rëndësi sistemike etj. Në ndërkohë qytetarët u detyrohen bankave 4.6 miliardë euro në bazë të kredive të strehimit dhe të konsumatorit, nga të cilat vetëm 2 miliardë euro janë për çështjen e strehimit. Në prill të këtij viti, vazhdoi rritja e aktivitetit kursimor dhe kreditor tek familjet, sipas të dhënave më të fundit mbi zhvillimet monetare. Depozitat e familjeve u rritën me 1.6% në muaj, ose 10.5% në vit, që, sipas analizave të Bankës Popullore, është kryesisht për shkak të rritjes së depozitave pa afat, depozitave afatgjata në denarë dhe depozitave afatshkurtra në valutë të huaj.
Paralelisht me rritjen e kursimeve, vazhdon forcimi i kreditimit për familjet. Në prill, kreditë për familjet arritën një rritje mujore dhe vjetore prej 1.0% dhe 11.9%, përkatësisht, të ndikuara nga rritja e kreditimit në denarë dhe valutë të huaj, me një kontribut më të theksuar të kredive në monedhë vendase. Kreditë konsumatore dhe ato për strehim vazhdojnë të kenë pjesën më të madhe. Kreditë konsumatore në prill u rritën me 1.2% në muaj dhe 11.2% në vit, ndërsa kreditë për strehim shënuan një rritje prej 1.3% në muaj dhe 16.2% në vit. Borxhe të ngjashme ndaj bankave ka edhe biznesi me një vlerë prej mbi 4.6 miliardë euro. KOha
